Кіріспе

Old Hall Manuscript (British Library, Add MS 57950) – 14 ғасырдың соңы мен 15 ғасырдың басындағы ағылшын діни музыкасының ең ірі, ең толық және ең маңызды көзі болып табылады, сондай-ақ орта ғасырлық ағылшын музыкасының ең жақсы дереккөзі. Қолжазба Реформация кезеңінде бұзылмай сақталған және бұрын Гертфордширдегі Олд Холл Гринде (аты осыдан шыққан) орналасқан Сент-Эдмунд колледжіне – рим-католик мектебіне тиесілі болған. 1973 жылы Sotheby's аукционында сатылғаннан кейін Британ кітапханасының қорына қосылды.

Шолу

Қолжазбада барлығы 148 композиция бар, оның 77-сі жеке дауыстарға емес, нотаға түсірілген. Көптеген шығармалар – жалпы миссаның бөліктеріне жазылған әуендер және бөлімдер бойынша топтастырылған. Яғни, Глорияға жазылған әуендер бірге, сондай-ақ Кредо, Санктус және Агнус Деиге жазылған әуендер де бірге топтастырылған. Осы топтастырылған әуендердің арасында мотеттер мен кондуктусқа қатысты бірнеше шығармалар бар. Ескі зал қолжазбасы 15 ғасырдың басында, шамамен 20 жыл ішінде жинақталған. Бірнеше көшірушінің қолы анықталды, олардың кейбіреулері композиторлардың өзі болуы мүмкін. Жақындағы зерттеулер көрсеткендей, қолжазба 1421 жылы Кларенс герцогы Томас қайтыс болғанда аяқталған, бұл бұрын айтылған мерзімнен сәл кейінірек. Бұл мерзім қолжазбадағы ең соңғы шығарманың – Биттерингтің үйлену тойына арналған мотетінің хронологиясына сәйкес келуге мүмкіндік береді, ол Генрих V пен Екатерина Валуаның 1420 жылғы 2 маусымдағы некесі үшін жазылған, сондай-ақ бірнеше композиторлардың мотеттерінен тұратын топ, олардың атаулары 1415 жылы Азенкур шайқасының жеңісін тойлау кезінде орындалған музыка туралы жазбаша мәліметтермен сәйкес келеді.

Музыкалық стильдер мен әдістер

Әртүрлі музыкалық стильдер мен техникалар ұсынылған, оның ішінде ағылшын дысканты, жоғары дауыстың басымдығын көрсететін туындылар, изоритмикалық композициялар және канондар бар. Күрделі Кредо (қолжазбадағы No. 75) бес дауыстың ішінде үш дауысты өлшем канонын қамтиды; ол қара, қызыл және көк түсті ноталармен жазылған. "Олд Холл" қолжазбасы ағылшын музыкалық ерекшеліктерінің болуын және сипатын, ағылшын музыкасының даму деңгейін, сондай-ақ континенттік тәжірибелердің ықпалын растау тұрғысынан маңызды. Атап айтқанда, ол Англияда музыкалық күрделіліктерге, мысалы, канондарға назар аудару тенденциясын көрсетеді, осы уақытта континенттегі музыка көбінесе қарапайымдыққа ұмтылған. Бұл тенденцияның 15-шы ғасырда Англияда жалғасқанын анықтау қиын, себебі сол кезден сақталған қолжазбалар өте аз, бірақ 15-шы ғасырдың ортасында, мысалы, Бургундия сарайында, Мартин ле Франктың 1441–1442 жылдардағы «Le Champion des Dames» поэмасында айтылған «la contenance angloise» деп аталатын ерекше ағылшын стилінің бар екендігі анықталды. Екінші жағынан, "Олд Холл" қолжазбасы Англияға француздық ықпалдың күшті мысалы болып табылады. Манфред Букофцер «Ортағасырлық және Ренессанс музыкасын зерттеу» (1950) еңбегінде: «Олд Холл репертуарының ең үлкен жаңалығы – сөзсіз, изоритмикалық техниканың басты рөлі, бұл француздық ықпалдың күшті дәлелі» деп жазды. Англиялық музыканттар Бургундия сарайында белгілі болғандықтан, француз музыканттары да Англияда танымал болған болуы мүмкін. No. 75 канонының авторы Пикардтың шын мәнінде француз екендігі айтылды; бірақ стильдік тұрғыдан бұл ықтимал емес. Оливердің музыкасында Төменгі елдердің ықпалын байқауға болады. Репертуардың бір ерекшелігі – диссонансты дамыту, оны, мүмкін, бірнеше онжылдықтан кейін жазылған Кипр қолжазбасындағы музыкамен салыстыруға болады. Джон Кук пен Даметттің музыкасында осыған қатысты жақсы мысалдарды естіруге болады. Тарихи маңызды жаңалық – полифонияның ең ерте дәлелі, яғни әр бөлімінде екі немесе одан да көп дауыстан тұратын хордың дивизидіні қолдану.

Өкілді композиторлар

Олд Холл қолжазбасында туындылары бар композиторлар қатарында Леонель Пауэр, Пайкард, Уильям Типп, Томас Байтеринг, Оливер, Чирбери, Эксетр, Джон Кук, Рой Генри (вероятно, Генри V патша, бірақ Генри IV патша болуы да мүмкін), Квелдрик, Джон Тайс, Алейн, Фонтейнс, Гервейс, Лэмб, Николас Стерджон, Томас Даметт және тағы да басқалар бар. Қолжазбада сонымен қатар Антонио Захара да Терамо және Майшует сияқты шетелдік музыканттардың да кейбір туындылары кездеседі.

Ғылыми басылымдар

"Олд Холл" қолжазбасы [А. Рамсботамдікі]. Нэшдом аббаттығы: Plainsong & Mediaeval Music Society, 1933 жыл. "Олд Холл" қолжазбасын Эндрю Хьюз және Маргарет Бент түсіріп, өңдеді. Даллас (Техас штаты): Америка музыка ғылымы институты, 1969-1973 жылдар. (Corpus mensurabilis musicae; 46)