Румыниядағы Путна монастырі – ортағасырлық Молдавияның маңызды рухани, мәдени орталығы. Штефан Великий құрған бұл қасиетті орын қастерлі қабірлерге толы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Путна монастыры (Mănăstirea Putna) – румындық православиелік монастырь, ортағасырлық Молдавиядағы ең маңызды мәдени, діни және өнер орталықтарының бірі; оны, көптеген басқа монастырьлар сияқты, Ұлы Стефан салған және қадірлеген. Путна, Путна өзенінің (бұлағы Буковинадағы Обчина-Маре тауларында) ағыс бойындағы жерлерде салынған. Ұлы Стефан Молдавияның түкпір-түкпірінде ондаған шіркеулер мен монастырьлар салумен және олардың құрылысына әсер етуімен әйгілі (әскери жеңістерден кейін ол діни нысан салып, құрмет көрсеткен деген әңгіме бар). Путна монастырында Ұлы Стефанның және оның отбасының бірнеше мүшелерінің қабірлері сақталған – қазіргі таңда зыраратқа айналған. Икона жамылғылары мен қабір тастары Ұлы Стефан дәуіріндегі молдаван өнерінің көркем үлгілері саналады. Путна монастыры – Трансильвания жолының ұзақ қашықтықтық бағытының бастапқы нүктесі де болып табылады.
The Putna monastery (Mănăstirea Putna) is a Romanian Orthodox monastery, one of the most important cultural, religious and artistic centers established in medieval Moldavia; as with many others, it was built and dedicated by Stephen the Great. Putna was founded on the lands perambulated by the Putna (which has its source in the Obcina Mare mountains, Bukovina). Stephen the Great is famous for building and influencing the building of dozens of churches and monasteries all over Moldavia (allegedly, he founded a religious edifice after each important military victory). The Putna Monastery houses the tombs of Stephen – nowadays, a place of pilgrimage –, and several of his family members. The icon veils and tombstones are held as fine examples of Moldavian art in Stephen the Great's time. The Putna monastery is also the starting point of the Via Transilvanica long distance trail.
Тарих
Ұлы Стефан Килиа қамалын бағындырған шайқаста жеңіске жеткеннен кейін, 1466 жылдың 10 шілдесінде Құдайға алғыс айту мақсатында монастырь құрылысын бастады – шіркеу Әзіре Мәрияға арналуы тиіс болды. Монастырь салынған жерде бұрынғы жалғыз өмір сүргендердің болғанын, Стефан І Ұлы заманындағы ең көне ғимараттардың іргесінің астында терең жерленген адамдардың табылуы дәлелдейді. Сол кездегі жылнамада Стефан Викову де Сус ауылын 200 злотыйға сатып алып, жерін және кірісін монастырь қазынасына бергені айтылады. Путна монастыры үш жылда аяқталды, бірақ молдавандықтар басқа шайқастарға қатысқандықтан, бір жыл өткен соң ғана киеленді. 1470 жылдың 3 қыркүйегінде Стефан мен оның отбасының қатысуымен митрополит Теоктист монастырьды киеледі, содан кейін ол аймақтағы ең маңызды діни орынға айналды. Қазіргі шіркеу 1653 және 1662 жылдар аралығында Василе Лупу мен оның ізбасарлары тарапынан жаңартылды. Ғимарат 15-16 ғасырлардағы молдавандық шіркеулерге тән жоспарға сәйкес болғанымен, 17 ғасыр сәулетіне тән көптеген архитектуралық және декоративтік ерекшеліктерге ие. Ұзақ уақыт бойы бұл жерді грек сәулетшісі Теодор жобалаған деп есептелген, бірақ Килия жылнамаларындағы бұл түсіндірме кейіннен қате екені дәлелденді. Монастырьдың ең көне тігісі, 14 ғасырдың соңында жасалған, жібек және алтын жіппен тігілген эпитафион, серб монахы Евфима, Войхнаның қызы, және оның қызы Евпрасиканың туындысы болып табылады.
Right after Stephen the Great won the battle in which he conquered the Kilia citadel, he began work on the monastery as a means to give thanks to God, on July 10, 1466 – the church was to be dedicated to the Virgin Mary. Previous eremitic life (on the place the monastery was built) was proven by humans buried deep under the foundation of the oldest buildings from Stephen the Great. A chronicle of the time mentions that Stephen bought the Vicovu de Sus village in exchange for 200 zloty, and awarded the land and revenue to the treasury of the monastery. Putna was completed in three years, but was consecrated only after one more year passed, given that the Moldavians engaged in other battles. On September 3, 1470, during a ceremony attended by Stephen and all his family, the monastery was consecrated by Metropolitan Teoctist, and subsequently became the most important religious site in the area. The present church was practically rebuilt between 1653 and 1662 by Vasile Lupu and his successors. Although the building follows the ground plan of a typical 15th and 16th century Moldavian church, it has many architectural and decorative features that are characteristic of 17th century architecture. For long, the site was believed to have been designed by a Greek architect named Theodor the interpretation of the Kilia chronicles on which this was based has since been proven wrong. The oldest embroidery of the monastery, dated at the end of the 14th century, is an epitaphion made with silk and gold thread by Euphima, a Serbian nun, daughter of Vojihna, together with her daughter Euprasijka.