Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Надым (Нады́м) – Ресейдегі Ямало-Ненец автономды округінде, Надым өзенінде орналасқан қала. Халық саны уақыт өте өзгеріп келген.
the river in Russia
Nadym (Нады́м) is a town in Yamalo Nenets Autonomous Okrug, Russia, located on the river Nadym. The population has fluctuated over time:
Тарих
Қала атауы алғаш рет 16 ғасырдың соңында кездеседі. "Надым" атауы 17 ғасырдың соңындағы орыс карталарында белгілі, ал Надым өзені 17-18 ғасырлар тоғысында орыс географы, картографы және топографы Семен Ремезов пен ұлдарының 1699–1701 жылдары жазған "Сибирь суреттері кітабында" жарияланды. 1802 жылғы Тоболск провинциясының картасында Надымда маңызды халық саны бар екені көрсетілген. Бүгінде ол Надым өзенінің сағасынан 32 шақырым қашықтықта, Надым төбесі деп аталатын жерде орналасқан. 1929 жылы Надым өзенінің оң жағалауында "Надым" атымен бұғы шаруашылығы құрылды. Бірақ 1934 жылы шаруашылық таратылып, фабрикаға айналдырылды. 1967 жылдың күзінде ол аймақтық газ кен орнын дамыту үшін негізгі нүкте ретінде таңдалды. Көптеген көлдермен қоршалған, биік құрғақ жерде орналасқан ауыл авиация үшін ұшу-қону жолағына лайық деп танылды. Надым өзенінен салыстырмалы түрде жақын, 12 шақырым қашықтықта орналасқан бұл ауыл 1950-1960 жылдары "Жаңа Надым" деп аталды. Газ компаниясы, даму қарқынын үдетіп, Тюмень Солтүстігінің әлеуметтік және мәдени орталығы болу мақсатымен Медвежье газ кен орнын құрды. 1971 жылдың тамызында Надымда алғашқы ірі құрылысының негізі салынды, ал 1972 жылдың 9 наурызында Кеңес Одағының Бірінші хатшысының жарғысымен Надым индустриалдық қауымдастығы Надым муниципалды ауданының құрамындағы Надым қалалық елді мекені ретінде бекітілді.
The first mention of the city's name appears at the end of the 16th century. The name "Nadym" appears on Russian maps from the end of the 17th century, and the river Nadym was noted in published form at the turn of the 17th and 18th centuries in the "Drawing Book of Siberia" by Russian geographer, cartographer and topographer, Semyon Remezov and sons, composed in 1699–1701. On the map of Tobolsk province of 1802, Nadym was already marked as having significant population. Today it's located 32 kilometers from the mouth of the river Nadym, referred to as Nadym mound. In 1929, a reindeer farm called "Nadym" was founded on the right bank of the river Nadym. However, in 1934 the farm was disbanded and turned into a factory. In the fall of 1967, it was chosen as the reference framework for the development of a regional gas bearing deposit. Surrounded by numerous lakes, the village situated on an elevated dry place was chosen for a runway for aviation. Relatively small, 12 kilometers away from the river Nadym, for which it was named, by the 1950s–1960s, the village began to be called "New Nadym". In parallel to its accelerated pace of development, the gas company created Medvezhye gas field, with the intention of becoming a social and cultural center of the Tyumen North. In August 1971, Nadym held a groundbreaking ceremony for its first major building and on March 9, 1972, by decree of the Soviet First Secretary the industrial community Nadym was incorporated within the Nadymsky Municipal District as Nadym Urban Settlement.
Экономика
Негізгі кәсіпорын – "Надымгазпром", ол "Газпром" филиалы болып табылады және Ресейде өндірілетін газдың шамамен 11% құрайды. Қалада сонымен қатар тәуелсіз газ өндірушілердің ішіндегі ең ірісі – "НОВАТЕК" (Юрхаров кен орны) орналасқан. Ірі құрылыс компанияларының қатарында "Арктикнефтегазстрой", "Севергазстрой" және "Надымдорстрой" бар. 2010 жылға дейін бұл тізімге "Severtruboprovodstroy" компаниясы да кірген, бірақ 2011 жылдың сәуірінде ол банкрот деп жарияланды. Надымдағы мұнай және газ өндірісінде "РИТЭКНАДИМНЕФТИ" ("РИТЭК" АҚ-ның еншілес компаниясы) Сандибин және Орта Хулымск мұнай кен орындарын дамытуға жетекшілік етті.
The main enterprise is "Nadymgazprom", which is a branch of the Gazprom, and accounts for around 11% of gas produced in Russia. The city also contains the largest of the independent gas producers "NOVATEK" (Yurkharovskoye field). Large construction companies include "Arktikneftegazstroy", "Severgazstroi", and "Nadymdorstroy." Until 2010, this number also included the "Severtruboprovodstroy", however in April 2011 the company was declared bankrupt. Of Nadym based oil and gas production, "RITEKNadymneft" (a subsidiary of JSC "RITEK") led development of the Sandibinskogo and Mid Khulymsk oil fields.
Климат
Надымда субарктикалық климат (Кёппен климаттық жіктелімі Dfc). Климат өте қатал, температурасы төмендей түсіп, көтеріледі. Дегенмен, орташа есеппен аймақ өте суық, орташа температурасы құрайды. Жылдық жауын-шашын мөлшері салыстырмалы түрде төмен, жылына шамамен, жаз айларында қысқа қарағанда көп болады.
Nadym experiences a subarctic climate (Köppen climate classification Dfc). The climate is extreme, with temperatures as low as and as high as On average, however, the region is very cold, with an average temperature of Precipitation tends to be fairly low; per year, which is heavier in the summer than in the winter.
Көлік
Салехард-Игарка темір жолының аяқталмаған 1,524 мм (5 фут) кең жолақты "Трансполярлық магистраль" және "Өлі жол" деп аталады. Бұл темір жол Надым қаласы арқылы Новы Уренгой мен Салехард арасында өтеді (Сталин дәуірінде салынған жол). Бір кезде Обь өзені арқылы Салехард-Лабытнаңгиге көпір салу жоспарланған. Қазіргі таңда Салехард-Надым темір жолы ғана салынып біткен. Надым өзенінің көптеген арналары арқылы салынған жолдар 2015 жылдың қыркүйегінде пайдалануға берілді. Обь өзені арқылы темір жолмен қатар жүретін жол салу да жоспарлануда. Надым әуежайы Надым өзенінің батыс жағалауында орналасқан.
The unfinished 1,524 mm (5 ft) broad gauge Salekhard–Igarka Railway, which is also called "Transpolar Mainline" and "The Dead Road", passes through Nadym between Novy Urengoy and Salekhard (Stalin era road). At some point in time a bridge across the Ob river to Salekhard Labytnangi was planned. To date, the only construction is the railway Salekhard Nadym. Most roads across the river Nadym were opened in September 2015. A bridge across the Ob River is also planned along with a road running parallel to the railroad. The Nadym Airport is on the west bank of the Nadym River.
Мәдениет
Надым қаласының №2 мектебінде Таня Савичеваның мұражайы жұмыс істейді.
The Museum of Tanya Savicheva operates in Nadym's School #2.