Жүз жылдық соғыстағы Пате шайқасы (1429): француз әскерінің жеңісі, ағылшын сарбаздарының ауыр қатысуы, жоғары дәрежелі командирлердің тұтқындалуы. Жоанна д'Арк қатыспады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1429 жылғы шайқас, Жүз жылдық соғыс кезінде
1429 battle during the Hundred Years' War
1429 жылғы 18 маусымда Жүз жылдық соғыс барысында болған Патай шайқасы – Францияның солтүстік-орталық аймағындағы француз және ағылшын әскерлері арасындағы Луара науқанының шешімді кезеңі болды. Бұл шайқаста француз авангардының атты әскері ағылшын армиясына ауыр үлкен шығын келтірді; олардың көпшілігі ағылшын атты әскері қашқан кезде садақшыларға тиді. Сонымен қатар, жоғары шенді ағылшын қолбасшыларының барлығы дерлік тұтқындалды. Көбінесе Жанна д'Аркқа байланыстырылатын жеңіске ол шындығында қатыспады, өйткені француз армиясының негізгі бөлігімен бірге болды. Патай шайқасының авангардын Ла Хир мен Жан Потон де Ксентрайль басқарды. Бұл шайқас Франциядағы ағылшын үміттеріне ойсыратыс соққы болды. Француздар үшін бұл Орлеанда басталған бағылғандықтың өзгеруін бекітіп, өте табысты науқанды аяқтады. Одан кейін Реймске жорық жасалып, онда дофин Карл Франция королі болып таж кигізілді. Дегенмен, Жүз жылдық соғыс 1453 жылға дейін жалғасты.
The Battle of Patay, fought on 18 June 1429 during the Hundred Years' War, was the culmination of the Loire Campaign between the French and English in north central France. In this engagement, the horsemen of the French vanguard inflicted heavy casualties on an English army; most of them sustained by the longbowmen as the English cavalry fled. In addition, all but one of the senior English commanders were captured. A victory often credited to Joan of Arc, she was in fact not present for the battle as she had remained with the main body of the French army. The vanguard at Patay was led by La Hire and Jean Poton de Xaintrailles. The battle was a disastrous blow to English aspirations in France. For the French, it cemented the turn of fortune which had begun at Orléans and concluded a highly successful campaign. The latter was followed by a march to Reims which saw the Dauphin Charles be crowned King of France. The Hundred Years' War, however, would continue until 1453.
Өмірбаян
1429 жылы 8 мамырда ағылшындар Орлеанды қоршаудан бас тартқаннан кейін, аман қалғандары Луара бойындағы гарнизондарға шегінді. Бір айдан соң, алдағы науқанға әскер мен жабдық жинаған француз армиясы Аленсон герцогының басшылығымен осы бекіністерді және олар бақылайтын көпірлерді жаулауға аттанды. 12 маусымда олар Жаргоға шабуыл жасап, Мюнг-сюр-Луардағы көпірді басып алды, содан кейін жақын маңдағы қамалға шабуыл жасамай, 15 маусымда Богенсиді қоршауға алды. Орлеандағы жеңілістен кейін Парижден шыққан сэр Джон Фастольф бастаған ағылшын қосымша әскері, енді Лорд Талбот пен Лорд Скальс басқарған қоршау әскерінің аман қалғандарымен бірікті. Талбот Богенсиді құтқару үшін дереу шабуыл жасауды ұсынды, бірақ оған қарсылық көрсеткен Фастольф, көп санды француз әскерімен шайқасқа түсуге құлшынбады. Богенси гарнизоны Фастольфтың қосымша күштерінің келгенін білмеді және Артур де Ришемон басқарған бретондық отрядтың француздарға қосылуынан кейін 18 маусымда қарсылық көрсетпей берілді. Содан кейін Талбот Фастольфтың Парижге шегіну ұсынысына келісті. Бұл туралы естіген француздар ағылшын армиясын қуалай, Патай ауылының жанында қуып жетеді.
After the English abandoned the Siege of Orléans on 8 May 1429, the survivors withdrew to garrisons along the Loire. A month later, having gathered men and supplies for the forthcoming campaign, the French army, under the command of the Duke of Alençon, set out to capture these positions and the bridges they controlled. On June 12 they stormed Jargeau , captured the bridge at Meung sur Loire, then marched on, without attacking the nearby castle, to besiege Beaugency on 15 June. An English reinforcement army under Sir John Fastolf, which had set off from Paris following the defeat at Orléans, now joined forces with survivors of the besieging army under Lord Talbot and Lord Scales at Meung sur Loire. Talbot urged an immediate attack to relieve Beaugency, but was opposed by the more cautious Fastolf, who was reluctant to seek a pitched battle against the more numerous French. The garrison of Beaugency, unaware of the arrival of Fastolf's reinforcements and discouraged by the reinforcement of the French by a Breton contingent under Arthur de Richemont, surrendered on 18 June. Talbot then agreed to Fastolf's proposal to retreat towards Paris. Learning of this movement, the French set off in pursuit, and intercepted the English army near the village of Patay.
Шайқас
Бұл шайқаста ағылшындар 1346 жылы Креси және 1415 жылы Ажинкурдағы жеңістерде қолданылған тактиканы қайта қолдануға тырысты. Француздардың жақындап келе жатқанын білген Талбот, оларды жол бойындағы орманнан шабуылдау үшін садақшылар тобын жіберді, содан кейін оларға қайта орналасуға бұйрық берді, 500-ге жуық ұзақ садақтың негізгі жолды бөгейтін жасырын орынға орналастырылуын қамтамасыз етті. Олар жылдам қимылдаса да, бұл ағылшын садақшыларына француздың 180 атты рыцары шабуыл жасады. Ла Хир мен Сентрайль басшылығымен француздар жаңа позицияларын дайындауға үлкермей, оларды жеңіп алды, бұл жол бойына тараған басқа ағылшын бөлімшелерін ашық қалдырды. Алдын ала, садақшылар француз тыңшыларына өз орнын жаңсақ көрсеткен еді, себебі жақын маңдағы далаға жалғыз елік келді және садақшылар аң аулаудың қуанышымен айқайлады, олардың жаулары осылайша жақын екенін білмеді. Бұл туралы естіген француздың алғы шебі жылдамдап, олардың көз алдына келді. Француз рыцарларының шабуылының қаупін сейілтіп, олардың бір бөлігі ағылшындардың қиын жағдайы туралы қарулы күштерге хабар беру үшін кері қайтты. Көмек күтуді қаламаған Ла Хир, Сентрайль, Кеннеди және олардың серіктері алға жылжып, ағылшын позицияларына ашық қалған қанаттардан шабуыл жасады. Осы уақытта француздың алғы шебі ағылшын қатарларының оңтүстігіндегі төбеден өтіп, 1300-ге жуық қарулы күштен тұратын қалған француз әскері жаудың артынан соғысқа дайын күйде келді. Француз аттыларының шабуылын көрген Фастолфтың бөлімшесі ағылшын алғы шебін құрайтын атты рыцарлар мен қарулы күштерге қосылуға тырысты, бірақ соңғылары шайқас алаңынан қашып кетті, бұл Фастолфты да солардың ізінен еруге мәжбүр етті. Қанаттан шабуылға ұшырап, күші таусылған қалған шайқас қашқан ағылшын бөлімшелерін талқандау үшін ауыр атты әскердің ұзаққа созылған операциясына айналды, ұйымдасқан қарсылық көрінбеді. Тарихшы Джульет Баркер Патайдың 1421 жылғы Боуже шайқасынан бері ағылшындардың ең ауыр жеңілісі болғанын айтады, және оның салдары одан да маңызды болды, өйткені олар 5000-нан 2000-нан астам салдарын жоғалтты, ал олардың барлық жоғары дәрежелі командирлері, Фастолфтан басқа, тұтқынға алынды. Граммит ағылшын салдарын 2500 деп бағалады, олардың көп бөлігі садақшылар болды, ал француздар шамамен жүз адамды жоғалтты. Талбот, Скейлс және сэр Томас Ремпстон тұтқынға алынды және 1433 жылы босатылғаннан кейін Талбот Фастолфты жаудың алдында жолдастарын тастап кеткені үшін айыптады. Фастолф бұл айыптаманы қызу пікірмен жоққа шығарды және ақырында Гартер орденінің арнайы комиссиясы оны ақтады, бірақ оның беделі күйреп қалды.
In this battle, the English attempted to employ the same methods used in the victories at Crécy in 1346 and Agincourt in 1415, deploying an army comprised predominantly of longbowmen behind a barrier of sharpened stakes driven into the ground to obstruct any attack by cavalry. Learning of the French approach, Talbot sent a force of archers to ambush them from a patch of woods along the road, then ordered them to redeploy, setting up 500 longbowmen in a hidden location which would block the main road. Though they moved quickly, these English archers were attacked by 180 knights of the French vanguard under La Hire and Xaintrailles before they could finish preparing their new position and were swiftly overwhelmed, leading to the exposure of the other English units, which were spread out along the road. Earlier, the longbowmen had inadvertently disclosed their position to French scouts when a lone stag wandered onto a nearby field and the archers raised a hunting cry, not knowing their enemies were already so close. Learning of this, the French vanguard had raced ahead, soon moving up within sight of them. With the threat of an ambush dealt with by the French knights, some were sent back to inform the men at arms of the English predicament. Opting to not wait for the reinforcements, La Hire, Xaintrailles, Kennedy and their knightly fellows deployed and charged forward, crashing into the English positions from the now exposed flanks. Meanwhile, having ridden over a ridge south of the English lines, the rest of the French vanguard, consisting of some 1,300 men at arms, soon appeared behind the enemy in battle order. At the sight of the French horsemen charging, Fastolf's unit attempted to join up with the mounted knights and men at arms who formed the English vanguard but the latter fled the battlefield, forcing Fastolf to follow suit. Outflanked and overrun, the rest of the battle was a prolonged heavy cavalry mopping up operation against the fleeing English units, with little organized resistance. Historian Juliet Barker suggests Patay was the most disastrous English defeat since the Battle of Baugé in 1421, and one with more significant consequences since they lost over 2,000 dead out of 5,000, while all of their senior commanders were captured apart from Fastolf, the only one who remained mounted. Grummitt estimates English casualties as 2,500, the bulk of whom were archers, while the French lost only about one hundred men. Talbot, Scales and Sir Thomas Rempston were captured and, after his release in 1433, Talbot accused Fastolf of deserting his comrades in the face of the enemy. Fastolf hotly denied the charge and was eventually cleared by a special chapter of the Order of the Garter, although his reputation was severely damaged.
Салдарлар
Орталық Франциядағы ағылшын әскерінің дерлік толық құрылымының жойылуы және олардың көптеген маңызды тәжірибелі қолбасшыларының қаза болуы (тағы бірі, Саффолк графы, Жаржо қаласы түскен кезде тұтқындалды, ал Солсбери графы 1428 жылғы қарашада Орлеан қамалында қаза тапты) Франциядағы ағылшын үстемдігі үшін қатаң салдарға әкелді, ол ешқашан толыққан жоқ. Одан кейінгі апталарда француздар аз ғана қарсылыққа тап болып, Париждің оңтүстігінде, шығысында және солтүстігіндегі кең аумақтарды жылдам қайтарып алды және 17 шілдеде Дофин Франция королі VII Карл болып таж кигізілген Реймс қаласына бет алды.
The virtual destruction of the English field army in central France and the loss of many of their principal veteran commanders (another, the Earl of Suffolk, had been captured in the fall of Jargeau, while the Earl of Salisbury had been killed at the siege of Orléans in November 1428), had devastating consequences for the English position in France, from which it would never recover. During the following weeks the French, facing negligible resistance, were able to swiftly regain swathes of territory to the south, east and north of Paris, and to march to Reims, where the Dauphin was crowned as King Charles VII of France on 17 July.