Кіріспе

Бартоломейдің сұрақтары Иса Мәсіхтің қайта тірілуі кітабымен шатастырылмауы керек, дегенмен екі мәтін де Бартоломейдің жоғалған Іңжілі болуы мүмкін (немесе екеуі де болмауы да мүмкін), Жаңа Өсиеттің апокрифтерінен жоғалған туынды.

Тарих

Бұл мәтін грек, латын және көне шіркеу славян тілдеріндегі қолжазбалар түрінде сақталған, бірақ әрбір көшірмесі сөздерінің таңдалуы бойынша бірін-бірінен айтарлықтай ерекшеленеді. Оның стилі Иоанн Богословтың Апокалипсисіне ұқсас, алайда қорқытуға емес, сенсация тудыруға бағытталған. Мәтін Исаның апостолдармен болған әңгімесі ретінде берілген (қолжазбаларға байланысты уақыт аралығында мазмұны айтарлықтай өзгереді), Бартоломейдің өте батыл және қайрылымсыз сұрақтары мен талаптарымен басталады. Мәтіннің жақсы сақталғандығынан, әсіресе мистикалық бейнелеулеріне байланысты, ол өте танымал болған болуы мүмкін. Мысалы, мәтінде Адамның күнәға іріккеніне Шайтанның Еден бағындағы суды улағаны себеп болғаны айтылады. Мәтін еврей мистикасына (мысалы, Енох кітабына) көп сіңірілген, сол кездегі христиандық ой-пікірдің мистикалық жақтарын түсіндіруге тырысады. Дегенмен, мұндай зерттемеге тән клиникалық тәсілден гөрі, ол осы тақырыптарға таблоидтық стильде қарайды, бұл ресми шіркеу үйретіміне емес, көпшілікке арналған еңбек болуға тырысқанын көрсетеді.

Жазба

Бастапқыда мәтін Исаның өзінің сөздерімен тозаққа қалай түскенін баяндайды, содан кейін Мәриям елшілерге келгенде, бойжеткеннің таза тұдығы туралы әңгіме басталады. Келесіде елшілер тозақтың көрінісін тіледі, ал періштелер оларға көру үшін жерді ашып, содан кейін оны көргеннен кейін жабады.

Шайтанның куәлігі

Ақырында, Бартоломей шайтанды көруді сұрайды, сонда періштелер тобы Белиарды (шайтанның бір аты) тозақтың тереңінен шынжырмен сүйреп әкеледі, оның көрінісі елшілерді дереу өлтіреді. Иса оларды бірден тірілтіп, Бартоломейге шайтанды бақылау құқығын береді. Бартоломей шайтаннан оның қалай дұшпанға айналғанын және періштелер иерархиясы сияқты эзотерикалық мәселелер туралы басқа да сұрақтар қояды. Сондай-ақ ол өзінің жұмақтан қуылғандығының тарихын түсіндіреді. Шайтанның куәлігінде ол өзімен бірге құлаған алты жүз құлаған періштелердің басшысы екенін мойындады.

Сальпсан

Бұл еңбек Сальпсан есімді Шайтанның тікелей ұлын егжей-тегжейлі таныстыруымен ерекшеленеді. Ол латын нұсқасында жоқ, тек грек мәтінінде ғана кездеседі. Мен айналама қарап, өзіммен бірге алты жүз санасыз жаратылысты көрдім. Мен ұлым Сальпсанды оятып, мені жұмақтан қуған адамды қалай алдауға болатыны туралы кеңес алу үшін онымен ақылдастым. Осы жерде Шайтан мен оның ұлы христиан дініндегі Әке мен Ұлға балама ретінде түсіндірілген.