Кіріспе
Ноуза аймағы – Австралияның Оңтүстік-Шығыс Квинсленд штатының Күн сәулесі жағалауы ауданындағы Брисбеннің солтүстігіндегі жергілікті басқару аймағы. Аймақ 1910 жылдан 2008 жылға дейін жергілікті мемлекеттік орган ретінде болды, содан кейін ол Маручи аймағымен және Калондра қаласымен біріктіріліп, Күн сәулесі жағалауы аймағын құрады. Аймақ 2014 жылдың 1 қаңтарында қайта құрылды. 2003 жылы Австралия Федералды соты (іс нөмірі QC2013/003) Нооса аймағының түпкілікті құқық иелері Каби-Каби тайпасы екенін анықтады. Нооса ауданының дәстүрлі иелерінің мәдениеті мен қатысуының көп бөлігі ақ адамдардың қоныстануының қысқа мерзімінде жоғалған болса да, әлі де көптеген көзге түспейтін ескерткіштер бар. Олардың ішінде: ырым-жырымдар кезінде қолданылатын бора сақиналары, каноэ жасау үшін қабығы алынған ағаштардағы белгілер, жолдар мен тайпалық шекараларды көрсету үшін пайдаланылатын ағаштардағы белгілер, тасқа салынған суреттер, жерленген ағаштар, мыңдаған жылдар бойы тасталған қабықтардан құралған қабық үйінділері, тас балқылар, ауызша аңыздар – дәстүрлі түрде ұрпақтан ұрпаққа жеткізілген көптеген жергілікті аңыздар бүгінгі күнге дейін сақталған, жер аттары – көптеген жергілікті аттар түпнұсқа абориген аттарының нұсқалары. Көпшілік пікір бойынша, Нооса атауы жергілікті аборигендердің «Нутера» немесе «Гнутуру» сөзінен шыққан, ол Каби-Каби тілінде көлеңке немесе көлеңкелі жерді білдіреді. Алайда, 1870 жылғы Нооса картасында Нооса өзені Нуса өзені деп жазылған және 1873 жылы жарияланған теңізшілерге арналған хабарламада Лагуна шығанағындағы Нуса басы мен Нуса өзені туралы айтылған. Нуса – индонезия тілінде арал деген сөз. Нооса өзенінде Мейкпис аралы, Қой аралы және Ешкі аралы бар. Лагуна шығанағы бұрын Нуса шығанағы және Лагуна шығанағы деп аталған. Нооса округі мұражайында, Помонада жергілікті мәдени және қасиетті заттарды сақтау орны бар. Еуропалықтардың алғашқы қоныстануы Аймақ туралы алғашқы мәліметтер 1770 жылғы мамырда капитан Куктың саяхаттарынан бастау алады, бірақ Еуропалықтардың бұл аймақта қоныстануы шамамен бір ғасырдан кейін ғана басталды. 1920 жылдарға дейін және одан кейін де жалғасқан аймақтағы көлік қиындықтары – оның басты себебі болды. Еуропалықтардың қоныстануына бастапқыда ағаш кесу, содан кейін Ноосадан солтүстікке қарай Гимпи аймағындағы алтын іздеу ықпал етті. 1871 жылы үкімет Тевантинде порт салуды тапсырды. Айналасындағы жерлер зерттелді және 1877 жылға қарай екі қонақ үй, пансионат, мектеп, полиция бөлімі және телеграф кеңсесі болды. 1872 жылы Нооса басы мен оңтүстікке қарай жағалау аймағы Перегиан жағажайына дейін аборигендердің миссиясы ретінде бөлінді, бірақ ол 1878 жылы тоқтатылды және 15 қаңтарда жерлер таңдауға ашылды. Тевантиннен ішкі жағалауға қарай Солтүстік жағалау темір жолының салынуымен 1890 жылдан кейін порттың маңызы төмендеді. Нооса – қала емес, аймақ. Онда жағажайлар мен жағажайлық ұлттық парк, Оңтүстік-Шығыс Квинслендтегі ең таза өзен және Курой мен Помона сияқты бірнеше өмір салтын ұстанатын ауылдарды байланыстыратын кең ауқымды жол желісі бар. Соңғы 50 жылда Нооса ауласы аулалы балықшылар ауылынан туристік орталыққа айналды. Бұл өз шығындарын әкелсе де, аймақ жалпы алғанда дамуға жасыл көзқараспен танымал. Ноозадағы құрылыс жұмыстарының көп бөлігі шектелген. Жергілікті қоғамның қысымы мен кеңестің жоспарлау шараларына байланысты биік ғимараттар жоқ, ал көптеген орман қорғалып сақталған. Нооса ауданының 34,8% -ы ұлттық парктерден, консервациялық парктерден, мемлекеттік ормандардан және басқа да қорғалатын жерлерден, соның ішінде биосфералық қорықтың бөліктерінен тұрады. Нооса Хедс танымалдылығының бір себебі – Австралияның шығыс жағалауындағы солтүстікке қарайтын сирек жағажайлардың бірі, сондықтан Нооса жағалауы жағалаудағы желден және дауылдардан қорғалған. Кеңес тарихы Аймақ бастапқыда 1879 жылдың 11 қарашасында, 1879 жылғы Бөлімшелік кеңестер заңы бойынша, Виджи Бөлімшелік кеңесінің бөлігі ретінде құрылды. Нооса 1910 жылы жергілікті билік туралы 1902 жылғы заңға сәйкес жеке округ ретінде құрылды, бастапқыда 2000 адам тұрды. Бірінші сайлау 1910 жылдың 22 сәуірінде өтті және Джеймс Дьюк округ төрағасы болып сайланды. Нооса округінің ғимараты 1911 жылы Помонада салынды. 1970 жылдардың басында Квинсленд үкіметінің қолдауымен Нооса саунд аймағында құрылыс жұмыстары басталды. 1980 жылдың желтоқсан айында округтің бас кеңсесі Тевантиндегі Пеликан көшесіне көшірілді. Помонадағы бұрынғы округ ғимараты Коорора тарихи қоғамы басқаратын Нооса мұражайына айналды. 1982 жылы Нооса қоғамы қоршаған ортаны және жоспарлауды қолдайтын кеңес сайлады. Бұл өзгеріске ең көп ықпал еткен кеңесшілер «Тұрғындар тобы» деп аталған топта сайланды. Олар Ноосаның қазіргі танымал жоспарлау және қоршаған ортаны қорғау тұжырымдамаларының негізін қалады. 1982–1985 жылдарғы Нооса кеңесі даму/халық санының шегін енгізген алғашқы кеңес болды. Бұл идея алғаш рет 1984 жылдың қыркүйегінде кеңестің тұрақты қала құрылысшысы Алан Симес ұсынды. 1982–1985 жылдарғы Нооса кеңесі Гастингс көшесі, Нооса қиыстығы және Тевантин үшін жобалық құрылыс жоспарларын жасады. Бұл жобалық құрылыс жоспарлары Ноосадағы құрылыстың Ноосаның ерекшелігін сақтау және жақсартуға бағытталған. 1982–1985 жылдарғы кеңес сонымен қатар қоғамдық өнерге және құрылыс жобаларында дизайн мен ландшафтты бақылауға назар аударды. Бірнеше жергілікті БАҚ тұлғаларының қолдауымен бизнес лоббисі 1985 жылғы сайлауда бұл кеңесті дамуды қолдайтын кеңеспен алмастырды, бірақ дамуды қолдайтын кеңес 1988 жылғы келесі сайлауда Нооса қоғамы тарапынан көптеп алынып тасталды. 1995 жылы әкім Ноэл Плейфорд 1982–1985 жылдарғы кеңес мерзімінде тұрақты қала құрылысшысы Алан Симес ұсынған бастапқы тұжырымдамаларға негізделген Нооса округі үшін 56 500 адамнан тұратын «халық санының шегі» туралы жариялады. Халық санының шегі – жоспарлау схемасы бойынша барлық қол жетімді жерлер дамытылған жағдайда күтілетін халық саны. Нооса кеңесі округтегі барлық жерлер үшін есептеу жүргізіп, нәтижелерін стратегиялық жоспарлау құжаттарында ұсынды. Нооса Австралиядағы бұл жұмысты алғаш жасаған кеңес болды. 2008 жылдың 15 наурызында Квинсленд Парламенті 2007 жылдың тамызында қабылдаған Жергілікті басқару (реформаны іске асыру) заңына сәйкес Нооса округі Маручи округімен және Калондра қаласымен біріктіріліп, Күн сәулесі жағалауы аймағын құрады. Ноосаның әкімі Боб Аббот жаңа кеңестің әкімі болып сайланды, ол Маручидің Джо Натолиін 70% дауыспен жеңді. Бірігу 2007 жылғы Квинсленд округінің бірігуі жөніндегі референдумға қарамастан жүзеге асты, онда Нооса округінде дауыс бергендердің 95% бірігуге қарсы болды. 2012 жылы үкімет ауысқаннан кейін Нооса округін Күн сәулесі жағалауы аймағынан бөліп шығару туралы ұсыныс жасалды. 2013 жылдың 9 наурызында Нооса тұрғындарының 81% Ноосаны Күн сәулесі жағалауы аймағынан бөліп шығаруға дауыс берді. 2013 жылдың 18 наурызында Күн сәулесі жағалауы аймағының кеңесі жаңа жоспарлау схемасы бұрынғы Нооса округінің бөлігі болған аумақтарға қолданылмауы керек деп шешім қабылдады (жоспарлау және дамуға қатысты әртүрлі көзқарас Нооса округінің тұрғындарының бірігуге қарсылығының басты себебі болды). Нооса округі 2014 жылдың 1 қаңтарында қайта құрылды және жаңа кеңесшілер мен әкім келесі күні қызметке кірісті. Шараға Австралияның премьер-министрінің орынбасары және Уайд Бэй округінің депутаты Уоррен Трасс, сондай-ақ Джимпи округінің депутаты Дэвид Гибсон қатысты. Салтанатты жиыннан кейін кеңестің алғашқы отырысы Куройдағы Естелік залда өтті. Қалалар мен елді мекендер Нооса округіне келесі елді мекендер кіреді: Үлкен Нооса: Кастэуэйс Бич, Нооса Хедс, Ноосавилл, Санрайз Бич, Саншайн Бич, Тевантин, Тевантин ұлттық паркі, Жағалау аймағы: Комо1, Маркус Бич, Н...
bora rings, used during rituals. canoe trees, marks on trees where bark was removed for canoes. border/navigation trees, marks on trees used to mark paths and/or tribal borders. stone carvings
burial trees
middens, shell mound created by thousands of years of discarded shells. stone axes
spoken legends, many local legends which were traditionally passed through the generations survive today. place names, many local names are versions of the original Aboriginal names. It is widely accepted that the name Noosa comes from the local Aboriginal word "Noothera" or "Gnuthuru", in the Kabi Kabi language, for shadow or shady place. However this is unlikely as a 1870 map of Noosa shows the Noosa River written as Nusa River and a notice to mariners published 1873 refers to Nusa Head and the Nusa River in Laguna Bay. Nusa is the Indonesian word for island. The Noosa River contains Makepeace Island, Sheep Island and Goat Island. Laguna Bay was previously known as Nusa Bay and Lagoona Bay. A Keeping Place of indigenous cultural and sacred objects is maintained at the Noosa Shire Museum, Pomona. Early European settlement
Although reports of the area can be traced back to Captain Cook's voyages in May 1770, European settlement in the region did not proceed until almost a century later. The difficulty of transport in the region, which persisted to the 1920s and beyond, was one major reason for that. European settlement was initially driven by timber logging, and then by a gold rush in the Gympie area, north of Noosa. In 1871, the Government laid out a port at Tewantin. The surrounding land was duly surveyed and, by 1877, contained two hotels, a boarding house, school, police station and telegraph office. In 1872, the Noosa Heads and coastal region south to Peregian Beach was set aside as an Aboriginal Mission, but that was cancelled in 1878, and land was opened for selection on 15 January 1879. With the construction of the North Coast Railway inland from Tewantin, the port declined in importance after 1890. Noosa is a region, not a town. It contains beaches and a beach national park, the cleanest river in South East Queensland and an extensive trail network inland, linking a number of lifestyle villages, including Cooroy and Pomona. In the last 50 years, Noosa has been transformed from an isolated fishing village to a tourist destination. Although that has had its costs, the shire is known for its generally greener approach to development. Most development in Noosa has been restrained. There are no high rise buildings, due both to local community pressure and to council planning action, and much remaining native forest. 34.8% of the Noosa district consists of National Parks, Conservation Parks, State Forests, and other generally protected land, including parts of the biosphere reserve. One of the reasons for the popularity of Noosa Heads is that it is one of the few north facing beaches on Australia's east coast, hence Noosa Beach is relatively protected from the prevailing on shore wind and from storms. Council history
The area was originally incorporated on 11 November 1879, under the Divisional Boards Act 1879, as part of the Widgee Divisional Board. Noosa was created as a separate shire in 1910, under the Local Authorities Act 1902, with an initial population of 2,000. The first elections were held on 22 April 1910 and resulted in James Duke becoming the first shire chairman. The Noosa Shire Hall was constructed in Pomona in 1911. In the early 1970s, with Queensland Government backing, development commenced in the area around Noosa Sound. In December 1980, the shire headquarters moved to Pelican Street, Tewantin. The former shire hall in Pomona became the Noosa Museum, operated by the Cooroora Historical Society. In 1982, the Noosa community elected a pro environment and pro planning council. The Councillors who were most influential in that change were elected in a group called The Resident's Team. They laid the foundation for many of the planning and environmental protection concepts for which Noosa is now well known. The 1982 1985 Noosa Council was the first to introduce the idea of a development/population cap. This idea was initially proposed by the Council’s first full time resident Town Planner, Alan Simes in September 1984. The 1982 1985 Noosa Council created draft development control plans for Hastings Street, Noosa Junction and Tewantin. These draft development control plans had a major focus on development in Noosa maintaining and enhancing the character of Noosa. The 1982 1985 Council also introduced a focus on community arts, and the use of design and landscape controls in development applications. The business lobby, supported by several local media personalities, were successful in replacing that council with a pro development one in the 1985 election but the pro development council was, in turn, largely removed by the Noosa community in 1988, at the next election. In 1995, mayor Noel Playford announced a "population cap" of 56,500 people for Noosa Shire, based on the initial concepts proposed during the 1982 1985 Council term by resident Town Planner Alan Simes The population cap was the expected population under the planning scheme if all available land was developed in accordance with it. Noosa council had performed the calculation for all land in the shire and provided the results in strategic planning documents. Noosa was the first council in Australia to do so. On 15 March 2008, under the Local Government (Reform Implementation) Act 2007, passed by the Parliament of Queensland in August 2007, the Shire of Noosa was merged with the Shire of Maroochy and the City of Caloundra to form the Sunshine Coast Region. Noosa's mayor, Bob Abbot, won the mayoralty of the new council over Maroochy's Joe Natoli, with 70% of the combined vote. The amalgamation occurred despite the 2007 Queensland local government area amalgamation plebiscite in Noosa Shire, conducted by the Australian Electoral Commission, in which 95% of voters rejected amalgamation. In 2012, following a change of state government, a proposal was made to de amalgamate the Shire of Noosa from the Sunshine Coast Region. On 9 March 2013, 81% of Noosa residents voted to de amalgamate Noosa from the Sunshine Coast Region. On 18 March 2013, the Sunshine Coast Regional Council decided its new planning scheme should not apply to those areas that were part of the former Noosa Shire (different attitudes to planning and developments having been a major objection by residents of Noosa Shire to the amalgamation). The Shire of Noosa was re established on 1 January 2014, and the new councillors and mayor were sworn in the next day. In attendance were Warren Truss, Deputy Prime Minister of Australia and member for Wide Bay, as well as David Gibson, Member for Gympie. The ceremony was followed by the first meeting of the council, held at the Cooroy Memorial Hall, Cooroy. Towns and localities
The Shire of Noosa includes the following settlements:
Greater Noosa:
Castaways Beach
Noosa Heads
Noosaville
Sunrise Beach
Sunshine Beach
Tewantin
Tewantin National Park
Coastal Region:
Como1
Marcus Beach
Noosa National Park
Noosa North Shore
Peregian Beach2
Teewah
Hinterland:
Black Mountain
Boreen
Boreen Point
Cooran
Cooroibah
Cooroy
Cooroy Mountain
Cootharaba
Doonan2
Eerwah Vale2
Federal
Kin Kin
Lake Macdonald
Mount Pinbarren National Park
Pinbarren
Pomona
Ridgewood
Ringtail Creek
Tinbeerwah
Tuchekoi National Park
West Cooroy National Park
1 includes part of Great Sandy National Park
2 shared with Sunshine Coast Region
Demographics
Year Population Notes 1933 7,291 1947 5,000 1954 6,296 1961 6,117 1966 6,673 1971 7,746 1976 10,825 1981 17,071 1986 20,328 1991 29,378 1996 41,171 2001 47,321 2006 51,962 2011 56,151 2016 52,149 2021 56,298
As of 2021, Noosa has a relatively older population, with a median age of 52, considerably higher than the national median of 38.5. The majority of residents, 71.7%, are Australian born, while 14.2% were born in the United Kingdom. Noosa's residents are primarily English speaking, with 90.9% speaking only English at home. With regard to education, 22.3% of the population hold a bachelor's degree or higher, and 26.2% of the community volunteer for a group or organisation, suggesting a high level of community engagement. The residents of Noosa enjoy a comfortable lifestyle, with a median weekly household income of $1,256, higher than the national median. Council
Noosa Shire Council consists of directly elected mayor and six councillors. The council is unsubdivided. As of the 2024 election election, there are 44,127 enrolled voters in Noosa Shire. Current composition
The current council, elected in 2024, is:
RoleCouncillorPartyTerm Mayor Frank Wilkie Independent 2024 Present (Mayor)2016 2024 (Deputy Mayor)2014 2024 (Councillor) Deputy Mayor Brian Stockwell Independent ALP 2024 Present (Deputy Mayor)2016 Present (Councillor) Councillor Amelia Lorenston Independent 2020 Present Councillor Tom Wegener Independent 2020 Present Councillor Karen Finzel Independent 2020 Present Councillor Nicola Wilson Independent ALP 2024 Present Councillor Jess Phillips Independent 2024 Present
Chairmen and mayors
Elected by fellow councillors
James Duke (1910–1911)
Frank Conroy (1911–1914)
Eugene von Blankensee (1914–1915)
Alexander Chapman (1915–1916)
Charles Livingstone (1916–1917)
Alexander Parker (1917–1918)
Alexander Chapman (1918–1919)
Charles Crank (1919–1920)
Alexander Parker (1920–1921)
Directly elected
William Ferguson (1921–1927)
Frederick Bryan (1927–1930)
Charles Crank (1930–1939)
William Ferguson (1939–1946)
Robert McAnally (1946–1955)
Victor Gee (1955–1958)
S. T. (Stanley) Adams (1958–1964)
Ian MacDonald (1964–1980)
Bert Wansley (1980–1988)
Noel Playford (1988–1997)
Bob Abbot (1997–2008)
For mayor during amalgamation (2008–2013) see: Sunshine Coast Region''
Noel Playford (2014–2016)
Tony Wellington (2016–2020)
Clare Stewart (2020–2024)
Frank Wilkie (2024–present)
Мәдениет
Нұса кинофестивалі 1999 жылы 2-8 қыркүйек аралығында Нұсада өтті. Ноосада одан басқа да көптеген фестивальдер ұйымдастырылады, оның ішінде Нооса серфинг фестивалі. Нооса өнер театры – аймақтағы көрнекті және танымал өнер орталықтарының бірі. Әртүрлі тағамдық және мәдени фестивальдармен қатар, Нооса жыл сайын 10 күндік (күндіз және түні) көпжанрлы мәдени фестиваль – Нооса Ұзақ Демалыс Фестивалін өткізеді. Фестиваль бағдарламасына театр, би, музыка, тағам, кино, кешкі клубтар, шеберлік сабақтары және тағы да басқа тегін және билетпен баруға болатын шаралар кіреді. Бұл фестивальге жыл сайын 10 000-нан астам адам келеді. Жақында ғана Нұса-Хедс қаласында салынған J орталығы тікелей эфирдегі театрлық қойылымдар мен музыкалық кештерге арналған тағы бір аренаға айналды, сондай-ақ Саншайн-Кост университетінің қосымша кампусы ретінде де қызмет етеді. 1909 жылы құрылған Нооса ауылдық көрмесі – жыл сайынғы шара, онда округтің ең жақсы малдары, аттар және т.б. көрсетіледі. Көрме әрбір қыркүйектің екінші жексенбісінде Помона көрме алаңында өтеді. «Таудың Королі» – шілде айының үшінші аптасында Помонада өткізілетін жыл сайынғы фестиваль және тау шабуылы. Помонада сонымен қатар Еуропа және жергілікті тарихты бірге көрсететін Нооса округі мұражайы және Нооса Солтүстік Артқы Жері үшін сахналық өнер орталығы – Маджестик театры орналасқан. Бұрынғы Помона теміржол станциясының ғимаратында өнер галереясы ашылды.
Қызметтер
Нооза ауданы Ноозавиль және Куройде кітапханаларды ұстап тұрады. Жылжымалы кітапхана қызметі апта сайын келесі елді мекендерді аралайды: Ноуса-Хедс, Санрайз-Бич, Куран, Федерал, Кин-Кин, Борин-Пойнт, Перегиан-Бич және Помона.