Кіріспе

Ноуза аймағы – Австралияның Оңтүстік-Шығыс Квинсленд штатының Күн сәулесі жағалауы ауданындағы Брисбеннің солтүстігіндегі жергілікті басқару аймағы. Аймақ 1910 жылдан 2008 жылға дейін жергілікті мемлекеттік орган ретінде болды, содан кейін ол Маручи аймағымен және Калондра қаласымен біріктіріліп, Күн сәулесі жағалауы аймағын құрады. Аймақ 2014 жылдың 1 қаңтарында қайта құрылды. 2003 жылы Австралия Федералды соты (іс нөмірі QC2013/003) Нооса аймағының түпкілікті құқық иелері Каби-Каби тайпасы екенін анықтады. Нооса ауданының дәстүрлі иелерінің мәдениеті мен қатысуының көп бөлігі ақ адамдардың қоныстануының қысқа мерзімінде жоғалған болса да, әлі де көптеген көзге түспейтін ескерткіштер бар. Олардың ішінде: ырым-жырымдар кезінде қолданылатын бора сақиналары, каноэ жасау үшін қабығы алынған ағаштардағы белгілер, жолдар мен тайпалық шекараларды көрсету үшін пайдаланылатын ағаштардағы белгілер, тасқа салынған суреттер, жерленген ағаштар, мыңдаған жылдар бойы тасталған қабықтардан құралған қабық үйінділері, тас балқылар, ауызша аңыздар – дәстүрлі түрде ұрпақтан ұрпаққа жеткізілген көптеген жергілікті аңыздар бүгінгі күнге дейін сақталған, жер аттары – көптеген жергілікті аттар түпнұсқа абориген аттарының нұсқалары. Көпшілік пікір бойынша, Нооса атауы жергілікті аборигендердің «Нутера» немесе «Гнутуру» сөзінен шыққан, ол Каби-Каби тілінде көлеңке немесе көлеңкелі жерді білдіреді. Алайда, 1870 жылғы Нооса картасында Нооса өзені Нуса өзені деп жазылған және 1873 жылы жарияланған теңізшілерге арналған хабарламада Лагуна шығанағындағы Нуса басы мен Нуса өзені туралы айтылған. Нуса – индонезия тілінде арал деген сөз. Нооса өзенінде Мейкпис аралы, Қой аралы және Ешкі аралы бар. Лагуна шығанағы бұрын Нуса шығанағы және Лагуна шығанағы деп аталған. Нооса округі мұражайында, Помонада жергілікті мәдени және қасиетті заттарды сақтау орны бар. Еуропалықтардың алғашқы қоныстануы Аймақ туралы алғашқы мәліметтер 1770 жылғы мамырда капитан Куктың саяхаттарынан бастау алады, бірақ Еуропалықтардың бұл аймақта қоныстануы шамамен бір ғасырдан кейін ғана басталды. 1920 жылдарға дейін және одан кейін де жалғасқан аймақтағы көлік қиындықтары – оның басты себебі болды. Еуропалықтардың қоныстануына бастапқыда ағаш кесу, содан кейін Ноосадан солтүстікке қарай Гимпи аймағындағы алтын іздеу ықпал етті. 1871 жылы үкімет Тевантинде порт салуды тапсырды. Айналасындағы жерлер зерттелді және 1877 жылға қарай екі қонақ үй, пансионат, мектеп, полиция бөлімі және телеграф кеңсесі болды. 1872 жылы Нооса басы мен оңтүстікке қарай жағалау аймағы Перегиан жағажайына дейін аборигендердің миссиясы ретінде бөлінді, бірақ ол 1878 жылы тоқтатылды және 15 қаңтарда жерлер таңдауға ашылды. Тевантиннен ішкі жағалауға қарай Солтүстік жағалау темір жолының салынуымен 1890 жылдан кейін порттың маңызы төмендеді. Нооса – қала емес, аймақ. Онда жағажайлар мен жағажайлық ұлттық парк, Оңтүстік-Шығыс Квинслендтегі ең таза өзен және Курой мен Помона сияқты бірнеше өмір салтын ұстанатын ауылдарды байланыстыратын кең ауқымды жол желісі бар. Соңғы 50 жылда Нооса ауласы аулалы балықшылар ауылынан туристік орталыққа айналды. Бұл өз шығындарын әкелсе де, аймақ жалпы алғанда дамуға жасыл көзқараспен танымал. Ноозадағы құрылыс жұмыстарының көп бөлігі шектелген. Жергілікті қоғамның қысымы мен кеңестің жоспарлау шараларына байланысты биік ғимараттар жоқ, ал көптеген орман қорғалып сақталған. Нооса ауданының 34,8% -ы ұлттық парктерден, консервациялық парктерден, мемлекеттік ормандардан және басқа да қорғалатын жерлерден, соның ішінде биосфералық қорықтың бөліктерінен тұрады. Нооса Хедс танымалдылығының бір себебі – Австралияның шығыс жағалауындағы солтүстікке қарайтын сирек жағажайлардың бірі, сондықтан Нооса жағалауы жағалаудағы желден және дауылдардан қорғалған. Кеңес тарихы Аймақ бастапқыда 1879 жылдың 11 қарашасында, 1879 жылғы Бөлімшелік кеңестер заңы бойынша, Виджи Бөлімшелік кеңесінің бөлігі ретінде құрылды. Нооса 1910 жылы жергілікті билік туралы 1902 жылғы заңға сәйкес жеке округ ретінде құрылды, бастапқыда 2000 адам тұрды. Бірінші сайлау 1910 жылдың 22 сәуірінде өтті және Джеймс Дьюк округ төрағасы болып сайланды. Нооса округінің ғимараты 1911 жылы Помонада салынды. 1970 жылдардың басында Квинсленд үкіметінің қолдауымен Нооса саунд аймағында құрылыс жұмыстары басталды. 1980 жылдың желтоқсан айында округтің бас кеңсесі Тевантиндегі Пеликан көшесіне көшірілді. Помонадағы бұрынғы округ ғимараты Коорора тарихи қоғамы басқаратын Нооса мұражайына айналды. 1982 жылы Нооса қоғамы қоршаған ортаны және жоспарлауды қолдайтын кеңес сайлады. Бұл өзгеріске ең көп ықпал еткен кеңесшілер «Тұрғындар тобы» деп аталған топта сайланды. Олар Ноосаның қазіргі танымал жоспарлау және қоршаған ортаны қорғау тұжырымдамаларының негізін қалады. 1982–1985 жылдарғы Нооса кеңесі даму/халық санының шегін енгізген алғашқы кеңес болды. Бұл идея алғаш рет 1984 жылдың қыркүйегінде кеңестің тұрақты қала құрылысшысы Алан Симес ұсынды. 1982–1985 жылдарғы Нооса кеңесі Гастингс көшесі, Нооса қиыстығы және Тевантин үшін жобалық құрылыс жоспарларын жасады. Бұл жобалық құрылыс жоспарлары Ноосадағы құрылыстың Ноосаның ерекшелігін сақтау және жақсартуға бағытталған. 1982–1985 жылдарғы кеңес сонымен қатар қоғамдық өнерге және құрылыс жобаларында дизайн мен ландшафтты бақылауға назар аударды. Бірнеше жергілікті БАҚ тұлғаларының қолдауымен бизнес лоббисі 1985 жылғы сайлауда бұл кеңесті дамуды қолдайтын кеңеспен алмастырды, бірақ дамуды қолдайтын кеңес 1988 жылғы келесі сайлауда Нооса қоғамы тарапынан көптеп алынып тасталды. 1995 жылы әкім Ноэл Плейфорд 1982–1985 жылдарғы кеңес мерзімінде тұрақты қала құрылысшысы Алан Симес ұсынған бастапқы тұжырымдамаларға негізделген Нооса округі үшін 56 500 адамнан тұратын «халық санының шегі» туралы жариялады. Халық санының шегі – жоспарлау схемасы бойынша барлық қол жетімді жерлер дамытылған жағдайда күтілетін халық саны. Нооса кеңесі округтегі барлық жерлер үшін есептеу жүргізіп, нәтижелерін стратегиялық жоспарлау құжаттарында ұсынды. Нооса Австралиядағы бұл жұмысты алғаш жасаған кеңес болды. 2008 жылдың 15 наурызында Квинсленд Парламенті 2007 жылдың тамызында қабылдаған Жергілікті басқару (реформаны іске асыру) заңына сәйкес Нооса округі Маручи округімен және Калондра қаласымен біріктіріліп, Күн сәулесі жағалауы аймағын құрады. Ноосаның әкімі Боб Аббот жаңа кеңестің әкімі болып сайланды, ол Маручидің Джо Натолиін 70% дауыспен жеңді. Бірігу 2007 жылғы Квинсленд округінің бірігуі жөніндегі референдумға қарамастан жүзеге асты, онда Нооса округінде дауыс бергендердің 95% бірігуге қарсы болды. 2012 жылы үкімет ауысқаннан кейін Нооса округін Күн сәулесі жағалауы аймағынан бөліп шығару туралы ұсыныс жасалды. 2013 жылдың 9 наурызында Нооса тұрғындарының 81% Ноосаны Күн сәулесі жағалауы аймағынан бөліп шығаруға дауыс берді. 2013 жылдың 18 наурызында Күн сәулесі жағалауы аймағының кеңесі жаңа жоспарлау схемасы бұрынғы Нооса округінің бөлігі болған аумақтарға қолданылмауы керек деп шешім қабылдады (жоспарлау және дамуға қатысты әртүрлі көзқарас Нооса округінің тұрғындарының бірігуге қарсылығының басты себебі болды). Нооса округі 2014 жылдың 1 қаңтарында қайта құрылды және жаңа кеңесшілер мен әкім келесі күні қызметке кірісті. Шараға Австралияның премьер-министрінің орынбасары және Уайд Бэй округінің депутаты Уоррен Трасс, сондай-ақ Джимпи округінің депутаты Дэвид Гибсон қатысты. Салтанатты жиыннан кейін кеңестің алғашқы отырысы Куройдағы Естелік залда өтті. Қалалар мен елді мекендер Нооса округіне келесі елді мекендер кіреді: Үлкен Нооса: Кастэуэйс Бич, Нооса Хедс, Ноосавилл, Санрайз Бич, Саншайн Бич, Тевантин, Тевантин ұлттық паркі, Жағалау аймағы: Комо1, Маркус Бич, Н...

Мәдениет

Нұса кинофестивалі 1999 жылы 2-8 қыркүйек аралығында Нұсада өтті. Ноосада одан басқа да көптеген фестивальдер ұйымдастырылады, оның ішінде Нооса серфинг фестивалі. Нооса өнер театры – аймақтағы көрнекті және танымал өнер орталықтарының бірі. Әртүрлі тағамдық және мәдени фестивальдармен қатар, Нооса жыл сайын 10 күндік (күндіз және түні) көпжанрлы мәдени фестиваль – Нооса Ұзақ Демалыс Фестивалін өткізеді. Фестиваль бағдарламасына театр, би, музыка, тағам, кино, кешкі клубтар, шеберлік сабақтары және тағы да басқа тегін және билетпен баруға болатын шаралар кіреді. Бұл фестивальге жыл сайын 10 000-нан астам адам келеді. Жақында ғана Нұса-Хедс қаласында салынған J орталығы тікелей эфирдегі театрлық қойылымдар мен музыкалық кештерге арналған тағы бір аренаға айналды, сондай-ақ Саншайн-Кост университетінің қосымша кампусы ретінде де қызмет етеді. 1909 жылы құрылған Нооса ауылдық көрмесі – жыл сайынғы шара, онда округтің ең жақсы малдары, аттар және т.б. көрсетіледі. Көрме әрбір қыркүйектің екінші жексенбісінде Помона көрме алаңында өтеді. «Таудың Королі» – шілде айының үшінші аптасында Помонада өткізілетін жыл сайынғы фестиваль және тау шабуылы. Помонада сонымен қатар Еуропа және жергілікті тарихты бірге көрсететін Нооса округі мұражайы және Нооса Солтүстік Артқы Жері үшін сахналық өнер орталығы – Маджестик театры орналасқан. Бұрынғы Помона теміржол станциясының ғимаратында өнер галереясы ашылды.

Қызметтер

Нооза ауданы Ноозавиль және Куройде кітапханаларды ұстап тұрады. Жылжымалы кітапхана қызметі апта сайын келесі елді мекендерді аралайды: Ноуса-Хедс, Санрайз-Бич, Куран, Федерал, Кин-Кин, Борин-Пойнт, Перегиан-Бич және Помона.