Кіріспе
Уильям Хартнелл қатысқан 1966 жылғы оқиға – британдық ғылыми-фантастикалық телесериал «Доктор Ху»-дың үшінші маусымының алтыншы сериясы, ол алғаш рет 1966 жылдың 5-26 наурызы аралығында апта сайын төрт бөлімде көрсетілді. Сериалдың оқиғасы кем дегенде он миллион жыл болашақта өтеді. Алғашқы екі эпизодта уақыт саяхатшысы Бірінші Доктор (Уильям Хартнелл) және оның серіктері Стивен Тейлор (Питер Пурвз) мен Додо Чаплет (Джеки Лейн) Додо «Құбылыс» деп атаған ұрпақ кемесіне келіп жетеді. Доктор кемедегі адамдар мен Моноидтар арасында тараған, олардың ешқайсысының иммунитеті жоқ қызбаға ем іздейді. Соңғы екі эпизод 700 жыл өткен соң орын алады, онда Доктор, Стивен және Додо Рефузиандармен бірлесіп, Моноидтардың бомба арқылы адамзаттың соңғы өкілдерін құртуына жол бермейді. Бұл оқиға Додоның Доктордың серігі ретіндегі алғашқы саяхаты болып табылады. Сондай-ақ, бұл үшінші маусымның толық сақталған ең алғашқы сериясы.
The Ark is the sixth serial of the third season of the British science fiction television series Doctor Who, which was first broadcast in four weekly parts from 5 to 26 March 1966. The serial is set at least ten million years in the far distant future. In the first two episodes the time traveller the First Doctor (William Hartnell) and his travelling companions Steven Taylor (Peter Purves) and Dodo Chaplet (Jackie Lane) arrive on a generation ship that Dodo names "the Ark". The Doctor searches for a cure for a fever that has spread across the human and Monoid races on board the ship, who have no immunity to it. The last two episodes are set 700 years later, and involve the Doctor, Steven and Dodo working with the Refusian race to stop the Monoids from wiping out the last of humanity with a bomb. The story constitutes Dodo's first journey as a companion to the Doctor. It is also the earliest serial of the third season to exist in its entirety.
Сюжет
Келешектегі 10 миллион жыл ішінде ТАРДИС өзінің шағын зообағы мен ботаникалық бағы бар алып ғарыш кемесінде пайда болады. Бірінші Доктор мен Стивен жаңа серігі Додо Чаплетке уақыт саяхатының қағидаларын түсіндіріп жатқанда, ол суық тигізгеннің белгілерін көрсетуге бастайды. Үшеуі де бір көзді, үнсіз Моноидтардың басқаруымен кеменің басқару орталығына жеткізіледі. Моноидтар өз планетасы жойылғаннан кейін, ғарыш кемесін басқаратын адамдармен бейбіт түрде өмір сүреді, бірақ көбінесе жеңіл жұмыстарды атқарады. Адамдар Күннің кеңеюі салдарынан Жердің жойылатынын, ал кеменің адамзаттың, өркениеттің және түрлі флора мен фаунаның соңғы қалдықтарымен ғарышқа жіберілген "Құтқару кемесі" екенін түсіндіреді. Кемені басқаратын Қамқоршылар қатаң тәртіп орнатады: олардың ережелерін бұзу өлімге немесе мақұлдаған жеріне жеткенше кішірейтілуге әкеледі – Жерге ұқсас Refusis II планетасы, оған жетуге шамамен 700 жыл қажет. Сапар барысында адам бейнесіндегі алып мүсін қолмен қашалып жасалады. Додоның суығы Моноидтар мен адамдар арасында таралады, олардың табиғи иммунитеті нашар. Кеме командирі Зентос ауруға шалдыққанда, командирдің орынбасары саяхатшылардың кемеге қасақана зиян келтіргенін ойлайды және кеменің барлық экипажын сақ болуға шақырады. Соттан кейін, Стивен қызбадан құлағаннан соң, Зентос Докторды, Стивенді және Додоны өлім жазасына кеседі, бірақ ауырып қалған командир оларды қорғауға араласып, емделу үшін медициналық жабдықтармен қамтамасыз етеді. Доктор кемедегі жануарлардың мембраналарынан суыққа қарсы вакцина жасайды, ол экипажға енгізіледі. Командир, Стивен және басқа жұқтырғандар жақын арада жазылып кетеді. Жұмыстары аяқталғаннан кейін, үштік Жердің апатқа ұшырауын ұзақ қашықтықтағы сканер арқылы бақылайды, содан кейін Доктор оларды ТАРДИС-ке қайтарады. ТАРДИС 700 жыл өткен соң қайтадан Құтқару кемесінде пайда болады. Олар вирустың екінші толқыны адамдардың генетикалық осалдығын тудырғаннан кейін Моноидтар төңкеріс жасап, билікті басып алғанын біледі. Олар мүсінді өздеріне ұқсатып жасады, енді дауыс байланыс құралдары бар және бір-бірін сандық белгілермен ажыратады. Қалған адамдар енді Моноидтардың құлдарына айналды, ал Доктор мен оның достары Моноидтарға тамақ дайындауға көмектесу үшін ас үйге жіберіледі. Екі адам, Венусса мен Дассук, азаттық сәтінің жақын екенін айтады. Стивен оларға көтеріліс ұйымдастыруға көмектесуге тырысады, бірақ ол сәтсіз аяқталады. Refusis-ке жетуге жақын, қону модулі дайын. Моноид 1 жаңа әлемде тек Моноидтар ғана өмір сүретініне көз жеткізуді қалайды, адам халқына да онда өмір сүруге рұқсат етілетіні туралы уәделерге қарамастан. Құтқару тобы жиналады – Доктор, Додо, Моноид 2 және Йендом атты Қамқоршы, олар Refusis II-ге жетіп, тергеуді бастайды. Сырттан бос тұрғандай көрінетін әсем қамалдың ішінде күннің жарқырауынан көрінбейтін алып Refusianдар тұрады. Кеменің келуін күткен олар, отарлаушыларды орналастыру үшін қамал салған. Олар қонақтарын құшақтап алады, бірақ планетаны тек бейбіт жандармен ғана бөліскісі келеді. Моноид 2 мен Йендом қамалдан қашып кетеді, жолда Йендом адамдар Моноидтармен бірге Refusis-ке жетуге рұқсат етілмейтінін түсінеді. Моноид 2 оны өлтіреді, ал көп ұзамай ол да Refusianдар қону модулін жойғанда қаза табады. Моноид 1 планетада қосымша тексерулер жүргізбей, Refusis-ті отарлауға шешім қабылдайды, бірақ олар жерге қонғаннан кейін, құлаған қону модулін тапқаннан кейін, басқа, сақты Моноидтар көтеріліс ұйымдастырып, азаматтық соғыс басталады. Доктор, Додо және бір Refusian шатастықты пайдаланып, ұшыру құралдарының біреуін ұрлап, Refusian-ды Кемеге қайтару үшін пайдаланады. Моноидтар кемеге бомба орналастырды және адамдарды өлтіріп, планетаға көшіруді жоспарлап отыр. Бұл қауіп туралы хабар таралып, адамдардың көтерілісіне түрткі болады. Олар бомба мүсіннің басына орналастырылғанын біледі, ал Refusian бомба жарылмас бұрын оны ғарышқа шығаруға көмектеседі. Адамдар енді Refusis-ке өздері қонуға кіріседі, Refusianдар оларға қалған Моноидтармен тату өмір сүру шартымен қолдау көрсетті. ТАРДИС кеткеннен кейін Доктор ТАРДИС басқару бөлмесінде көрінбей қалады.
Өндіріс
Лесли Скотт сценарийдің авторларының бірі ретінде көрсетілсе де, ол сценарийлер бойынша ешқандай жұмыс істемеген сияқты. Ол кездегі күйеуі Пол Эриксон оған авторлық құқық беруді өтінген, бірақ оның аты басқа ешқандай құжатта кездеспейді. Лесли Скотт World Distributors / World International басылымынан шыққан «Доктор Кто» жылдықтарына үлес қосқан ретінде тіркелген, бірақ бұл сол адам екені белгісіз. Моноидтарды актерлер сомдады, олар әрқайсысы аузында пинг-понг доптарын ұстап, шетелдіктердің жалғыз көзін бейнеледі. Актерлердің бетінің жоғарғы жағы париктен жасырылды.
Қалыптастыру жазбалары
Рой Спенсер кейінірек Фрэнк Харрис рөлін ойнады. Теренс Бейлер кейін "Соғыс ойындары" (1969) фильмінде майор Баррингтон рөлін ойнады. Австралиялық актер Билл Хантер Қорғаушылардың бірін ойнады, бірақ оның есімі титрлерде көрсетілмеді. Көрінбейтін Рефусианның дауысын сомдаған Ричард Бил кейіннен "Оқ атушылар" (1966) фильмінде Бат Мастерсон рөлін ойнады. Майкл Ширд "Доктор Кто" сериалында алғашқы алты рөлінің бірін ойнады; ол кейін Джон Пертуимен бірге "Ақылдың зұлымдығы" (1971), Том Бейкермен бірге "Марстың пирамидалары" (1975) және "Көрінбейтін жау" (1977), Питер Дэвисонмен бірге "Кастровалва" (1982) және Сильвестр Маккоймен бірге "Далектерді еске алу" (1988) фильмдерінде де ойнады.
Баспаға шығарылған
Бұл сериал бойынша Пол Эриксон жазған роман 1986 жылғы қазанда Target Books баспасынан шықты.
Үй медиасы
Бұл оқиға 1998 жылы VHS форматында жарық көрді. Кейіннен Питер Пурвздің қосымша әңгімелерімен CD-де шығарылды. CD-ге Питердің осы оқиға және «Доктор Кто» сериалындағы жұмысы туралы сұхбаты да кіреді. Бұл CD iTunes дүкенінде аудиокітап ретінде қолжетімді. «Ark» 2011 жылдың 14 ақпанында 2-ші аймақта және 8 наурызында 1-ші аймақта DVD форматында шығарылды.