Кіріспе

Иоганн Готфрид Сеуме (29 қаңтар 1763 – 13 маусым 1810) – неміс авторы.

Өмірбаян

Сеуме Позернада (қазіргі Лютценнің бір бөлігі, Саксония-Анхальт) дүниеге келді. Алдымен Борнада, содан кейін Николай мектебінде және Лейпциг университетінде білім алды. Шафтсбери мен Болингброкты зерттеу оның теологияға деген қызығушылығын оятты, ол оқуын тоқтатып, Гессен-Кассельге әскери қызметке кіру үшін сапарлады. Кейін Сеуме Парижге оқуға бара жатқанда, Гессеннің әскерге шақырушылары оны ұстап алып, Англияға сатқандарын, ал содан кейін Канадаға жіберілгенін жазды. (Көптеген тарихшылар бұл оқиғаға күмән келтіріп, Сеуме өз еркімен әскери қызметке түскенін болжайды.) 1783 жылы ол Бременде дезертир болып қайтып келді, бірақ тұтқындалып Эмденге жеткізілді; екінші қашу әрекеті де сәтсіз аяқталды. Алайда, 1787 жылы Эмденнің азаматы оған 80 талер кепілдік беріп, үйіне баруға рұқсат алды. Ол қайтып оралмады, бірақ ағылшын романын аударғаны үшін алған ақысын Эмдендегі қарызын төлеуге жұмсады. Ол Лейпцигте біраз уақыт тілдерді оқытты және 1792 жылы Варшаваға граф Игельстроммен бірге мұғалім болып барды. Мұнда ол генерал фон Игельстромның хатшысы болды және орыс офицері ретінде поляк көтерілісінің (Костюшко көтерілісі) қаупін бастан өткерді. 1796 жылы ол қайтадан Лейпцигке келді және Ресейдегі қызметінен кетіп, Göschen баспасында жұмыс істеді. 1801 жылдың желтоқсан айында ол өзінің «Сицилияға саяхат» (Spaziergang nach Syrakus, 1803) еңбегінде сипатталған тоғыз айлық Сицилияға саяхатына шықты. Бірнеше жылдан кейін ол Ресейге, Финляндияға, Швецияға және Данияға сапарлады, бұл саяхаты «Менің 1805 жылғы жазым» (Mein Sommer im Jahr 1805, 1807) атты еңбегінде баяндалған. Оның денсаулығы нашарлай бастады және ол 1810 жылдың 13 маусымында Теплицте (қазіргі Теплице) қайтыс болды. Оның беделі жоғарыда аталған екі кітабына негізделген, сондай-ақ оның «Менің өмірім» (Mein Leben, 1813, К. А. Х. Клодиус аяқтаған) автобиографиясын да қосуға болады. Бұл шығармалар Сеуменің мінезділігі мен патриотизмін көрсетеді; оның стилі анық және түсінікті; сипаттамалары реалистік және көрнекті. Ол драматург (Miltiades, 1808) және лирикалық ақын (Gedichte, 1801) ретінде үлкен жетістікке жете алмады. Сеуменің «Жиналған шығармалары» (Gesammelte Schriften) алғаш рет J. P. Zimmermann (1823–1826) тарапынан жарияланды; оның «Барлық шығармалары» (Sämtliche Werke, 1826–1827) жеті рет басылып шықты. Соңғы басылым (1911 жылғы мәлімет бойынша) – Ж. Г. Сеуменің «Прозалық және поэтикалық шығармалары» (Prosaische und poetische Werke, 10 томдық, 1879). Қараңыз: Oskar Planer және Camillo Reißmann, J. G. Seume. Өмірі мен шығармаларының тарихы (Geschichte seines Lebens und seiner Schriften, 1898).

Сеум және Бетховен

Сеуме 1810 жылы маусым айында Теплицте қайтыс болды. Людвиг ван Бетховен 1811 жылдың тамызында үш апта бойы және 1812 жылдың жазында қысқа мерзімге Теплицте болды. Ол Сеумедің қабірін зиярат етіп, Кассель қаласынан келген музыка мұғалімі Георг Кристоф Гросхаймге (1764–1841) хат жазып, сол кезде Сеумеге деген құрмет сезіміне толы болғанын жеткізді. Гросхайм 1819 жылдың 10 қарашасында Бетховенге жазған хатында Сеумедің "Die Beterin" ("Тілеуші") поэмасының Бетховеннің "Айшырақ" сонатасымен "бірлесуі" туралы айтады. Бұл идея екеуінің арасында бұрын талқыланған болатын, әлде Гросхаймның жаңа ойы ма – белгісіз. Дегенмен, кейбір авторлардың пікірінше, "Die Beterin" мен соната арасындағы байланыс нақты болғаннан да мықтырақ болып қалыптасты. "Die Beterin" кейде картина екені де айтылды. 1954 жылғы "Гров музыкалық сөздігінде" "Айшырақ" сонатасының "Die Beterin (Тілеуші)" картинасымен ешқандай байланысы жоқ екені нақты көрсетілген. Бетховен қайтыс болғанда Сеумедің екі томдық еңбектері оның қолында болған.