Кіріспе

Тарихқа дейінгі кезеңде болған деп есептелетін, бірақ кейіннен жоғалып кеткен аралдар немесе құрлықтар. Жоғалған жерлер – тарихқа дейінгі дәуірде болған деп санайтын, апатты геологиялық құбылыстар салдарынан жойылған аралдар немесе құрлықтар. Жоғалған жерлер туралы әңгімелер көбінесе ғылыми теориялар ретінде туындап, кейін академиялық емес жазушылар мен адамдар тарапынан қолдау тапқан. Эзотерикалық және Жаңа Эра жазушылары жоғалған жерлерді пайдаланған, сондай-ақ Үндістандағы тамилдер сияқты маргиналды халықтар да оларды қолданды. Фантомдық аралдар, жоғалған жерлерден өзгеше, бұрын картографтар қазіргі тарихи кезеңде бар деп сенген, бірақ географиялық білімнің артуына байланысты жоққа шығарылған құрлықтар. Жоғалған жерлерді құрлық, арал немесе басқа аймақ деп жіктеу кейде субъективті болады; мысалы, Атлантида әртүрлі жағдайларда «жоғалған арал» немесе «жоғалған құрлық» деп сипатталады. Жоғалған жерлер туралы теориялар мифологиядан немесе философиядан, немесе геологияның катастрофалық теориялары сияқты ғылыми теориялардан бастау алады. Тектоникалық плиталардың модельдеу бағдарламалық құралдарының дамуымен ғылыми қауым жаңа жоғалған жерлерді ашып, растады (мысалы, 2019 жылы Үлкен Адрия).

Су астында қалған жерлер

Жоғалған құрлықтардың жоғарыда айтылған мағынада болуы мифтік болса да (Зеландия мен Үлкен Адриядан басқа), Жер бетінде бір кездері құрғақ жер болған, бірақ шамамен б.з.б. 10 000 жылы мұз дәуірі аяқталғаннан кейін теңіз деңгейінің көтерілуі салдарынан суға батып, мүмкін неолит және қола дәуірінің су тасқыны туралы мифтерге негіз болған көптеген жерлер болды. Кейбіреулері жағалау эрозиясына немесе жанартау атылуларына байланысты жоғалып кетті. (Толық емес) тізім келесідей: Жерорта теңізіндегі үлкен арал, оның Мальтасы қазіргі уақытта су астында қалған жалғыз бөлігі. Балкантолия – Жерорта теңізіндегі суға батқан жер. Берингия – Азия мен Солтүстік Американы байланыстырған жер. Доггерленд – Солтүстік теңіздің төбесі, ол бір кездері Ұлыбританияны Еуропа континентімен байланыстырып, голоцен кезінде теңіз деңгейінің көтерілуінен су астында қалды. Фердинандеа – суға батқан жанартау аралы, ол өткенде кем дегенде төрт рет пайда болған. Кергелен платосы – қазір теңіз деңгейінен төменде жатқан суға батқан микроконтинент. Мауи Нуи – бұрын Гавай архипелагының үлкен аралы; бірнеше ірі аралдар Мауи Нуидің қалдық биіктіктерін көрсетеді. Судаландия – қазір су астында қалған Сунда шельфі. Викинг Берген Банкі – Солтүстік теңіздегі су астындағы төбелер, олар соңғы мұздық кезеңде Викинг Берген аралын құрады және мүмкін Доггерлендтің ең солтүстік нүктесі болды.

Жоғалған құрлықтар

Үлкен Адрия, Италия мен Солтүстік Африканы байланыстыратын континент. Зеландия, қазір 94% Тынық мұхитының астында жатқан, Жаңа Зеландия және Жаңа Каледония аймақтарын қоршап тұрған ғылыми тұрғыдан мойындалған континент.