Кіріспе
Рим-католик дініндегі зат. Алтар тасы – католик шіркеуінде қасиретті жаралылар салынған қуысқа ие, табиғи тастан жасалған және қасиретті мисса тойлау үшін алтардың маңызды бөлігі ретінде қызмет етуге арналған. Оны сол риттің епискобы қасиеттеп беруі қажет еді. Византиялық дәстүрде епископтың батасын алған және қол қойған антименсия да осыған ұқсас функцияны атқарады.
An altar stone is a piece of natural stone containing relics in a cavity and intended to serve as the essential part of an altar for the celebration of Mass in the Catholic Church. Consecration by a bishop of the same rite was required. In the Byzantine Rite, the antimension, blessed and signed by the bishop, serves a similar function.
Тарих
Яһудилер бірнеше тастан құрбандық ордаларын салғаннан өзгеше, алғашқы христиан құрбандықтары ағаштан жасалған және үйлердегі қарапайым дастарқандарға ұқсас болған, бұл практика орта ғасырларға дейін жалғасты. Алайда, беріктігі жоғары материалдарға басымдық беру Батыс шіркеуінде ағаштан жасалған құрбандықтарға қарсы қаулылар қабылдануына әкелді, бірақ Шығыста мұндай шешім қабылданбады. Алғашқы тас құрбандықтар шейіттердің қабірлері болды, олардың үстінде кейде месса өткізілді, қабірді жабатын тас плитаның үстінде немесе оның үстіне орнатылған құрылыста. Алғашқы дәстүрлі христиан базиликалары салынған кезде, шіркеудің құрбандығы тікелей шейіттің қабірінің үстіне орналастырылды, мысалы, Әулие Петр базиликасы және Қабырға сыртындағы Әулие Павел базиликасы.
XX ғасырдың басында латын шіркеуінде қолданылған практика
Екінші Ватикандық соборға дейін латын шіркеуінің дін қызметкерлері тек қана тиісінше қасиеттіленген құрбандық үстелінде ғана діни қызмет атқара алатын. Бұл қасиеттеуді епископ жүзеге асырып, арнайы жарылқаған «Грегориан суын» (суға шарап, тұз және күл қосылады), майлау және рәсімдерді атқарды. Бірінші сыныптағы кем дегенде екі әулиенің қалдықтары, олардың кем дегенде біреуі шейіт болуы керек, құрбандық үстелінің ішкі қуысына салынып, содан кейін мөрленді. Бұл практика шіркеудің бірінші-төртінші ғасырлардағы қуғын-сүргін кезінде шейіттердің қабірлерін Евхаристиялық тойлау орындары ретінде пайдалануын еске түсіру үшін жасалды. Сондай-ақ, құрбандық үстелінің қасиеттелуіне қатысты мөрленген құжаттар да сақталды. Алтаның үстел үстіндегі «менса» табиғи тастан (көбінесе мәрмәрден) жасалуы керек еді. Оның тіректері «менсаға» міндетті түрде бекітілуі керек. Егер кейіннен құрбандық үстелімен байланыс тілігіп кетсе (мысалы, қандай да бір себеппен үсті алынып тасталса), ол қасиеттілігінен айырылып қалар еді. Әрбір құрбандық үстелінде латын тілінде «titulus» немесе «title» жазуы болуы керек. Бұл қасиетті Үштік немесе Оның тұлғаларының бірі; Мәсіхтің өмірінен алынған атау немесе құпиясы (Жақсы Бағушы Мәсіх; Киелі Крест); Мәриямның бірінен алынған атауы (Мәсіхтің анасы; Жақсы Кеңес берген Анамыз); немесе қанонизацияланған әулие болуы мүмкін. Шіркеудің басты құрбандық үстелі шіркеудің өзімен бірдей атауға ие болуы керек еді. Мысалы, Нью-Йорктегі Сент-Патрик соборында көптеген «жанама құрбандық үстелдері» бар, бірақ орталықтағы «жоғарғы құрбандық үстелі» Сент-Патрикке арналған. Бұл құрбандық үстелінің ең маңызды элемент екенін, ал шіркеу оны орналастыру үшін салынғанын көрсетеді, шіркеудің салынып, одан кейін құрбандық үстелімен жабдықталуына қарамастан. Бұл ережелердің салдарынан діни қызметті тек римдік-католик шіркеуінің ішінде ғана атқаруға болар еді. Басқа жағдайларды қамтамасыз ету үшін – әскери және скаут бөлімшелерінің капелландарына, жалғыз сапарға шыққан дін қызметкерлеріне, миссионерлерге немесе паломниктік сапарларда үлкен ауада діни қызметтер өткізуге – портативті құрбандық үстелдері, көбінесе «құрбандық үстелінің тастары» деп аталатын, қолданылды. Бұл әдетте 6 дюймға 9 дюйм және 1 дюйм қалыңдығындағы мәрмәрден жасалған блоктар болатын, жоғарыда сипатталғандай қасиеттіленген. Діни қызметкер өзімен бірге алып жүретін жиынтықтағы тасты кез келген бетке (көліктің артындағы бөлігіне, түбірге немесе бұтаққа) қойып діни қызмет атқара алатын, немесе оны ағаш құрбандық үстелінің бетіне орнатылған жазық жақтауға енгізе алатын. Көптеген римдік-католик мектептерінде спорт залында немесе аудиторияда толық көлемде, әсем өрнектелген ағаш құрбандық үстелі (ағаш болғандықтан қасиеттеуге болмайтын) болды, оны алып шығып, діни қызметке дайындауға болады, ал «менса» орнына құрбандық үстелінің тасы қойылатын. Портативті құрбандық үстелін пайдалану құқығы дін қызметкерлеріне автоматты түрде берілмейтін. Кардиналдар мен епископтар әдетте канондық құқық бойынша мұндай құқыққа ие болды, бірақ басқа дін қызметкерлеріне арнайы рұқсат алу қажет еді, бірақ бұл оңай және кеңінен алынатын еді.