Тікенді түлкі Австралиядан

Кіріспе

Аустралияға тән, жүні тікенекті, жұмыртқа салатын сүтқоректі жануар.

Қысқа мұрынды эхидна (Tachyglossus aculeatus) – эхиднаның қазіргі кезде тірі тұратын төрт түрінің бірі және Tachyglossus туысының жалғыз өкілі. Оның денесі жүнді және тікенекті, ерекше мұрны мен арнайы тілі бар, ол осы тілімен жәндіктерді өте жылдам аулайды. Басқа монотремалар сияқты, қысқа мұрынды эхидна да жұмыртқа салады; монотремалар – жұмыртқа салатын сүтқоректілердің жалғыз тобы. Қысқа мұрынды эхиднаның алдыңғы аяқтары мен тырнақтары өте күшті, бұл оған үлкен күшпен жылдам қазуға мүмкіндік береді. Жер астында тіршілік етуге бейімделуінің арқасында, ол көмірқышқыл газының жоғары және оттегінің төмен деңгейіне төзімді. Оның қорғануға арналған қаруы немесе күресу қабілеті жоқ, бірақ ол жыртқыштардан қашу үшін шар тәрізді жиырылып, тікенектерімен оларды қорқытады. Ол терлемейді және ыстыққа төтеп бере алмайды, сондықтан ыстық ауа райында күндізгі белсенділіктен аулақ болады. Қажет болған жағдайда жүзе алады. Мұрнында механорецепторлар мен электрорецепторлар бар, олар эхиднаға айналасын сезуге көмектеседі. Австралия қысында ол терең ұйқыға кетеді және гибернацияға түседі, энергияны сақтау үшін метаболизмін баяулатады. Температура жоғарылағанда, ол жұптасу үшін шығады. Аналық эхидналар жылына бір жұмыртқа салады және жұптасу кезеңі – бұл жалғыз өмір сүретін жануарлардың бір-бірімен кездесетін жалғыз уақыты; еркек жұптасқаннан кейін анасымен немесе балаларымен байланыс жасамайды. Жаңа туған эхиднаның денесі жүзім сияқты кішкентай, бірақ анасының сүтімен тез өседі, ал сүті өте қоректі. Бала эхидналар ақырында қапқа сыймай, тікенді болып өседі және шамамен жеті аптадан кейін анасының иніне шығарылады. Алты айлық шамасында олар иін тастап, аналарымен байланысын тоқтатады. Бұл түр Австралияның барлық аймақтарында, ол жерде ең көп таралған жергілікті сүтқоректі, сондай-ақ шығыс Жаңа Гвинеяның жағалау және таулы аймақтарында кездеседі, дарби және чимбу тілдерінде оны мунгве деп атайды. Ол жойылу қаупі төніп тұрмайды, бірақ адамның қызметі, мысалы, аң аулау, мекендеу ортасын жою, шетелдік жыртқыштар мен паразиттік организмдердің әкелінуі Австралияда оның санының азаюына себеп болды.

The short beaked echidna (Tachyglossus aculeatus), also known as the short nosed echidna, is one of four living species of echidna and the only member of the genus Tachyglossus. It is covered in fur and spines and has a distinctive snout and a specialised tongue, which it uses to catch its insect prey at a great speed. Like the other extant monotremes, the short beaked echidna lays eggs; the monotremes are the only living group of mammals to do so. The short beaked echidna has extremely strong front limbs and claws, which allow it to burrow quickly with great power. As it needs to be able to survive underground, it has a significant tolerance to high levels of carbon dioxide and low levels of oxygen. It has no weapons or fighting ability but deters predators by curling into a ball and deterring them with its spines. It cannot sweat or deal well with heat, so it tends to avoid daytime activity in hot weather. It can swim if needed. The snout has mechanoreceptors and electroreceptors that help the echidna to detect its surroundings. During the Australian winter, it goes into deep torpor and hibernation, reducing its metabolism to save energy. As the temperature increases, it emerges to mate. Female echidnas lay one egg a year and the mating period is the only time the otherwise solitary animals meet one another; the male has no further contact with the female or his offspring after mating. A newborn echidna is the size of a grape but grows rapidly on its mother's milk, which is very rich in nutrients. Baby echidnas eventually grow too large and spiky to stay in the pouch and, around seven weeks after hatching, are expelled from the pouch into the mother's burrow. At around six months of age, they leave the burrow and have no more contact with their mothers. The species is found throughout Australia, where it is the most widespread native mammal, and in coastal and highland regions of eastern New Guinea, where it is known as the mungwe in the Daribi and Chimbu languages. It is not threatened with extinction, but human activities, such as hunting, habitat destruction, and the introduction of foreign predatory species and parasites, have reduced its abundance in Australia.

Таксономия және атау беру

Қысқа мүңкілі эхиднаны алғаш рет 1792 жылы Джордж Шоу сипаттады. Ол бұл түрді алып құмырсқа жегішпен туыс болуы мүмкін деп ойлап, оған Myrmecophaga aculeata деп ат қойды. Шоу түрді алғаш рет сипаттағаннан бері оның атауы төрт рет өзгерді: M. aculeata-дан Ornithorhynchus hystrix, Echidna hystrix, Echidna aculeata және соңында Tachyglossus aculeatus. Тахиглоссус атауы «шапшаң тіл» дегенді білдіреді, бұл эхиднаның құмырсқалар мен термиттілерді аулау үшін тілін қаншалықты жылдам қолданатынына сілтеме жасайды, ал aculeatus «тікенді» немесе «тікендермен жабдықталған» дегенді білдіреді. Қысқа мүңкілі эхидна – өзінің туысының жалғыз өкілі, Tachyglossidae тұқымдасын Жаңа Гвинеяда кездесетін Zaglossus туысының қазіргі түрлерімен бөліседі. Zaglossus түрлеріне батыс ұзын мүңкілі, сэр Дэвид ұзын мүңкілі және шығыс ұзын мүңкілі эхидналар жатады, олардың барлығы T. aculeatus-тан едәуір үлкен, ал диеталары көбінесе құмырсқалар мен термитке қарағанда құрттар мен дернәсілдерден тұрады. Tachyglossidae тұқымдасына жататын түрлер жұмыртқа салатын сүтқоректілер; туысқан Ornithorhynchidae тұқымдасымен бірге олар әлемдегі жалғыз монотремалар болып табылады. Қысқа мүңкілі эхиднаның бес түрінің әрқайсысы әртүрлі географиялық аймақтарда кездеседі. Бұл түрлердің түктілігі, тікендерінің ұзындығы мен ені, сондай-ақ артқы аяқтарындағы тырнақтарының мөлшері де бір-бірінен ерекшеленеді. T. a. acanthion Солтүстік территорияда және Батыс Австралияда кездеседі. T. a. aculeatus Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Оңтүстік Австралия және Викторияда кездеседі. T. a. multiaculeatus Кенгуру аралында кездеседі. T. a. setosus Тасманияда және Бас бұғазындағы кейбір аралдарда кездеседі. Бұл «плейстоценнен кейінгі кішірейіп қалу» құбылысы көптеген австралиялық сүтқоректілерге әсер етеді. Монотремалық сүтқоректілердің соңғы таралуының бір бөлігі ретінде эхидналар эволюциялық тұрғыдан шамамен 66 миллион жыл бұрын, креда және третия кезеңдері арасында платипустардан бөлініп шыққан деп саналады. Қысқа мүңкілі эхиднаны ескі кітаптарда тікенді құмырсқа жегіш деп атаған, бірақ бұл термин эхиднаның нағыз құмырсқа жегіштермен тым алыс туысқандығына байланысты қазір қолданылмайды. Оның табиғи қоныстандағы жергілікті тілдерде әртүрлі атаулары бар. Батыс Австралияның оңтүстік-батысындағы Нунгар халқы оны ньингарн деп атайды. Орталық Австралияда, Алис Спрингстің оңтүстік-батысында Питжантжаджара тілінде tjilkamata немесе tjirili деп атайды, бұл сөздер тікұшақ шөптің (Triodia irritans) тікұшағын білдіретін tjiri сөзінен шыққан. Бұл сөз «жаңқақ» деген мағынаны да білдіреді. Вираджури тілінде ол вандхаяла деп аталады. Кейп-Йорк түбегінің орталық бөлігінде ол Pakanh тілінде (minha) kekoywa деп аталады, мұнда minha «ет» немесе «жануар» деген мағынаны білдіреді, Uw Oykangand тілінде (inh) ekorak және Uw Olkola тілінде (inh) egorag деп аталады, мұнда inh «ет» немесе «жануар» деген мағынаны білдіреді. Жаңа Гвинеяның оңтүстік-батыс таулы аймақтарында дарби және чимбу тілдерінде мунгве деп атайды.

The short beaked echidna was first described by George Shaw in 1792. He named the species Myrmecophaga aculeata, thinking that it might be related to the giant anteater. Since Shaw first described the species, its name has undergone four revisions: from M. aculeata to Ornithorhynchus hystrix, Echidna hystrix, Echidna aculeata and finally, Tachyglossus aculeatus. The name Tachyglossus means 'quick tongue', in reference to the speed with which the echidna uses its tongue to catch ants and termites, and aculeatus means 'spiny' or 'equipped with spines'. The short beaked echidna is the only member of its genus, sharing the family Tachyglossidae with the extant species of the genus Zaglossus that occur in New Guinea. Zaglossus species, which include the western long beaked, Sir David's long beaked and eastern long beaked echidnas, are all significantly larger than T. aculeatus, and their diets consist mostly of worms and grubs rather than ants and termites. Species of the Tachyglossidae are egg laying mammals; together with the related family Ornithorhynchidae, they are the only extant monotremes in the world. The five subspecies of the short beaked echidna are each found in different geographical locations. The subspecies also differ from one another in their hairiness, spine length and width, and the size of the grooming claws on their hind feet. T. a. acanthion is found in the Northern Territory and Western Australia. T. a. aculeatus is found in Queensland, New South Wales, South Australia and Victoria. T. a. multiaculeatus is found on Kangaroo Island. T. a. setosus is found on Tasmania and some islands in the Bass Strait. This "post Pleistocene dwarfing" affects many Australian mammals. Part of the last radiation of monotreme mammals, echidnas are believed to have evolutionally diverged from the platypus around 66 million years ago, between the Cretaceous and Tertiary periods. The short beaked echidna was commonly called the spiny anteater in older books, though this term has fallen out of fashion since the echidna is only very distantly related to the true anteaters. It has a variety of names in the indigenous languages of the regions where it is found. The Noongar people from southwestern Western Australia call it the nyingarn. In Central Australia southwest of Alice Springs, the Pitjantjatjara term is tjilkamata or tjirili, from the word tjiri for spike of porcupine grass (Triodia irritans). The word can also mean 'slowpoke'. In the Wiradjuri language of Central NSW, it is called wandhayala. In the central Cape York Peninsula, it is called (minha) kekoywa in Pakanh, where minha is a qualifier meaning 'meat' or 'animal', (inh )ekorak in Uw Oykangand and (inh )egorag in Uw Olkola, where inh is a qualifier meaning 'meat' or 'animal'. In the highland regions of southwestern New Guinea, it is known as the mungwe in the Daribi and Chimbu languages.

Сипаттама

Қысқа мүңкілді эхидналар әдетте ұзындығы , мұрны және салмағы шамамен болады. Алайда, Тасманиялық подвиді T. a. setosus Австралия құрлығындағы түрлерінен кішірек. Мойын сырттан көрінбейтіндіктен, бас және дене біріккендей көрінеді. Құлақ тесіктері бастың екі жағында орналасқан, сыртқы құлақ қабықшасы жоқ. Мұрын тесіктері мен ауыз мұрынның ұшында орналасқан, ауызтан аспайды. Қысқа мүңкілді эхиднаның денесі, астыңғы жағы, беті және аяқтарын қоспағанда, қаймақ түсті тікендермен жабылған. Тікендер, ұзындығына дейін жете алады, өзгертілген шаштар. Тікендер арасындағы түктер оқшаулануды қамтамасыз етеді, түсі балдан қою қызғылт қоңыр және тіпті қараға дейін өзгереді, ал астыңғы жағы мен қысқа құйрығы да түкпен жабылған. Аяқ-қолдың күші иық және дене аймағындағы мықты бұлшық еттерге негізделген. Оның қолының механикалық тиімділігі адамнан жоғары, себебі оның бицепсі иықтың алдынан емес, адамдарға қарағанда қолға жақын жерден жалғасады, ал ірі жамбас сүйегі көбірек бұлшық еттің қалыптасуына мүмкіндік береді. Артқы аяқтағы тырнақтар ұзын және тікендер арасында тазалау және күтім үшін артқа иілген. Платипустың сияқты, эхиднаның дене температурасы төмен – аралығында, бірақ пластипустың айырмашылығы, ол тоқырау немесе қыстама белгілерін көрсетпейді, эхиднаның дене температурасы дейін төмендеуі мүмкін. Эхидна дем алмайды немесе терлемейді және әдетте ыстық жағдайда паналау іздейді. Терлеуге қабілетсіз болса да, эхидналар дем шығарғанда суды жоғалтады. Мұрынның бұл жоғалтуды тұрақты деңгейге дейін шектеуде маңызды рөл атқаратыны айтылады, сүйекті лабиринт арқылы, ол суытқыш эффектісіне ие және тыныстағы су буын конденсациялауға көмектеседі. Эхиднаның зәрі жоғары концентрацияланған емес, және күндізгі шамамен су жоғалтуының жартысы осы жолмен жүреді, ал қалғаны тері және тыныс алу жүйесі арқылы шығарылады. Оның көп бөлігі термиттерді жеу арқылы толықтырылады – бір зертханалық зерттеуде тәулігіне шамамен термит жегені анықталды, оның көп бөлігі су болды. Бұл суды, егер ол қол жетімді болса, ауыз сумен немесе гүлдерден таңғы шықты сору арқылы толықтыруға болады. Австралияның күзінде және қысында эхидна тоқырау немесе терең қыстама кезеңіне енеді. Төмен дене температурасының арқасында, ол өте ыстық және өте суық ауа райында жай жүреді. Клоака – нәжіс, зәр және репродуктивтік өнімдерді шығару үшін. Оның тік тұрғандағы дене ұзындығының шамамен төрттен бірін құрайды. Жүкті аналық денесінің астыңғы жағында қалта пайда болады, онда ол балаларын тәрбиелейді. Қысқа мүңкілді эхиднаның бұлшық еттерінде бірнеше ерекшеліктер бар. Panniculus carnosus – тері астындағы үлкен бұлшықет, бүкіл денеге жайылып орналасқан. Panniculus carnosus-тың әртүрлі бөліктерін жиыру арқылы қысқа мүңкілді эхидна пішін өзгерте алады, ең ерекше пішін өзгерісі қауіп төнгенде шарға оралып, құрсағын қорғайды және өткір тікендердің қорғаныс тізімін ұсынады. Оның жұлын сүтқоректілердің арасындағы ең қысқасы, тек кеудеге дейін созылады. Адамның жұлын бірінші немесе екінші бел омыртқасында аяқталса, эхидна үшін ол жетінші кеуде омыртқасында аяқталады. Қысқа жұлын шарға оралуға икемділік береді деп есептеледі. Бет, жақ және тілдің бұлшық еттері тамақтануға бейімделген. Тіл – жануардың олжаны ұстаудың жалғыз құралы, ол мұрыннан тысқары шығуы мүмкін. Тілдің жабысқақтығы гликопротеинге бай шырыштың арқасында, ол мұрынға кіру және шығуды жеңілдетеді, сондай-ақ оған жабысатын құмырсқалар мен термиттерді ұстауға көмектеседі. Тілді пішінін өзгертетін және оны алға итермелейтін дөңгелек бұлшық еттерді жиыру арқылы және тілдің артқы ұшына және жамбас сүйегіне бекітілген екі гениоглоссальды бұлшық етті жиыру арқылы тілді шығарады. Шығарылған тіл қанның жылдам ағынымен қатайтылады, бұл оған ағаш пен топыраққа енуге мүмкіндік береді. Қайтару үшін стерноглосси деп аталатын екі ішкі бойлық бұлшық еттің жиырылуы қажет. Тіл кері тартылғанда, олжа ауыз қуысының төбесінде орналасқан, артқа қараған кератинозды "тістер" ұстап алады, бұл жануарға тамақты ұстап алуға және ұнтақтауға мүмкіндік береді. Бұл тілдің серпімділігі және серпімді потенциалдық энергияның кинетикалық энергияға айналуы арқылы жүзеге асырылады. Сондай-ақ, тілдің ағаштан астық іздеп жүргенде, опырақтарын жинап алудан аулақ болу қабілеті бар, бұл қабілеттің себептері белгісіз. Ол тез жей алады, шамамен 10 минут ішінде 10 мың термит жей алады. Қысқа мүңкілді эхиднаның өмір салтына көптеген физиологиялық бейімделулер көмектеседі. Жануарлар жерге көмілгендіктен, олар ауадағы көміртегі диоксидінің жоғары деңгейін көтере алады және көміртегі диоксидінің концентрациясы жоғары жағдайларда ерікті түрде қалады. Ол құмырсқаларды алу үшін немесе жыртқыштардан қашу үшін жерге бір метрге дейін қазып, өрттен қоршалғанда төмен оттегімен тіршілік ете алады. Эхидна суға да сүңгіп, кенеттен су тасқынынан құтылуға көмектеседі. Осы жағдайларда жүрек соғу жиілігі минутына 12 соққыға дейін төмендейді, бұл демалыстағы жылдамдықтың шамамен бес бөлігін құрайды. Бұл процестің жүрек пен ми үшін оттекті сақтауға көмектесетіні айтылады, олар мұндай тапшылыққа ең сезімтал органдар, зертханалық сынақтар эхиднаның жүрек-қан тамыр жүйесінің етегінің жүйесіне ұқсас екенін көрсетті. Эхиднаның көру жүйесі сүтқоректілер мен бауырытәрізділердің ерекше гибриді. Көздің шаршы қабығының астындағы хрящ қабаты бауырытәрізділер мен құстарға ұқсас. Эхиднаның линзасы барлық жануарлардың арасындағы ең жалпағы, ең ұзын фокус арақашықтығын береді. Бұл приматтар мен адамдарға ұқсастық алыс нысаналарды анық көруге мүмкіндік береді. Плаценталық сүтқоректілерге, адамдарға қоса, эхиднаның линза геометриясын өзгерту және әртүрлі қашықтықтағы нысаналарды анық көруге мүмкіндік беретін кірпік бұлшықеті жоқ, бүкіл көздің өзі линза мен торлы қабат арасындағы қашықтықты өзгерту арқылы бұрылатынына сеніледі. Эхиднаның көру қабілеті жоғары емес, оның түсті қабылдайтыны белгісіз, бірақ ол қара және ақ түсті, сондай-ақ көлденең және тік жолақтарды ажырата алады. Көру қабілеті жануардың тіршілік етуі үшін маңызды фактор емес, соқыр эхидналар да денсаулықпен өмір сүре алады. Оның құлақтары төмен жиілікті дыбысқа сезімтал, бұл жер астындағы термиттер мен құмырсқалардың шығаратын дыбыстарын анықтауға қолайлы болуы мүмкін. Құлақтың макуласы басқа жануарларға қарағанда өте үлкен, ол эхиднаны бағыттау үшін гравитациялық сенсор ретінде қолданылады. Үлкен өлшем жерге қазу үшін маңызды болуы мүмкін. Мұңкілді мұрын кератинделген және механо және терморецепторлармен жабылған, бұл қоршаған орта туралы ақпарат береді. Бұл нервтер мұрынның ұшындағы микроскопиялық тесіктер арқылы шығып, сонымен қатар электрорецепторлар ретінде әрекет ететін шырыш бездері бар. Эхидналар 1,8 мВ/см электростық өрістерді анықтай алады – адамдардан 1000 есе сезімтал – және жерге көмілген батареяларды қазып алады. Мұрыннан шығып тұратын иіктердің қатарлары бар. Бұл жазық, тік ұялы құрылымдар, диаметрі шамамен және ұзындығы бар. Терінің шаршы миллиметріне шамамен 30-40 иіктердің саны бар. Бұлшық толқындары иіктер арқылы ұсталып, беріліп, механикалық сенсорлар ретінде әрекет етеді, ол олжаны анықтауға көмектеседі. Жақсы дамыған иіс сезу жүйесі жұптасу және олжаны анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Көру дискриминациясы және егеуқырдың сияқты кеңістіктік жадыға ие екенін көрсететін жоғары сезімтал оптикалық нерв анықталды. Ми және орталық нерв жүйесі плаценталық сүтқоректілермен, әсіресе оның монотрем, пластинкамен эволюциялық салыстыру үшін кеңінен зерттелді. Орташа ми көлемі , ұқсас...

Short beaked echidnas are typically in length, with of snout, and weigh between However, the Tasmanian subspecies, T. a. setosus, is smaller than its Australian mainland counterparts. Because the neck is not externally visible, the head and body appear to merge. The earholes are on either side of the head, with no external pinnae. The nostrils and the mouth are at the distal end of the snout; the mouth cannot open wider than The body of the short beaked echidna is, with the exception of the underside, face and legs, covered with cream coloured spines. The spines, which may be up to long, are modified hairs, Insulation is provided by fur between the spines, which ranges in colour from honey to a dark reddish brown and even black; the underside and short tail are also covered in fur. The power of the limbs is based on strong musculature, particularly around the shoulder and torso areas. The mechanical advantage of its arm is greater than that of humans, as its biceps connects the shoulder to the forearm at a point further down than for humans, and the chunky humerus allows more muscle to form. The claws on the hind feet are elongated and curved backward to enable cleaning and grooming between the spines. Like the platypus, the echidna has a low body temperature—between —but, unlike the platypus, which shows no evidence of torpor or hibernation, the body temperature of the echidna may fall as low as The echidna does not pant or sweat and normally seeks shelter in hot conditions. Despite their inability to sweat, echidnas still lose water as they exhale. The snout is believed to be crucial in restricting this loss to sustainable levels, through a bony labyrinth that has a refrigerator effect and helps to condense water vapour in the breath. The echidna does not have highly concentrated urine, and around half of the estimated daily water loss of occurs in this manner, while most of the rest is through the skin and respiratory system. Most of this is replenished by its substantial eating of termites—one laboratory study reported ingestion of around a day, most of which was water. This can be supplemented by drinking water, if available, or licking morning dew from flora. In the Australian autumn and winter, the echidna enters periods of torpor or deep hibernation. Because of its low body temperature, it becomes sluggish in very hot and very cold weather. the cloaca, for the passage of faeces, urine and reproductive products. which is nearly a quarter of his body length when erect. The gestating female develops a pouch on her underside, where she raises her young. The musculature of the short beaked echidna has a number of unusual aspects. The panniculus carnosus, an enormous muscle just beneath the skin, covers the entire body. By contraction of various parts of the panniculus carnosus, the short beaked echidna can change shape, the most characteristic shape change being achieved by rolling itself into a ball when threatened, so protecting its belly and presenting a defensive array of sharp spines. It has one of the shortest spinal cords of any mammal, extending only as far as the thorax. Whereas the human spinal cord ends at the first or second lumbar vertebra, for the echidna it occurs at the seventh thoracic vertebra. The shorter spinal cord is thought to allow flexibility to enable wrapping into a ball. The musculature of the face, jaw and tongue is specialised for feeding. The tongue is the animal's sole means of catching prey, and can protrude up to outside the snout. The tongue is sticky because of the presence of glycoprotein rich mucus, which both lubricates movement in and out of the snout and helps to catch ants and termites, which adhere to it. The tongue is protruded by contracting circular muscles that change the shape of the tongue and force it forwards and contracting two genioglossal muscles attached to the caudal end of the tongue and to the mandible. The protruded tongue is stiffened by a rapid flow of blood, which allows it to penetrate wood and soil. Retraction requires the contraction of two internal longitudinal muscles, known as the sternoglossi. When the tongue is retracted, the prey is caught on backward facing keratinous "teeth", located along the roof of the buccal cavity, allowing the animal both to capture and grind food. This is partly achieved through the elasticity of the tongue and the conversion of elastic potential energy into kinetic energy. The tongue also has an ability to avoid picking up splinters while foraging in logs; the factors behind this ability are unknown. It can eat quickly; a specimen of around can ingest of termites in 10 minutes. Numerous physiological adaptations aid the lifestyle of the short beaked echidna. Because the animal burrows, it must tolerate very high levels of carbon dioxide in inspired air, and will voluntarily remain in situations where carbon dioxide concentrations are high. It can dig up to a metre into the ground to retrieve ants or evade predators, and can survive with low oxygen when the area is engulfed by bushfires. The echidna can also dive underwater, which can help it to survive sudden floods. During these situations, the heart rate drops to around 12 beats per minute, around one fifth of the rate at rest. This process is believed to save oxygen for the heart and brain, which are the most sensitive organs to such a shortage; laboratory testing has revealed the echidna's cardiovascular system is similar to that of the seal. The echidna's optical system is an uncommon hybrid of both mammalian and reptilian characteristics. The cartilaginous layer beneath the sclera of the eyeball is similar to that of reptiles and avians. The echidna has the flattest lens of any animal, giving it the longest focal length. This similarity to primates and humans allows it to see distant objects clearly. Unlike placental mammals, including humans, the echidna does not have a ciliary muscle to distort the geometry of the lens and thereby change the focal length and allow objects at different distances to be viewed clearly; the whole eye is believed to distort, so the distance between the lens and retina instead changes to allow focusing. The visual ability of an echidna is not great, and it is not known whether it can perceive colour; however, it can distinguish between black and white, and horizontal and vertical stripes. Eyesight is not a crucial factor in the animal's ability to survive, as blind echidnas are able to live healthily. Its ears are sensitive to low frequency sound, which may be ideal for detecting sounds emitted by termites and ants underground. The macula of the ear is very large compared to other animals, and is used as a gravity sensor to orient the echidna. The large size may be important for burrowing downwards. The leathery snout is keratinised and covered in mechano and thermoreceptors, which provide information about the surrounding environment. These nerves protrude through microscopic holes at the end of the snout, which also has mucus glands on the end that act as electroreceptors. Echidnas can detect electric fields of 1.8mV/cm—1000 times more sensitive than humans—and dig up buried batteries. A series of push rods protrude from the snout. These are columns of flattened, spinous cells, with roughly an average diameter of and a length of The number of push rods per square millimetre of skin is estimated to be 30 to 40. Longitudinal waves are believed to be picked up and transmitted through the rods, acting as mechanical sensors, to allow prey detection. A well developed olfactory system may be used to detect mates and prey. A highly sensitive optic nerve has been shown to have visual discrimination and spatial memory comparable to those of a rat. The brain and central nervous system have been extensively studied for evolutionary comparison with placental mammals, particularly with its fellow monotreme, the platypus. The average brain volume is , similar to a cat of approximately the same size; while the platypus has a largely smooth brain, the echidna has a heavily folded and fissured, gyrencephalic brain similar to humans, which is seen as a sign of a highly neurologically advanced animal. The cerebral cortex is thinner, and the brain cells are larger and more densely packed and organised in the echidna than the platypus, suggesting evolutionary divergence must have occurred long ago. Almost half of the sensory area in the brain is devoted to the snout and tongue, and the part devoted to smell is relatively large compared to other animals. The short beaked echidna has the largest prefrontal cortex relative to body size of any mammal, This part of the brain in humans is thought to be used for planning and analytical behaviour, leading to debate as to whether the echidna has reasoning and strategising ability. Experiments in a simple maze and with a test on opening a trap door to access food, and the echidna's ability to remember what it has learnt for over a month, has led scientists to conclude its learning ability is similar to that of a cat or a rat. The echidna shows rapid eye movement during sleep, usually around its thermoneutral temperature of , and this effect is suppressed at other temperatures.

Экология және мінез-құлық

Қысқа мүңкілді эхиднаның экологиясы туралы жүйелі зерттеулер жарияланбаған, бірақ олардың экологиялық мінез-құлқының бірнеше аспектілері зерттелген. Олар жалғыз өмір сүреді және жас өсіру үшін жасалған қуыстан басқа, тұрақты панасы немесе ұясы болмайды. Олардың басқа эхидналардан қорғайтын жеке аумағы жоқ, бірақ кең аумақта көшіп-қонып жүреді. Қысқа мүңкілді эхидналар көбінесе күндіз белсенді болады, бірақ тер бездері болмағандықтан және дем алмағандықтан, ыстыққа төтеп беруге жарамсыз. Сондықтан, ыстық ауа райында олардың белсенділік үлгісі өзгереді, кешкі немесе түнгі уақытта белсенді болады. Ол сондай-ақ метаболизмін, жүрек соғуын және дене температурасын төмендете алады. Жыл бойы қысқа және жеңіл ұйқыдан басқа, Австралия қысында, суық және қоңыржай климат аймақтарында да қыстап ұйқыға кетеді. Ұйқы кезінде дене температурасы төмендейді, жүрек соғуы минутына 4-7 рет дейін төмендейді (демалыста 50-68 реттен). Еркектер бірінші болып қыстайды, ал көбейген аналықтар кейінірек бастайды. Қазба жануарларының метаболизмі әдетте төмен болады. Эхидналар тіршілік үшін қажет болмаса да, қыстайды; олар ауа райы әлі де жылы болғанда және азық-түлік көбінесе мол болғанда қыстау кезеңін бастайды. Бір түсінік бойынша, эхидналар энергияны сақтап, азық іздеу тиімділігін арттырады. Тағы бір гипотеза бойынша, олар эктотермиялық ата-бабалардан шыққан, бірақ репродуктивтік себептермен мезгіл-мезгіл эндотермияға бейімделген, нәтижесінде жас тез дамиды. Қысқа мүңкілді эхидналар тамағы жеткілікті болған кез келген жерде өмір сүре алады және көбінесе құмырсқалар мен термиттермен қоректенеді. Олар иіс сезу арқылы, мұрын ұштарындағы сенсорларды пайдаланып, кездейсоқ түрде жүріп, мұрынын сынап тамақ іздейді деп саналады. Көру аулауда маңызды емес, өйткені соқыр жануарлардың жабайы табиғатта тірі қалғаны байқалған. Олар қорқынышты сұйықтықтар бөлетін құмырсқалар мен термиттерден аулақ болады және жұмыртқаларына, қуыршақтарына және қанатты түрлеріне бейімділік көрсетеді. Эхидналар оңтүстік қыстың соңында және көктемнің басында, қыстаудан және емізуден кейін май қоры таусылған кезде ең қарқынды түрде аң аулайды. Осы кезде құмырсқалардың денесінде майдың құрамы жоғары болады және эхидна олардың үйінділерін мақсат етеді. Бірақ, егер бар болса, термиттерге артықшылық береді, өйткені олардың денелерінде сіңірілмейтін экзоскелеттің үлесі аз. Rhinotermitidae тұқымдасына жататын термиттерден олардың химиялық қорғанысының салдарынан аулақ жүру керек. Қапшақ қоңыздарының личинкалары да тамақтанудың маңызды бөлігін құрайды. Жаңа Англиядағы зерттеуде тамақ қабылдаудың 37%-ын қоңыздар личинкалары құрады, бірақ эхидналар оларды ауызға алғанда, олардың үлкендігіне байланысты мұрынмен қысып тастауға мәжбүр болды. Бұл бір эхиднаның жылына 2 мыңнан астам куб метр топырақ қозғалтатыны, Австралияның кез келген жер бетіндегі ең кең таралған түрі екеніне, салыстырмалы түрде көп кездесетініне және басқа биотурбаторлардың адам қоныстануынан қатты зардап шеккеніне негізделген.

No systematic study of the ecology of the short beaked echidna has been published, but studies of several aspects of their ecological behaviour have been conducted. They live alone, and, apart from the burrow created for rearing young, they have no fixed shelter or nest site. They do not have a home territory they defend against other echidnas, but range over a wide area. Short beaked echidnas are typically active in the daytime, though they are ill equipped to deal with heat because they have no sweat glands and do not pant. Therefore, in warm weather, they change their patterns of activity, becoming crepuscular or nocturnal. It can also reduce its metabolism and heart rate and body temperature. In addition to brief and light bouts of torpor throughout the year, the echidna enters periods during the Australian winter when it hibernates, both in cold regions and in regions with more temperate climates. During hibernation, the body temperature drops to as low as The heart rate falls to four to seven beats per minute—down from 50 to 68 at rest Echidnas begin to prepare for hibernation between February and April, when they reduce their consumption and enter brief periods of torpor. Males begin hibernating first, while females that have reproduced start later. burrowing animals also tend to have low metabolism generally. Echidnas hibernate even though it is seemingly unnecessary for survival; they begin their hibernation period while the weather is still warm, and food is generally always plentiful. One explanation is that echidnas maximize their foraging productivity by exercising caution with their energy reserves. Another hypothesis is that they are descended from ectothermic ancestors, but have taken to periodic endothermy for reproductive reasons, so that the young can develop more quickly. Short beaked echidnas can live anywhere with a good supply of food, and regularly feast on ants and termites. They are believed to locate food by smell, using sensors in the tips of their snouts, by shuffling around seemingly arbitrarily, and using their snout in a probing manner. Vision is not believed to be significant in hunting, as blind animals have been observed to survive in the wild. They avoid ants and termites that secrete repulsive liquids, and have a preference for the eggs, pupae and winged phases of the insects. Echidnas hunt most vigorously towards the end of the southern winter and early in spring, when their fat reserves have been depleted after hibernation and nursing. At this time, ants have high body fat, and the echidna targets their mounds. However, termites are preferred, if available, as their bodies contain a smaller proportion of indigestible exoskeleton. Termites from the Rhinotermitidae family are avoided due to their chemical defences. Scarab beetle larvae are also a large part of the diet when and where available. In the New England study, 37% of the food intake consisted of beetle larvae, although the echidna had to squash the prey in its snout as it ingested it, due to size. This is based on the estimation that a single echidna will move up to of soil a year, that it is the most widespread of any terrestrial Australian species, is relatively common, and that other bioturbators have been heavily impacted by human settlement.

Көбею

Жалғыз өмір сүретін қысқа мүңкілікті эхидна мамыр мен қыркүйек аралығында жұптасқаны іздейді; жұптасу маусымына дейін еркектің мүңкіліктерінің мөлшері сперматогенез басталар алдында үш есе немесе одан да көп көбейеді. Еркек және әйел екеуі де жұптасу маусымында өте күшті, жағымсыз иіс шығарады, олардың клоакаларын кері бұрып, жерге сүртіп, афродизиак деп саналатын жылтыр сұйықтық бөледі. Осы уақытта олар бірге тамақ іздейді, ал еркектер тобының құрамы жиі өзгереді, кейбір еркектер кетеді, ал басқалары қууға қосылады. Тасмания сияқты салқын аймақтарда, әйелдер қыстан оянғаннан кейін бірнеше сағаттың ішінде жұптаса алады. Жұптасу алдында еркек әйелді иіскеп, оның клоакасына ерекше назар аударады. Бұл процесс бірнеше сағатқа созылуы мүмкін, ал әйел өзін шарға орап, талапкерді қабылдамайды. Егер жақын маңда бірнеше еркек болса, олар әйел үшін таласады. Бұл процесс жарты сағаттан үш сағатқа дейін созылуы мүмкін. Ұрықтану жұмыртқа жолында жүреді. Жүктілік 21-28 күнге созылады, содан кейін аналық өзінің клоакасынан тікелей ішке қарай ашылатын, құрсағында пайда болған кішкентай қапқа жұмыртқа салады. Жұмыртқа сопақ, былғары, жұмсақ және қаймақ түсті болады. Жұмыртқа салынғаннан шайқалуға дейін кейбір әйелдер тамақ іздеуді жалғастырады, ал басқалары қуыстар қазып, шайқалуға дейін сонда демалады. Шайқалыстан кейін жас эхидналар "паггл" деп аталады. Жаңа туған балалар әлі де жартылай мөлдір, жұмыртқа сарысының қалдықтарымен қоршалған және көздері әлі толық дамымаған болса да, олардың алдыңғы аяқтары мен саусақтары жақсы қалыптасқан, бұл оларға анасының денесіне өрмелеуге мүмкіндік береді. Тұтқындағы зерттеулер көрсеткендей, олар 2-3 күнде бір рет сүт іше алады, содан кейін бір-екі сағатқа созылатын сүт ішу кезінде массасы 20%-ға артады. Ана сүтінің құрамы уақыт өте келе өзгереді. Туған кезде ерітінді сұйық болады және құрамында 1,25% май, 7,85% ақуыз, 2,85% көмірсулар мен минералдар болады. Ересек сүтте жоғарыда аталған қоректік заттардың 31,0%, 12,4% және 2,8% бар. Сүттегі негізгі көмірсулар - фукозиллактоза және сиалиллактоза; оның құрамында темір көп, сондықтан ол қызғылт түсті. Темірдің жоғары мөлшері және лактозаның төмен деңгейі эутериялық сүтқоректілерден ерекшеленеді. Лактозаның өндірісі құсбауырдағыдай жүреді деп есептеледі. Филадельфиядағы зоопаркта ең ұзақ өмір сүрген эхидна 49 жасқа жеткен. Басқа сүтқоректілерден айырмашылығы, эхиднаның көбею және метаболизм деңгейі төмен, және олар өте баяу қозғалыспен өмір сүреді.

The solitary short beaked echidna looks for a mate between May and September; In the months before the mating season, the size of the male's testes increases by a factor of three or more before spermatogenesis occurs. Both males and females give off a strong, musky odour during the mating season, by turning their cloacas inside out and wiping them on the ground, secreting a glossy liquid believed to be an aphrodisiac. During this time, they forage for food together, and the train often changes composition, as some males leave and other join the pursuit. In cooler parts of their range, such as Tasmania, females may mate within a few hours of arousal from hibernation. Before mating, the male smells the female, paying particular attention to the cloaca. This process can take a few hours, and the female can reject the suitor by rolling herself into a ball. If more than one male is in the vicinity, fighting over the female may occur. This process takes between a half and three hours. Fertilisation occurs in the oviduct. Gestation takes between 21 and 28 days after copulation, is laid from her cloaca directly into a small, backward facing pouch that has developed on her abdomen. The egg is ovoid, leathery, soft, and cream coloured. Between laying and hatching, some females continue to forage for food, while others dig burrows and rest there until hatching. Hatchlings are about long and weigh between After hatching, young echidnas are known as "puggles". Although newborns are still semitranslucent and still surrounded by the remains of the egg yolk, and the eyes are still barely developed, they already have well defined front limbs and digits that allow them to climb on their mothers' bodies. Studies of captives have shown they can ingest milk once every two or three days and then increase their mass by 20% in one milk drinking session lasting between one and two hours. The composition of the milk secreted by the mother changes over time. At the moment of birth, the solution is dilute and contains 1.25% fat, 7.85% protein, and 2.85% carbohydrates and minerals. Mature milk has much more concentrated nutrients, with 31.0, 12.4 and 2.8% of the aforementioned nutrients, respectively. The principal carbohydrate components of the milk are fucosyllactose and saialyllactose; it has a high iron content, which gives it a pink colour. The high iron content and low levels of free lactose differ from eutherian mammals. Lactose production is believed to proceed along the same lines as in the platypus. The longest lived specimen reached 49 years of age in a zoo in Philadelphia. In contrast to other mammals, echidna rates of reproduction and metabolism are lower, and they live longer, as though in slow motion,

Қорғау мәртебесі

Қысқа мүңкілікті эхидна Австралияның қоңыржай аймақтарының көп бөлігінде және Жаңа Гвинеяның жазық жерлерінде кең таралған, және оны жойылып кетуге жақын түрлердің тізіміне енгізбеген. Австралияда ол қала шеттерінде, жағалау орманды аймақтарында және құрғақ ішкі аймақтарда кеңінен кездеседі, әсіресе Тасманияда және Кенгуру аралында көптеп таралған. Австралияда қысқа мүңкілікті эхидналардың саны жерді өңдеуден басқа түрлерге қарағанда аз зардап шекті, себебі оларға құмырсқалар мен термиттердің жеткілікті қорынан басқа ерекше орта қажет емес. Дегенмен, құрбандардың көпшілігі жас. Гоанналардың қазу қабілеті мен күшті иіс сезу қабілеті бар, және олар эхиднаның еутериялық сүтқоректілер пайда болғанға дейін негізгі жыртқышы болған деп есептеледі. Шақырған паразиттік лента құрты Spirometra erinaceieuropaei эхидна үшін өлімге себеп болады. Бұл су арқылы жұғатын инфекция, паразиттен өлмейтін, жұқтырылған иттің, түлкінің, мысықтың және дингоның бірге су ішетін орындары арқылы таралады. Инфекция құрғақ аймақтарда қауіптірек болып көрінеді, онда жануарлар аз су көздерін бөліседі, жұқтыру ықтималдығы артады. Квинслендтегі Жабайы табиғатты сақтау қоғамы түрді бақылау үшін «Эхиднаны бақылау» деп аталатын жалпыұлттық зерттеу жүргізеді. Эхидналардың басқа лента құрттарына, протозояларға және герпес сияқты вирустық инфекцияларға да шалдығатыны белгілі, бірақ инфекциялардың жануарлар мен популяциялардың денсаулығына қалай әсер ететіні туралы көп мәлімет жоқ. Эхидналарды тұтқында сақтауда сау ұстау оңай деп есептелсе де, оларды көбейту қиын, себебі олардың көбею циклы салыстырмалы түрде сирек. 2009 жылы Перт зообагы тұтқында қысқа мүңкілікті эхидналарды көбейтуге қол жеткізді, ал 2015 жылы алғашқы зообақта туған эхидналар сәтті көбейтілді. 2006 жылға дейін тек бес зообақ қысқа мүңкілікті эхидналарды көбейтуге қол жеткізді, бірақ тұтқында көбейтілген ешбір бала ересекке дейін жетпеді. Осы бес мекеменің тек біреуі Австралияда – Сиднейдің Таронга зообагында 1977 жылы эхидналарды көбейтуді жүзеге асырды. Қалған төрт жағдай Солтүстік жарты шарда болды, екеуі АҚШ-та, ал қалғандары Батыс Еуропада. Бұл жағдайларда көбею Австралиямен салыстырғанда 6 айға кешіктірілді, себебі жануарлар Солтүстік жарты шардағы маусымға бейімделгеннен кейін. «Соник Еж» мультфильмінің ойдан шығарылған кейіпкері Кнуклс Эхидна – адамнан күшті, қызыл түсті қысқа мүңкілікті эхидна. Қысқа мүңкілікті эхидна қазіргі Австралияда танымал жануар, атап айтқанда бес центтік монетада (ең кішкентай номиналда) және 1992 жылы шығарылған 200 долларлық ескерткіш монетада бейнеленген. Антропоморфты эхидна Милли 2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының талисманы болды.

The short beaked echidna is common throughout most of temperate Australia and lowland New Guinea, and is not listed as endangered. In Australia, it remains widespread across a wide range of habitats, including urban outskirts, coastal forests and dry inland areas, and is especially widespread in Tasmania and on Kangaroo Island. In Australia, the number of short beaked echidnas has been less affected by land clearance than have some other species, since they do not require a specialised habitat beyond a good supply of ants and termites. although almost all victims are young. Goannas are known for their digging abilities and strong sense of smell, and are believed to have been the main predators of the echidna before the introduction of eutherian mammals. Infection with the introduced parasitic tapeworm Spirometra erinaceieuropaei is considered fatal for the echidna. This waterborne infection is contracted through sharing drinking areas with infected dogs, foxes, cats, and dingos, which do not die from the parasite. The infection is seen as being more dangerous in drier areas, where more animals are sharing fewer bodies of water, increasing the chance of transmission. The Wildlife Preservation Society of Queensland runs an Australia wide survey, called Echidna Watch, to monitor the species. Echidnas are also known to be affected by other tapeworms, protozoans and herpes like viral infections, but little is known of how the infections affect the health of the animals or the populations. Although it is considered easy to keep echidnas healthy in captivity, breeding is difficult, partly due to the relatively infrequent cycle. In 2009, Perth Zoo managed to breed some captive short beaked echidnas, and in 2015 the first zoo born echidnas were successfully bred there. Until 2006, only five zoos have managed to breed short beaked echidnas, but no captive bred young have survived to maturity. Of these five institutions, only one in Australia—Sydney's Taronga Zoo—managed to breed echidnas, in 1977. The other four cases occurred in the Northern Hemisphere, two in the United States and the others in western Europe. In these cases, breeding occurred six months out of phase compared to Australia, after the animals had adapted to Northern Hemisphere seasons. The fictional character Knuckles the Echidna from Sonic the Hedgehog is a red short beaked echidna who possesses superhuman strength. The short beaked echidna is an iconic animal in contemporary Australia, notably appearing on the five cent coin (the smallest denomination), and on a $200 commemorative coin released in 1992. The anthropomorphic echidna Millie was a mascot for the 2000 Summer Olympics.

Пайдаланылған әдебиеттер

Оги, М. Л., Гуден, Б. А. және Муссер, А. 2006 жыл. Эхидна: жұмыртқа салатын ерекше сүтқоректі. Коллингвуд, Виктория, CSIRO Publishing. Эгертон, Л. ред. 2005 жыл. Австралия жабайы табиғаты энциклопедиясы. "Оқырманның орыны".

Жалпы сілтемелер

Оги, М. Л. және Гуден, Б. А. 1993 жыл. Австралия және Жаңа Гвинеяның эхидналары. Австралияның ұлттық тарих баспасы, Сидней.
Оги, М. Л. 1983. Р. Стрехан ред. Австралиялық сүтқоректілердің толық кітабы. 8–9-беттер. Ангус және Робертсон.
Гриффитс, М. 1989. Тахиглоссидтер. Австралия фаунасы (Д. У. Уолтон және Б. Дж. Ричардсон, ред.). Mammalia, Канберра, Австралиялық астаналық аумақ 1B: 407–435.