Кіріспе

Ядролық қару стратегиясын зерделеу (ЯҚЗЗ) – АҚШ қауіпсіздік стратегиясында ядролық қарудың қандай рөл атқаруы тиіс екенін анықтау процесі. ЯҚЗЗ – АҚШ-тың ядролық қару стратегиясын анықтайтын басты құжат, ол АҚШ-тың ядролық мүмкіндіктерінің шолуын, қазіргі арсенал мен мүмкіндіктерге енгізілетін өзгерістерді, еңсеру жоспарларын және басқа елдермен қаруды бақылау саясаты жоспарларын көрсетеді.

1994 жылғы ҰРЖ

Бірінші NPR қорғаныс министрлігінің (DoD) хатшысы Лес Аспинмен 1993 жылы АҚШ-тың ядролық есу мүмкіндіктеріне толық шолу беретін құжатты жасау үшін тапсырылды. Құжаттың бастауы қорғаныс министрлігі жүргізген «Төменнен жоғарыға» сараптамасы болды. Бірінші NPR-дің басты тақырыбы – шетелдегі қауіп-қатерлерді бақылау және олардан сақтану болды. Сараптама алты бағыт бойынша ұйымдастырылды: ядролық қарудың рөлі, ядролық күштердің құрылымы, ядролық күштердің мүмкіндіктері, ядролық қауіпсіздік және қорғаныс, АҚШ-тың ядролық саясаты, ядролық қарудың таралуына қарсы саясат және бұрынғы Кеңес Одағымен қауіп-қатерді азайту саясаты арасындағы байланыс. Сараптаманы ядролық қауіпсіздік және ядролық қаруды таратпау жөніндегі қорғаныс министрінің көмекшісі Эштон Картер және генерал-майор Джон Адмайр басқарған бес адамнан тұратын топ жүргізді. Сараптаманың екі төрағасының тәжірибесінің өзгешелігінен NPR жұмысы кезінде ішкі қайшылықтар туды. Бірақ, жеткілікті талқылардан кейін 1994 жылғы NPR президент Клинтонмен бекітіліп, 1994 жылдың 18 қыркүйегінде жарияланды. 2002 жылғы ядролық саясатты қарауға «Пентагоннан кем дегенде жеті елге қарсы ядролық қару қолдану жоспарын әзірлеуді талап ететін бөлімдер енгізілді, бұл Ресей және «жамандық осі» – Ирак, Иран және Солтүстік Корея ғана емес, сонымен қатар Қытай, Ливия және Сирияны да қамтыды». Есептің тек бір бөлігі ғана, мысалы 2002 жылғы NPR-дің кіріспесі жарияланды. Бұл есепте шабуылдық қару жүйелері, қорғаныс және қайта жандандырылған қорғаныс құрылымы негізінде АҚШ-тың жаңа ядролық үштігі туралы ұсыныс бар. NPR сонымен қатар ядролық қарудың жаңа түрлерін әзірлеуді және 2000 стратегиялық ядролық қаруды сақтап қалуды талап етеді. Сыншылар бұл жаһандық қауіп-қатерлерге қарсы сақтанудың орнына кері әрекет ететінін және ядролық қарудың таралуына ықпал ететінін айтады.

2010 жылғы ҰРК

2010 жылы Барак Обаманың ядролық қару саясатын қайта қарау туралы баяндамасына 2009 жылы Чехияның Прага қаласында сөйлеген сөзінен кейін зор үміт артылды. Сарапшылар оның Ядролық қару саясатының осы мақсатқа қол жеткізу үшін нақты қадамдар жасайтынын күтті. 2010 жылы жарияланған саясат Буш әкімшілігі ұсынған «бункер бұзғыштар» сияқты жаңа ядролық қаруларды жасаудан бас тартады және алғаш рет Ядролық қаруды таратпау шартына сәйкес келетін ядролық қаруы жоқ мемлекеттерге қарсы ядролық шабуыл жасау мүмкіндігін жоққа шығарады. Бұл ереже Иран мен Солтүстік Кореяны нақтырақ айырып көрсетеді. 2010 жылғы Ядролық қару саясатын қайта қарауды іске асыру аясында АҚШ үкіметі ядролық үдеріс талаптары мен жоспарларын қайта қарап, олардың бүгінгі қауіптерге жауап беруге бағытталғандығын қамтамасыз етуде. АҚШ-тың қару-жарақтарды бақылау және халықаралық қауіпсіздік жөніндегі мемлекеттік хатшысының міндетін атқарушы Роуз Готтемюллер 2012 жылдың маусым айының басында АҚШ стратегиялық тұрақтылықты және ядролық үдерісті сақтау үшін қандай күштерді ұстау керектігін, соның ішінде АҚШ одақтастары мен серіктестеріне кеңейтілген ядролық үдеріс пен сенімділікті қарастырып жатқанын мәлімдеді. Осы талдау негізінде АҚШ өз ядролық қаруларын одан әрі қысқарту бойынша ұсыныстарды әзірлейді.

2018 жылғы ҰРК

Дональд Трамптың президент болып сайлануымен бірге Қорғаныс министрі Джеймс Мэттистің басшылығымен ядролық қару стратегиясын қайта қарау жүргізілді. 2018 жылғы Ядролық қару стратегиясы АҚШ-тың қорғаныс стратегиясында ядролық үштіктің қажеттілігін сақтайды. 2018 жылғы Ядролық қару стратегиясында түрлі нұсқалар ұсынылған. Олардың бірі – ядролық қару-жарақ арсеналындағы кемшілікті жою үшін төмен қуатты ядролық қаруды пайдалану қажеттігі туралы мәлімдеме жасады. Бұл, АҚШ толыққанды ядролық соғыс емес, қажет болған жағдайда, кішкентай аумақтық қақтығыста ядролық қару қолдану мүмкіндігін қарастыратынын көрсетеді. 2018 жылғы Ядролық қару стратегиясынан тағы бір байқаларлығы – үштіктің SSBN бөлігін нығайту үшін теңізден ұшырылатын қанатты зымырандарды (SLCM) әзірлеу қажеттігі. Сондай-ақ, АҚШ-тың Ядролық сынақтарды тоқтату шартын ратификацияламақ емес екені және Ядролық қаруды тыйым салу туралы шарттың идеясын қабылдамайтыны айтылды. Осы ұсыныстар мен ұстанымдарға қарамастан, 2018 жылғы Ядролық қару стратегиясы бұрынғы стратегиялардан емес, оларға ұқсас екені айтылады. Ядролық қару стратегиясы ядролық қарудың әлі де қорқыту құралы ретінде қызмет етуі керек екенін көрсетеді, және АҚШ-тың ядролық арсеналын жаңғыртуға бағытталған осы шаралардың мақсаты да осы.

2022 жылғы ҰРК

Президент Джо Байденнің 2022 жылғы ҰҚС-ы (Ұлттық қарулану саясаты) президент Обаманың 2010 жылғы ҰҚС-ымен тон және мазмұны жағынан ұқсас, бірақ Ресей мен Қытайдағы жағдайларға байланысты маңызды өзгерістер енгізілді. Жаңа оқ-дәрілер қосу немесе қарудан шығару мерзімін ұзарту туралы ұсыныстарға қарсы тұрғанмен, Байден 2020 жылғы президенттік науқанында қолдаған "бір ғана мақсат" саясатын қабылдамады. Бұрынғы ҰҚС-тар сияқты, АҚШ-тың ядролық қаруларының міндеттері – шабуылдарды тойтару, одақтастар мен серіктестерге сенімділік беру және егер бұл шаралар сәтсіз аяқталса, мақсаттарға қол жеткізу екені расталды.