Кіріспе

Коммунистік Польшадағы дүкендер тізбегі

Pewex (Ішкі экспорт компаниясы – Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego деген сөздің қысқартылған түрі) – 1972 жылы Польшада коммунистік кезеңде құрылған, төлемді елдің ұлттық валютасы – злоты емес, тек АҚШ доллары және басқа да мықты валюталармен қабылдаған валюталық дүкендердің желісі.

Тарих

Pewex 1970-ші жылдары коммунистік Польшаның шетел валютасының тапшылығымен күресу үшін құрылды. Поляктар алған АҚШ долларын шетелге саяхаттауға немесе Pewex дүкендерінде жұмсауға мүмкіндік алды. Pewex компаниясы қалыпты нарықта қол жетімді емес, көптеген импортталған тауарларды ұсынды. Тауарлар сол кездегі рациондық жүйеден тыс сатып алынды, және тұтынушылар тауарлар үшін кезекте тұру қажеттілігі болмады. Сатылатын тауарлардың ішінде спирттік ішімдіктер, темекі, тұрмыстық техника, конфета, автомобильдер, компьютерлер және жиһаз бар еді. 1987 жылы АҚШ Біріккен басылымдарды зерттеу қызметі жариялаған есепте Pewex-тің сату көлемі шамамен 70 миллиард злотыйға жететіні, ал АҚШ долларына ресми курс "бір долларға 300 злотыйға жуық" болғанда, кірісі 20 миллиард злотый құрады деп көрсетілді.

Коммунистік үкімет

Польшада 1989 жылғы революциядан кейін Польша экономикалық жүйесінің бейбіт түрде өзгеруінің бір бөлігі ретінде, Польша экономикасы жекешелендірілді және шетел валютасына иелік ету ережесі жеңілдетілді. Бұл Pekao чектерін қолданудан шығарды, ал көп ұзамай Pewex дүкендерінен ғана алуға болатын тауарлардың көп бөлігі жеке дүкендерде де сатыла бастады. 1991 жылы әскери құпияларды ұрлағаны үшін американдық билік тарапынан өмір бойына түрмеге кесілген, кейін шпиондық алмасу арқылы босатылған бұрынғы поляк тыңшысы Мариан Захарски осы желінің иесі және бас директоры болды. 1993 жылы Pewex алғаш рет банкротқа өтініш берді. Дегенмен, бұл және одан кейінгі банкроттық өтініштері қабылданбады. 1995 жылдың желтоқсанында Polski Bank Rozwoju банкі және екі француз компаниясы қарызды қайта құру туралы келісімге келді, оған сәйкес 93.6 миллион злоты сомасындағы қарыз 1996 жылы бақылау үлесіне айырбасталды. 1997 жылы Pewex таңбасымен әлі де жұмыс істеп тұрған шамамен 150 дүкен Concorde Investissement компаниясымен сатып алынды, ал Pewex жылжымайтын мүлік портфелін Towarzystwo Handlu i Nieruchomości Pewex S. A. (THiN Pewex) ретінде алды. 2003 жылы THiN Pewex және Concorde Investissement бірікті, нәтижесінде Pewex таңбасы Польша нарығынан толықтай жойылды. 2013 жылдың желтоқсанында Pewex таңбасы Monster Media Group компаниясы (demotywatory.pl иесі) басқаратын, негізінен жаңалықтар сататын онлайн-дүкен ретінде қайта жандандырылды. Pewex таңбасын Италиядағы байланысы жоқ супермаркеттер желісі де пайдаланады.