Кіріспе

Иерусалимдегі тарихи орын, The Faceless тобының альбомы.

Акелдама (арамейше: חקל דמא немесе 𐡇𐡒𐡋 𐡃𐡌𐡀 Ḥaqel D'ma, "қан алаңы"; еврейше: חקל דמא; арабша: حقل الدم, Ḥaqel Ad dam) – Иерусалимде Яһуда Искариотпен байланысты жердің арамейше атауы, Исаның алғашқы он екі апостолының бірі.

Түрлі транслитерациялар

Киелі кітаптың ағылшын тіліндегі көптеген нұсқалары бұл терминді Акельдама (мысалы, Американдық стандартты нұсқа (ASV), Ағылшын стандартты нұсқасы (ESV), Good News Translation (GNT), Modern English Version (MEV) және New International Version (NIV)) немесе Акел Дама (New King James Version (NKJV) және 1599 жылғы Женевалық Киелі кітап) деп транслитерациялайды. Ацельдама Кинг Джеймс нұсқасында (KJV), Дарби Киелі кітабында және Уиклиф Киелі кітабында қолданылады. Хакельдама Common English Bible (CEB), New Revised Standard Version (NRSV) және Orthodox Jewish Bible (OJB) нұсқаларында, ал Complete Jewish Bible (CJB) Хакель Д'ма нұсқасында қолданылады. Иерусалим Киелі кітабында Хакельдама аталымы бар, бірақ Қанды Егін деп жүйелі түрде аударылатын "Қанды Егіндік" орнына "Ақырлы Егін" аудармасын қолданады. Грек тілінде ол Ἁκελδαμάχ (Hakeldamach) деп аталады. Жаңа Зеландия маори пайғамбары Те Вити о Ронгомай Парихака елді мекенінің сатқындыққа ұшырауы туралы болжамын айта келе, маори орфографиясына сәйкес "акарама" деп жазды.

Жаңа Келісім байланысы

Мәсіхшілер дәстүрі бұл жерді Исаны 30 күміс теңгеге сатқан Яһуда Искариотпен байланыстырады. Оның өлімі туралы екі дерек бар. Матайдың Ізгі хабарында Яһуданың өзін асып өлтірер алдында ғибадатхана басшыларына ақшаны қайтарып бергені баяндалады. Олар оны қанды ақша деп санағандықтан, қазынаға салу заңсыз деп есептеді, сондықтан оны шетелдіктерді жерлеу үшін жер сатып алуға пайдаланды: осылайша бұл жер "Қанды дала" деген атауға ие болды (және мүмкін, және ). Елшілердің істері кітабында Яһуда "жаман ісінің сыйлығымен егіндік жерді сатып алды, басымен құлап, денесі жарылып, ішектері төгілді. Бұл оқиға Иерусалимдегілердің барлығына мәлім болды, сондықтан олар осы жерді өз тілдерінде "Акелдама", яғни "Қанды дала" деп атады. Матайдағы мәліметтерге қарағанда, бұл жердің аты Исаның қанын білдірсе, Елшілердің істері кітабында Яһуданың қанын білдіреді. Барнабас Линдарс Елшілердің істері туралы баяндаманы бұрынғы деп санайды және бұл оқиға Ескі Келісімнің үзінділерінен жасалмаса да, Зәкәрия 11:12ff мәтіні "алғашқы христиан экзегеттері үшін оқиғадағы олқылықтарды толтыру үшін еркін пайдаланылды, бұл олар үшін толыққанды заңды герменевтикалық процедура болды". Иан Говард Маршаллдың айтуынша, Елшілердің істері Иерусалимде айтылған (нақты емес) оқиғаны жазып отырған болуы мүмкін.

Сәйкестендіру

Евсевий өзінің "Ономастикон" еңбегінде (ред. Клостерманн, 102-бет, 16-қатар) "Хакелдама даласы" "Енном аңғарындағы Тафетке" жақын жатқандығын айтады. Бірақ "Хакелдама" сөзі тұсында (38-бет, 20-қатар) ол осы даланың "Сион тауының солтүстігінде" көрсетілгенін хабарлайды. Әйгілі Иероним бұл жерді "Сион тауының оңтүстігінде" деп өзгерткен (39-бет, 27-қатар).

Тарих

Бұл жер 19 ғасырдың бірінші тоқсанына дейін яһуди емес адамдарды жерлеу орны ретінде пайдаланыла берді.

Крестоносцылар дәуірі

Хрестонос жорықтары дәуірінде бұл жер Иерусалимдегі Госпитальерлер орденінің ауруханасында күніне елу немесе одан да көп науқасты жерлеу үшін қолданылды. 12 ғасырда крестшілер даланың сыртында, Хинном аңғарының оңтүстік жағында, қазір қираған үлкен ғимарат салды. Оның ұзындығы шығыстан батысқа қарай 78 фут, ені 58 фут, ал солтүстік жағының биіктігі 30 фут. Ғимарат төбесімен жабылған және оңтүстік жағында бірнеше табиғи үңгірлерді қамтиды, бұлар бұрын еврейлердің қабірлері ретінде пайдаланылған. Солтүстік жағында 68 фут ұзындығы, 21 фут ені және 30 фут тереңдігі бар арық қазылған. Жиналған сүйектер мен қоқыстардың қалыңдығы 10-15 футқа жетеді деп есептеледі.

Осман дәуірі

Акелдама XVI ғасырдан бері Иерусалим Армян патриархатының меншігі болып табылады. 1892 жылы Грек православие шіркеуі бұл жерде Әулие Онуфрий атымен аталатын монастырь салды. Монастырь ішінде және төңірегінде көптеген жерлеу үңгірлері табылды.

Акельдама қабірлері

Екінші ғибадатхана кезеңіндегі Иерусалимнің маңызды зираттарының бірі – монастырь қабырғасынан шығысқа қарай 90 метр жердегі Хинном мен Кидрон аңғарларының қосылған жеріне қарай төмендейтін тік беткейдің тығыз әк тасты тасына қазылған қабір кешені. Олар алғаш рет 1901 жылы жүйелі түрде зерттелді. 1989 жылы құрылыс жұмыстары бульдозерлер таста қазылған қабір үңгірлерін тапқанда тоқтатылды, содан кейін Израильдің Ежелгі Ескерткіштері Басқармасы археологтарға зерттеу жүргізуге рұқсат берді. Акелдамадағы Жапқан қабірі – бірінші ғасырға жататын, сақталған жапқан жерлеудің "өте сирек кездесетін мысалдарының бірі". Сүйек үлгілері Mycobacterium tuberculosis және Mycobacterium leprae патогендерін анықтады, соңғысы – M. leprae ДНК анықталған "нақты датасы белгілі ең ерте жағдай".