Кіріспе

Византиялық талапкер Евгений Ласкорц и Лабастида (26 наурыз 1886 – 1 маусым 1962) – 1204 жылдан 1261 жылға дейін Византия империясын Никеяда басқарған ортағасырлық Ласкарис әулетінің ұрпағы деп мәлімдеген испандық заңгер. 1917 жылы ол әкесінің тегін Ласкорцтан Ласкариске заңды түрде өзгертті, бұл бұрынғысы соңғысының испан тіліндегі түрі екенін айтты. Кейін ол өзін Принц Евгений Ласкарис Комнен (Принц Евгений Ласкарис Комнен) деп атай бастады. Константинопольдің титулды императоры ретінде Евгений Евгений II Ласкарис Комнен атты патшалық есімді қолданды. Патшалық және императорлық талаптарымен қатар, оны жалған және қайшылы шежірелермен қолдаған Ласкорц, сонымен қатар «Принц Порфирогенит», Афина герцогы және өзін-өзі жариялаған «Константин Ұлының Егеменді және Императорлық орденінің» (Святой Георгийдің Константинов орденімен шатастырмау) және «Требизондтың Святой Евгений орденінің» Ұлы магистрі деп мәлімдеді. 1920 жылдары Ласкорц Сарагосада жеке практикада табысты адвокат ретінде бекінді. Ол заңгерлік мансабын ежелгі және Византия Грециясына қатысты тарихи және әдеби зерттеулермен біріктірді, ата-бабаларының тарихы деп есептеген нәрсені зерттейтін көркем және ғылыми еңбектер жариялады. 1923 жылы ол грек халқына өзін тарихи Византия империясының заңды мұрагері және қазіргі Грекия Корольдігінің тәжіне талапкер ретінде жариялады. 1936 жылы Испанияда Азамат соғысы басталғаннан кейін Ласкорц генерал Франсиско Франко басқарған ұлтшыл күштерде әскери судья болып қызмет етті. 1939-1943 жылдары ол жаңа франкистік мемлекетке Саяси жауапкершілік заңының шарттары бойынша судья ретінде қызмет етті. 1943 жылы Ласкорц судьялық қызметінен кетіп, Мадридке көшті, онда ол өзін толық уақытпен династиялық талаптарына және рыцарлық ордендерін басқаруға арнады. Оның Византиялық шежіресінің алаяқтық екені 1953 және 1954 жылдары Мадридтің жоғары қоғамында шағын дау тудырды, бірақ Ласкорц 1962 жылы қайтыс болғанға дейін өз талаптарында тұрақты болды. Оның ұлы Теодор (1921–2006) және немересі Евгений (1975 жылы туған) осы талаптарды сәйкесінше «Теодор IX» және «Евгений III» ретінде жалғастырды.

Ата-бабалары мен ерте өмір

Евгенио Ласкорц и Лабастида 1886 жылғы 26 наурызда Сарагосада дүниеге келді. Испан тіліндегі есімдеу дәстүріне сәйкес, ол ата-анасының екеуінің тегін – Мануэль Ласкорц и Серветоны (1849 жылы туған) және Кармен Лабастида и Паскуальды (1857 жылы туған) алды. Ол туылғаннан кейін екі күн өткен соң, Базилика Богородицы Пиллардағы шіркеуде крещение рәсімінен өтті. Оның әкесінің ата-анасы – жұмысшы Викториан Ласкорц және оның әйелі Раймунда Сервето; анасының ата-анасы – Мануэль Лабастида және Рамона Паскуал болды. Оның арғы атасы (Викторианның әкесі) Алонсо Ласкорц и Сердан есімді адам болған. Ласкорц тегі Жоғарғы Арагонда кең таралған, сондай-ақ Хуэска провинциясында осы атпен аталған ауыл бар. Бұл тектің шығу тегі, баск тіліне қатысты болуы мүмкін. Ласкорцтар отбасы 19 ғасырдың үшінші тоқсанында План ауылынан Сарагосаға көшіп келді, бұл сол кезде Арагонның ауылдық аймақтарынан астанаға келген иммигранттардың көптеген ағынының бір бөлігі болды. Ласкорцтар отбасы Сарагосада айтарлықтай байлыққа және әлеуметтік мәртебеге ие болды. Евгенионың әкесі Мануэль – заңгер, сонымен қатар философия және әдебиет докторы, жергілікті провинциялық кеңестің хатшысы болды. Мануэль мен Карменнің үш баласы болды, Евгенио ең кішісі еді. Оның үлкен ағасы Лоренцо (1877–1900) және қарындасы Жозефина (1881–1956) болды. Евгенио да, Лоренцо да Сарагоса университетінде оқыды. Лоренцо медицинаны, ал Евгенио заңгерлік мамандықты оқыды. Университетте Евгенио Византия тарихына қызығушылық танытты. Лоренцо 1900 жылы 22 жасында қайтыс болғаннан кейін, Евгенио Мануэльдің мұрагері атанды. Евгенио 1917 жылы адвокат ретінде кәсіби мансабын бастады. Ласкорцтың Византиялық талаптарын қашан білдіргені нақты белгісіз. Отбасылық дәстүр бойынша, оның әкесі 1906 жылғы 5 тамызда өлім төсегінде отбасы тарихын "ашты", Евгенио мен Жозефинаға ол тек Мануэль Ласкорц и Сервето ғана емес, сонымен қатар Осман империясының қуғын-сүргінінен қашып, әкесі Андроникпен бірге Испанияға келген ханзада Алексиос Мануэль Ласкарис Комнен екенін мәлімдеді. Мануэльдің некрологында ол "осы тектің ежелгі грек императорлық отбасының ұрпағы және мұрагері, туған жерінің қираған қалдықтарынан қашып келген" деп көрсетілген. Евгенио өте жақсы оқушы болды және 1911 жылы Сарагоса университетінен заң ғылымдарының докторы дәрежесін алды. 1917 жылы ол Procurador de Tribunales ("Соттардың прокуроры") лауазымына қабылданды, бұл испандық жүйеде сот ісінде маманданған және сотта клиенттерді өкілдік етуге лицензиясы бар заңгер. 1933 жылдан 1937 жылға дейін Сарагоса прокуратурасы колледжінің деканы қызметін атқарды.

Грекияның тағына ие болуға тырысу

Ласкорц, әкесінің ықпалында болған болуы мүмкін, оның тегі Ласкаристің бұрмаланған түрі деп сенді, бұл 1204 жылдан 1261 жылға дейін Никеяда Византия империясын билеген ортағасырлық грек әулетінің аты еді. Византия империясының ежелгі даңқын қайта жаңғыртуға ниеттенген Ласкорц гректердің Мегали Идеясының жақтаушысы болды: бұрынғы Византия территориясын, соның ішінде Константинопольді жаулап алып, Византия шекарасын қалпына келтіру арманы. Ол өз заңды куәлігінде "Ласкорц"ті "Ласкарис"ке ауыстыру арқылы корольдық тегін мойындатуға тырысып, испан соттарынан бекіту іздеді. Ласкорц Ласкаридтерден тарағандығы Грекия патшалығының тағына ие болуға негіз болатынына сенді және өмірінің соңына дейін осы идеяға берілді. Евгений әкесінің тегін Ласкорцтан Ласкариске заңды түрде "өзгертіп", кейіннен өзін "Евгений Ласкарис Комнен" деп атады. Ол кезде Грекия мұрагерлік дағдарысқа тап болды; әлеуметтік шиеленістер мен король Константиннің тақтан бас тартуы Глюксбург әулетінің болашағын күмәнді етті. 1923 жылы Ласкорц грек халқына манифест жариялап, өзін "Принц Евгений Ласкарис Комнен, Византия императорларының мұрагері және Грекия тағына талапкер" деп жариялады. Ласкорц өзінің Византиялық тегінің гректердің Мегали Идеясы сияқты өткен даңқ туралы армандарымен үйлесетініне сенді. 1924 жылы Грекия монархиясы екінші Грек Республикасының пайдасына жойылды. Грекияның Георг II-нің тақтан бас тартуы Глюксбург әулетінің Грекиядағы билігінің уақытша аяқталуын білдірді. Ласкорц осы кезеңді пайдаланып, грек тағына талап етуін күшейтуге тырысып, әртүрлі ықпалды грек саясатшыларына хат жазды. Ласкорцтың сөзіне сенсек, ол 1922 жылы Константинополь патриархы Мелетий IV-тен бата алған, ал 1927 жылы Ласкорц пен оның үлкен ұлы Теодор Иерусалимнің грек православие патриархы Дамиан I-ден белгілі бір наградалар алды. Ласкарис отбасының архивінде 1920-жылдардың басында Грекияның бұрынғы премьер-министрі Элефтериос Венизелос Паридегі эмиграцияда болғанда жіберген құжаттар бар, онда Ласкорцты грек тағына кандидат ретінде қарастырғаны айтылады. Испаниядағы сол кездегі газеттер мен радио хабарларында бірнеше грек депутаттары Ласкорцқа грек тәжін ұсынуға қызығушылық танытқандығы хабарланды. Ласкорцтың грек тағына үміткерлігінен ештеңе шықпағаны, тіпті Венизелос 1928 жылы қайтадан премьер-министр болғаннан кейін де, Ласкорцтың қазіргі ұрпақтары елдегі экономикалық дағдарыс пен саяси тұрақсыздыққа байланысты және Ласкорцты патша ету жоспарларының ұмытылғанымен түсіндіріледі.

Шежірелік жалған деректер

1920 жылы Ласкорц Никасия Юста Миколау Травер есімді әйелге үйленді, олармен алты бала болды. Олардың әрқайсысына ежелгі Византия патшаларының есімдері берілді, мысалы, Теодор, Константино, Алехандро және Хуан Аркадио. Анасының тегі біріншіде Миколав, кейін Миколав болып өзгертілді. Никасияның әкесі мен атасы Теруэль провинциясының төменгі Арагон аймағындағы шағын қалаларда кондитер болып жұмыс істеген. 1935 жылы Ласкорц өзінің отбасылық тарихын айтарлықтай өзгерткен күрделі шежіре құрастырды. Оның әдесі Викторианоның орнына «Принц Андроник Теодор Ласкарис» тағайындалды, ол өлім төсегіндегі әкесімен сипатталған делінеді. Евгенионың әкесінің атасы Алонсоның орнына «Принц Теодор Ласкарис, Порфирогенитус» қойылды. Заңгер ретінде Ласкорц негізінен практикалық мәселелермен айналысты және құқық тану ғылымына ешқандай интеллектуалдық үлес қоспады. Испания Азамат соғысы кезінде (1936–1939) Ласкорц генерал Франсиско Франконың ұлтшыл фракциясымен бірге соғысқан арагондық Рекетенің құрметті капитаны болды, бұл топ тікелей дәстүршіл және легитимист қозғалыс – «Карлизммен» байланысты болды. Ласкорц Ұлттық фракцияда әскери судья болып қызмет етті, ал 1939 жылы ұлтшылдар жеңіске жеткеннен кейін Франконың Саяси жауапкершілік туралы заңына сәйкес Сан-Себастьян қаласында судья болып тағайындалды. 1942 жылы Барселонаға көшіп, Франконың әскери сот жүйесінде тағы бір лауазымға орналасты. Жаңа режимді ынталы түрде қолдаған Эухенио, оның әйелі және ұлы Теодоро Франкоға бірнеше рет хат жазды. Франко кеңсесі Эухенио мен оның отбасына өздері таңдаған титулдарымен жауап берді. Бұл кезеңде «Принц Эухенио Флавио Ласкарис Комнено» деп аталған Эухенио 1943 жылы әскери судьялық қызметінен кетіп, Мадридке көшіп барды, онда ол өзінің династиялық талаптарын және рыцарлық ордендерін ілгерілетуге кірісті. Ол сонымен қатар Ежелгі және Византия Грециясын зерттеуге берілді және грек тарихы бойынша бірнеше еңбек жазды. Византия тақырыбындағы жарияланымдары тарихи жұмыстармен ғана шектелмеді. 1943 жылы ол «Calígrafia griega y bizantina» («Грек және Византия каллиграфиясы») атты каллиграфиялық жаттығулар жинағын жариялады, ол іздерден басталып, содан кейін нақты ежелгі грек және Византияның әріптерінің, қолжазбаларының және қолтаңбаларының көшірмелеріне көшті. 1956 жылы Ласкорц «Калиники: Эвокация Историка» атты әңгімесін жариялады, онда ойдан шығарылған Лакедемондық қыз Кали Кабасилеас, деспот Мануэль Кантакузенос сарайындағы Андроникоға ғашық болады. 1946 жылы Эухенио өзінің «Константин Ұлының Ең жарқын және императорлық орденін» және өзінің Сент-Елена орденін халықаралық ұйымдарға кеңейтуге тырысты. 1948 жылы ол «Парфенон» атты журналын Asociación Cultural Greco Española (Греко-испандық мәдени қауымдастығы, Мадридте орналасқан ұйым) бірлесіп шығара бастады. 1950 жылдың 15 қыркүйегінде ол өзінің жеке журналы бар «Фило-Византия академиясы және университетін» (IPHBAU) құрды, ол өзінің таңдалған рыцарлық ордендерінің «мәдени кеңейтуі» болды. Эухенио 1947 және 1952 жылдары жаңа шежірелер жариялады, кейбір ата-бабаларының есімдерін өзгертті, тағы да көптеген князьдерді қосты және олардың 1935 жылғы түпнұсқа шежіреге қатысты байланыстарын өзгертті. 1952 жылғы нұсқада Эухенионың әкесі «Алексиос Мануэль» деп аталды, бұл Эухенио испан соттарынан растауға тырысқан бұрынғы нұсқаларына тікелей қайшы келді. Ол Италияның бірнеше сотынан «танылу» алды. Бұл соттар оның шежіресін тексермеді, сондай-ақ Византия империясының немесе Грекия Корольдығының тағына талап ету құқығын растауға құзыреті немесе өкілеттігі болмады.

Хидалгиа дау-дамай

Ласкорцтың династиялық талаптары, әсіресе Испанияда, қызығушылық пен қолдау тапты. Алайда, 1953 және 1954 жылдары Ласкорц пен оның отбасы тарихшы Карлос Санчо Доминго "Hidalguía даулары" деп атаған оқиғаның орталық назарына ілікті. Бұл даудың бастауы 1952 жылы Әулие Тақтың, жалған деп санайтын рыцарлық ордендерді жоюға бағытталған науқанында жатыр. 1953 жылға қарай бұл науқан испан баспасөзінде жарияланды, дәл сол кезде Ватикан мен испан үкіметі арасындағы келіссөздер 1953 жылғы Конкордатқа аяқталуға жақын еді. Ласкорц "Константин Ұлының Егеменді және Императорлық орденінің" басшысы болды, ал Ватиканның ресми газеті L'Osservatore Romano оны жалған ордендердің тізіміне қосты. Ласкорц сондай-ақ отбасы мүшелеріне, достарына және қолдаушыларына көптеген дворяндық атақтар берді. Бұл әрекеттер испан үкіметі мен испан аристократиясының назарын аударды. 1953 жылдың 23 сәуірінде ABC газетінде жарияланған "Жалған рыцарлық ордендер мен жалған дворяндық атақтар" атты мақала Ласкорцты жалғаншы деп көрсетті және оның ордендері мен институттарының жалған екенін мәлімдеді, сондай-ақ Ласкорц "тек шіркеу заңдарының қағидаларын ғана емес, сонымен қатар испан мемлекетінің егемендігін" бұзғанын айтты. Газет кейінгі сандарында испан үкіметі оның ордендерін бекітпегенін атап, Ласкорцтың мақалаға берген жауабын жариялады және сынады. 1954 жылдың басында Виллареал де Алаваның 3-ші маркизі Хосе Мария де Паласио и де Паласио, Hidalguía журналында (генеалогия, дворяндық және геральдика саласындағы ғылыми журнал) Ласкорцтың династиялық талаптары алаяқтық екенін және тіпті ішкі қайшылықтарға толы екенін көрсететін ұзақ және мұқият құжатталған мақала жариялады. Мақаласында Паласио Евгенийдің "жоғары дәрежелі тағайындамасының" көшірмесін ұсынды, ол төрт беттен астамды құрады және Цезарь, Август, Базилей, Деспот, Параспондилос және Мегаскир сияқты атауларды, сондай-ақ көптеген герцогтықтар мен князьдіктерді қамтыды. Паласио Ласкорцтың испан құқықтық жүйесін білуін және кейбір шенеуніктердің келісімін немесе білмейтінін пайдаланып, өзінің есімін өзгертіп, Ласкарис әулетінің ұрпағы ретінде және, демек, грек тағына заңды талапкер ретінде көрсетуге тырысқанын мәлімдеді. Сол жылдың 13 наурызында Ласкарис отбасы Теодоро арқылы жауап берді (Евгенийдің үлкен ұлы және Евгенийдің қарттығына байланысты отбасының өкілі), ол Мадридтегі Informaciones газетіне берген сұхбатында Паласионы отбасының "ежелгі жауы" деп айыптады және оларды "қудалауға" белсенді түрде тырысып жатқанын мәлімдеді. Паласионың Евгенио Ласкорцтың династиялық талаптарына қатысты егжей-тегжейлі және жақсы құжатталған сыны оның және оның жақын туыстарының әлеуметтік беделіне елеулі зиян келтірді. Халықаралық генеалогия және геральдика институты, негізін қалаушысы және Hidalguía журналының директоры Висенте де Каденас и Висент, дауды шешу үшін комиссия құрды. Комиссия төрағасы Испанияның Ұлттық тарихи мұрағатының директоры Мигель Гомес дель Кампильо болды. 18 маусымда жарияланған комиссияның қорытынды есебі Паласионы ақтады және Ласкорц отбасының династиялық талаптарының әдейі жасалған жалғандық екенін тұжырымдады. Hidalguía даулары Евгений мен оның отбасына династиялық талаптарынан бас тартуға себеп болмады. Олардың ең танымал қолдаушыларының бірі – Коста-Рикалық генеалог және дипломат Норберто де Кастро и Тоси, ол 1959 жылы француз тілінде жазылған және алғаш рет Парижде жарияланған принц Евгений Ласкарис Комненнің өмірбаянын жариялады. Кастро Ласкорцқа өте жағымды болды және Ласкорцтың генерал Франконың әскери судьясы болғаны сияқты, немесе бірнеше жыл бұрын болған Hidalguía даулары сияқты дау тудыруы мүмкін эпизодтарды атамады. Кастроның өмірбаяны 1989 жылы автор мен оның тақырыбы қайтыс болғаннан кейін, испан тілінде қайта басылды, Евгений II, Византияның князі деген атпен, Евгенийдің ұлы Хуан Аркадио дайындаған басылымда.

Соңғы жылдары және өлімі

Оның ұлы және мұрагері Теодоро Ласкарис, Каденас, Паласио және Хидалгиамен байланысты басқалардың Евгенийге қарсы науқанының саяси себептері болғанын айтты. Евгений Азамат соғысы мен одан кейінгі кезеңде Карлизммен тығыз байланысты болған. Теодороның сөзіне қарағанда, Хидалгианың артындағы басшы тұлғалар генерал Франконы қолдаған Ұлттық қозғалыстың, атап айтқанда фалангистердің қарсыласы болған. Осы түсініктеме бойынша, Хидалгиа жанжалы оларға Франко Испаниясындағы бәсекелес топтың көрнекті өкілін қарапайым етуге мүмкіндік берді. Теодоро сондай-ақ, әкесіне қарсы науқанды 1953 жылдың 24 желтоқсанында Карл таққа талапкері, эрцгерцог Карл Пиус (жақтастары оны «Карлос VIII» деп атаған) қайтыс болғаннан кейін күшейгенін мәлімдеді. Дегенмен, қазіргі тарихшылардың пікірінше, Хидалгиада Евгенийдің тегі туралы айтқандарының барлығы шындыққа сәйкес келген. Жағымсыз жарияланымдарға қарамастан, Ласкорц өзінің талаптарын жалғастырды. 1955 жылдың 29 қазанында ол Кипр халқына, ол кезде британдық колония болған және тәуелсіз ел емес, өздерін босатып, оны монарх деп жариялауға үміттене отырып үндеу жасады. Өзінің үндеуінде Ласкорц өзінің «Грек Тәуелсіздік соғысының батыры» «Принц Андроник Теодорос Ласкарис» ұрпағы екенін баса көрсетті және «Грекия жасасын! Кипр жасасын! Мегали идеясы өлмейді де, ұмытылмайды да!» деген сөздермен аяқтады. Бұл үндеу Кипрде көп назар алмады. 1956 жылы Сарагоса қалалық соты Ласкорцтан Ласкарисқа ауысқан тегінің бұрынғы өзгерісі заңсыз деп шешті. Бұл үкім 1957 жылы тіркелді, содан кейін Эухенио туған кездегі тегіне – Lascorz y Labastida – қайта оралды. 1961 жылы осы өзгеріс Евгенийдің алты баласының Испания азаматтық тіркеліміндегі туу туралы куәліктеріне жазылды. Бұл шешім, мүмкін, Хидалгиа жанжалының нәтижесі болды және Испания билігінің Евгенионың тегі туралы талаптарын толыққанды мойындамауының белгісі болды, бірақ ол Евгений мен оның балалары олардан бас тартпады. Евгенийдің бірнеше баласы Латын Америкасына көшіп, отбасын Византия тағының мұрагерлері ретінде насихаттауды жалғастырды. 2017 жылы Карлос Санчо Евгенийдің барлық он үш немересі Ласкарис тегін алып жүргенін хабарлады. Евгений туралы ағылшын саяхатшысы Патрик Ли Фермор 1958 жылы жарық көрген «Мани: Оңтүстік Пелопоннес саяхаты» кітабында айтқан. Онда Византия тарихының жанкүйері болған автор, жоғалған Византия тағына талапкерлердің бірі ретінде «Сарагосадан келген Ласкарисқа бейім» деп сипаттаған. Евгенио Ласкорц 1962 жылдың 1 маусымында Мадридте 76 жасында қайтыс болды. Оның өлімі БАҚ-тың назарына ілікті, мысалы, Колумбияның «Diario de Boyacá» газеті 26 шілдеде және Францияның «Lyon Information» газеті (кейде «Indépendance» деп те аталады) 15 тамызда «Азаптағы эллинизм: Оның императорлық және патшалық билігі Принц Флавий Евгений II Ласкарис Комненус» деген мақаламен жариялады.

Мұра

Ласкорцтің балалары оның талаптары мен өзін-өзі жариялаған рыцарлық ордендерін сақтауды жалғастырды. Оның ұрпақтары, Ласкари немесе Ласкари Комнено әулеті, бүгінгі күнге дейін сақталған. Оның көптеген балалары Испаниядан кетіп қалды, себебі отбасының қақтығыстарынан шаршады. Оның "атақты император" ретіндегі мұрагері – оның үлкен ұлы Теодор Ласкарис Комнено ("Теодор IX", 27 қазан 1921 – 20 қыркүйек 2006), ол Евгенийдің басқа ұлдарымен, Хуан Аркадио мен Константиномен бірге Атлант мұхиты арқылы көшті. Теодор, Хуан Аркадио және Константино Колумбия, Венесуэла және Коста-Рика университеттерінде оқытушылық қызмет атқарды. Теодор Американың "Жаңа Византия" және "Төртінші Рим" екенін таратып, христиан дінінің, батыстық ой-сананың және грек цивилизациясының осы жерде мәңгілік сақталатынын айтты. Кіші ұлы Константино, 1979 жылы қайтыс болды, Коста-Рикада философия профессоры және журналист ретінде көзге түсетін ғылыми еңбек етті. Теодордың ұлы Евгений (10 қазан 1975 жылы туған), немесе Евгений III Теодор Эммануэль Ласкарис Комненус, отбасының талаптарын сақтап келеді. Бүгінгі күнге дейін отбасының қолдаушылары Ласкорцтың заңды екенін және ол дәстүрлі Византия институттарын жаңартқан адам екенін жақтауды тоқтатпайды.