Кіріспе
Шығыс Кейптегі өзен, Оңтүстік Африка. Ұлы Балық өзені (Намибиядағы Балық өзенінен ерекшелену үшін "ұлы" деп аталады) – Оңтүстік Африканың Шығыс Кейп провинциясы арқылы ағатын өзен. Порт-Элизабет пен Балық өзенінің құйылысы арасындағы жағалау аймағы Күн сәулесі жағалауы деп белгілі. Ұлы Балық өзені бастапқыда Бартоломеу Диастың бір каравелінің капитаны Жоао Инфанте атымен Рио-ду-Инфанте деп аталған. Инфанте 1480-ші жылдардың аяғында бұл өзенге келген. "Ұлы Балық" атауы шатастырады, себебі ол голланд тіліндегі "Groot Visch Rivier" сөзінің аудармасы, бұл Крэдок маңындағы саланың атауы. Ол Кіші Балық өзенімен (Klein Visch Rivier) қосылғанда, нақты Балық өзені (Шығыс Кейп) құрайды.
The Great Fish River (called great to distinguish it from the Namibian Fish River) is a river running through the South African province of the Eastern Cape. The coastal area between Port Elizabeth and the Fish River mouth is known as the Sunshine Coast. The Great Fish River was originally named Rio do Infante, after João Infante, the captain of one of the caravels of Bartolomeu Dias. Infante visited the river in the late 1480s. The name Great Fish is a misnomer, since it is a translation of the Dutch Groot Visch Rivier, which was the name of a tributary in the vicinity of Cradock, which at its confluence with the Little Fish (Klein Visch Rivier) forms what is properly called the (Eastern Cape) Fish River.
Курс
Ұлы Балық өзені Графф Рейнеттің шығысынан басталып, Крэдок қаласынан өтеді. Оңтүстікке қарай Тарка өзені сол жағалауына қосылады. Содан кейін ол зигзаг тәрізді бұрылып Кукхаузға жетеді, одан Греймстаунның шығысындағы тіктеу беткейден төмен ағып, Сифилдтен солтүстік-шығысқа қарай 8 шақырым жердегі өзен сағасына дейін Үнді мұхитына құяды. Өзен көбінесе жыл бойы суы толық болады, бірақ бастауы құрғақ аймақта орналасқан, ал табиғи ағыны құрғақ маусымда толқындардың әсерінен тыс баяулау болуы мүмкін; қазір Оранж өзені жүйесінен алынған су құрғақшылық кезеңдерінде өзеннің ағынын сақтау үшін қолданылады. Өзеннің суы шамамен 20 шақырымға дейін толқындайды.
Климат
Өзен сағасындағы климат қоңыржай, жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 650 мм, көбінесе көктем және күз мезгілдерінде жауады. Орташа температура 12 °C-тан 24 °C-қа дейін ауытқып, ең төменгі көрсеткіш 2 °C-қа, ал ең жоғарысы 40 °C-қа жетеді.
Экология
1970 жылдары ірі су жобасы Апельсин өзенінің суын Аң балық өзені арқылы ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік қолдану үшін жеткізді. Осы мақсатта салынған туннель – үлкен инженерлік жетістік болды, ал бастапқы нүктесі Овистон (африкаанс тілінде Orange Fish Tunnel деген сөздердің бас әріптерінен құралған). Овистон Гарипе тоғанының жағасында орналасқан. Аң балық өзенінен шығатын жерге гидроэлектр станциясы салынған, бірақ ол тиімді емес және қолданылмайды. Екі су алабының суларының араласуы экологиялық апатқа алып келді – Аң балық өзенінің экожүйесінің көп бөлігі қазір Апельсин өзенінің флорасы мен фаунасымен алмастырылды.
Флора
Өзен сағасында аңғарлық бұталар, құмдық бұталар, жағалау өсімдіктері және финбос өседі. Шығыс Каптың алып цикадасы, қызыл және ақ сүт ағаштары қорғалатын ағаштар болып табылады. Басқа да маңызды түрлерге акация, ақ алмұрт, Кару боер бұршағы, Стрелиция Николай, құмды улы бұта, жабайы шабдалы, коралл ағашы және кішкентай кнобвуд кіреді.
Фауна
Қауіпті жағдайдағы Шығыс провинция тау жынысты құмды балығы (Sandelia bainsii) Кат өзенінде, Ұлы Балық өзенінің алабының бір бөлігінде кездеседі. Балық өзенінің аузы ірі және кіші сүтқоректілердің көптеген түрлеріне орталық болып табылады, олардың ішінде бес антилопа түрі, қалың шошқа, мангуст, гиракс, қоян, егеуқұйрықтар, тышқандар, жарықшалар, сондай-ақ ұялшақ Оңтүстік Африка жабайы мысығы, кішкентай дақшыл генет, жолақты тышқан және Кейп дикобразы бар. Балық өзенінің күнделікті демалыс орнында күтпеген қонақтардың алдынан тамақ ұрлайтын мамық маймылдары жиі кездеседі. Өзен бойында 135-тен астам теңіз және құрлық құстары таралған, олардың ішінде әдемі Кнысна лоури, алып балықшы және балық бүркіті бар. Жыланның 26 түрі бар, олардың тек бесеуі ғана уытты.
Мейтленд әскери лагері
Негізгі әскери лагерь Ежелгі әйел өзенінің шығыс жағалауында, Кейп колониясының губернаторы сэр Перегрин Мейтлендтің құрметіне Кейп Мейтленд деп аталды. Кейіннен бұл атауды королева Викторияның күйеуінің құрметіне Форт Альберт деп өзгертіп қойды. Лагерь шатырлар мен барактардан тұратын, төңкерілген топырақпен қоршалған және соғыс аяқталғаннан кейін тасталып кеткен. Лагерь орны Fish River Sun гольф алаңын салу кезінде көптеген заттардың табылуымен «қайта ашылды». Ежелгі әйел өзені гольф алаңының ішінде ағып өтеді. Алаң 2008 жылы Африка Ашық чемпионаты сияқты ірі шараларды қабылдаған.
Үлкен балық нүктесі
Great Fish Point – бұл Great Fish өзенінің аузына жақын орналасқан, Порт-Альфред жағажай демалыс орнынан шамамен 25 км қашықтықтағы маяк. 1898 жылы маяк салынар алдында, Порт-Альфредтегі тудың тірегіне екі кеме шамдары – бекітілген жасыл жарықтар орнатылған, бірақ кейін бұл жарықтар жеткіліксіз екені дәлелденді. Линзаны қоздырған сағат механизмі әлі де толығымен сақталған және көрсетілімде тұр. Маяктың өзінің биіктігі 9 метр болғанымен, ол теңіз деңгейінен 76 метр биіктікте орналасқан.