Кіріспе

Любомирскийлер әулеті – Польша княздарының әулеті. Любомирскийлер отбасының гербі – Дружина гербі, ол Шреньява гербіне ұқсас, бірақ одан айырмасы – крест жоқ.

Шығуы және гербі

Любомирскийлер отбасы Польша тарихында 10 ғасырдан бері белгілі. Отбасының шығу тегіне қатысты екі теория бар. Адам Бониецкийдің, поляк геральдисінің бір еңбегінде, отбасының екі тармағы болған деп болжайды. Бірі Прошовице округінің Шреньява өзенінде, ал екіншісі Шчыржиц округінде қоныстанды. Отбасының осы бөліну уақыты белгісіз, бірақ бұл Польшаның христиан дінін қабылдауынан бұрын болған болуы мүмкін. Шреньявичи отбасы ұқсас герб қолданған, яғни екі отбасы бірдей шыққан. Миешко I кезінде Любомирскийлер отбасы пұтқа табынушыларға қарсы соғыста батылдық көрсетті. Осының үшін олар рыцарь дәрежесі мен гербке ие болды, онда Шреньява өзенінің иілгендері қызыл түстегі ақ түсті S әрпі түрінде бейнеленген, Шреньявици айқасының орнына, «Patriam Versus» (Отанға адал) ұранымен. Бұл гербті отбасы өкілдері қазіргі уақытқа дейін пайдаланып келеді. Отбасының шығу тегі туралы екінші теорияның авторы – ортағасырлық Владыслав Семкович. «Білімдестік және Среньява. Геральдикалық зерттеу» (Drużyna i Śreniawa. Studyum heraldyczne) атты еңбегінде ол отбасының Шчыржицкий повятында (аудан) Шреньява өзенінің жағалауында, Раба және Страдомка өзендері, Трччаньский бұлағы, Лососина және Крыжоворзека ағындарымен қоршалған аймақта өмір сүргенін жазады. Семковичтің айтуынша, бұл жерде Дружинниктер (Любомирский, Виеруски, Рупневский және Ласоцкий отбасыларының ата-бабалары) тұрған. Семкович гербте өзеннің иілгендері емес, иілген таяқ бейнеленгенін айтады – бұл епископтық немесе әскери биліктің белгісі, отбасы есімді қабылдамас бұрын ғасырлар бойы маңызды билікке ие болғанын көрсетеді. Бұл теорияның соңғы бөлігінде 15 ғасырда поляк шежірешісі Ян Длугош қауым гербінің (айқассыз Среньява) шығу тегін дұрыс жасамаған, ал басқа геральдистер бұл көзқарасты қабылдаған деп болжайды. Шреньявицтер немесе Дружинниктер отбасының тарихы Пиаст әулетінің билеушілерімен тығыз байланысты. Шреньявиктердің бірі Вавель сотының каноны болды, ал Ян Длугоштің «Польшаның атақты Корольдігінің Жылнамалары» (Roczniki czyli Kronikisławnego Królestwa Polskiego) еңбегінде айтылғандай, бұл гербті пайдаланған адамдар Болеслав II Щедрыйдың ішкі шеңберіне жатқан. Любомирскийлер туралы ең көне дерек 11 ғасырдан келеді. Ол 1682 жылы Краковтағы Корольдік тізілімнің мүлік бөлімінде тіркелген. Алғашқы құжаты қазір жоқ, тек тізілімде белгілі бір жыл бойынша жазба бар. Отбасының кезекті мүшелері епископ лауазымдарын иеленді, мысалы, Гнезно архиепископы Петр 1180 жылы Ленчицадағы съезде Пиаст әулеті князьдері арасында делдалдық жасады. Отбасы Пиаст әулетінің сотында маңызды қызметтер атқарды және негізінен Малопольска провинциясының аумағында жерге инвестиция салу арқылы өз иеліктерін кеңейтті. Якуб Любомирский 14 ғасырда қала хатшысы болды.

Экономикалық күшінің негіздері

Любомирскийдің тегінің негізін құрайтын Любомирскийдің мұрагері Петр (1480 ж. қайтыс болды) Любомирский әулетінің бабасы саналады. Әулеттің экономикалық негізі Краков провинциясындағы тұз кендерін пайдалануға негізделген, ал кендер Польша билеушілеріне жалға берілген. Любомирскийлер Малопольск провинциясында жеке кен орындарын да ашты. 1581 жылы Краков кен басқармасына тағайындалған Себастьян (шамамен 1546-1613 ж.) осы экономикалық күштің құрушысы болды. Бұл әулет өкілінің бас қалада атқаратын алғашқы әкімшілік лауазымы еді. Себастьян қызметін бастағанда Стефан Батори оған қолдау көрсетті. 1595 жылы Себастьян император Рудольф II-ден Вишняк графы титулын алды; 1591 жылы Малогощц губернаторы ретінде Сенатқа енді. Ол Сиерцада "Кунегунда" жеке тұз кенін ашты, ол шамамен 100 жыл бойы игерілді. Тұз саудасынан түскен табыс Любомирский әулетіне тіпті ең бай адамдарға да ақша қарызға беруге мүмкіндік берді. Бұл оларға жылжымайтын мүлікті сатып алуға немесе оны төлей алмаған қарыздардан иеленуге мүмкіндік берді. Әулет көптеген буын бойы экономикалық жағдайын нығайтып, ғасырлар бойы сақтап келген мүлікті жинады.

Тұрғын үйлер

Любомирцтегі үй туралы алғашқы жазбалар 1398 жылға дейін жетеді. 13 ғасырда отбасы иеленген Гдов және Щижица сияқты отбасылық иеліктердің саны айтарлықтай артты. 17 және 18 ғасырларда олар Любомирц, Новый-Вишниц, Бохня, Величка, Ланкут, Баранув-Сандомирский, Пулавы, Жешув, Ровно, Тарнув, Ярослав, Пшеворск және Висла өзені бойындағы Яновец, соның ішінде басқа да жерлерде орналасқан. Бүгінгі күнге дейін Новый-Вишництегі қамал Любомирский княздарының отбасылық бірлестігінің меншігінде сақталып келеді. Көптеген иеліктер Польшаның ірі қалаларының аумағында орналасқан: Варшава (мысалы, Мокотув, Уяздув, Чернякув), Краков (Воля-Юстовская, Барандары бар үй), Жешув (қамал), Сандомирж және Львов (сол кездегі Львув). Дрезден, Вена және Париж қалаларындағы шетелдік резиденцияларды ұстау отбасының беделін арттырды. Отбасы мүшелерін "Днепр өзенінің жағалауларын иеленушілер" деп атады, себебі олардың көптеген иеліктері қазіргі Украина мен Словакияда орналасқан. Любомирский отбасы саяси, әскери және экономикалық ықпалға ие болды, ол Краков, Сандомир, Станислав және Рутения провинцияларында шоғырландырылып, ақырында Польша-Литва одағының барлық аумағын қамтыды. Олар Польша мемлекетінің құлауына дейін осы меншік жағдайын сақтап келді, содан кейін тәуелсіздік қозғалысына қатысқандары үшін жаза ретінде көптеген иеліктерден айырылды. Любомирский отбасы үлкен иеліктерді сатып алып, инвестиция жасауға тырысты. Олар оларды біртұтас территорияға біріктіруге ұмтылды. Территориялық кеңею Краковтың оңтүстігіндегі атамекендік жерлерден басталды және шығысқа қарай бағытталды. Біріккен иеліктер Станиславтың (1649 жылы қайтыс болған) тұсында ең үлкен көлемге жетті. Бұл Польша Республикасындағы үшінші ірі иелік болды, Острогтың және Радзивилл отбасының иеліктерінен ғана кішірек болды. Мүлікті сатып алудан басқа, Любомирский отбасы Спиш, Сандомирж және Сач староствалары сияқты бай патшалық иеліктерді жалға алды. Патшадан жалға алынған жерден түскен табыс жеке меншіктерден түскен табысқа тең болды. Отбасы өз иеліктеріне бірнеше инновациялық құрылғылар мен процестерді енгізді. Олардың егістік шаруашылықтары өнеркәсіптік өндіріс әдістерін қабылдады; қант фабрикалары, спиртзауыттары және фабрикалар салынды. Сонымен қатар, олар азаматтарға тең құқық беру, еврейлерге жеке қалаларда мүлік сатып алуға және үй салуға рұқсат беру, сондай-ақ оларға сот билігін беру сияқты прогрессивті әлеуметтік тәжірибелерді енгізді. Ежи Себастьян демократиялық реформаларға белсенді қатысты. Ол барлық поддандыларының экономикалық құқықтарының артуының өзіне де байлық әкелетініне сенді. Шаруалар үшін жеке отбасылық қаражат есебінен мектептер мен ауруханалар ашылды. Отбасылық иеліктер көбінесе ең төменгі таптан шыққан адамдарды жұмысқа алды, олардың біліміне көңіл бөлді, тұратын жер, киім және жылына екі рет жалақы төледі. Адал қызмет еткен жұмысшыларға жер иелігі мәңгілік немесе мұрагерлік құқықпен берілді.

Бөлім

Бастапқыда аз санда болған отбасы едәуір өсті, бұл материалдық байлықты бөлуге әкелді, бірақ Сеймде, Сенатта немесе патша сарайында көбірек адамдардың қолдауына ие болғандықтан саяси ықпалын күшейтті. Отбасы мүшелері саяси немесе сарай ісінде туыстарының қолдауына сене білді. Отбасы бес негізгі тармаққа бөлінді: Вишнюц (Александр Михал, 1614 – 1677), Ланкут (Станислав Гераклий, 1642 – 1702), Пржеворск (Александр Михал, – 1675 ж.ө.), Ржешув (Ероним Августин, шамамен 1647 – 1706), және Яновец (Ежи Доминик, 1665 – 1727). Ең көп таралғаны – Пржеворск тармағы, ол одан әрі үш буынға бөлінді: дубровьеңско-крушынская, рувьеңско-пржеворская және дубьеңская. Осы тармақтың көптеген мүшелері қазір де тірі.

Польшаның алғашқы азаматтары

Отбасы мүшелері маршал, старшина, губернатор және гетман қызметтерін атқарды. Любомирскийлердің төртеуі Корольдің бас маршалы лауазымын иеленді: Ежи Себастьян, Йозеф Карол, Станислав Гераклиус және Станислав. Олар саясатта белсенділік танытып, Сеймдерге төрағалық етті, жеке армия құрды және патшаны Еуропа аясындағы соттарда өкілдік етті. Олар монархтарды таңдауда көптеген рет шешуші ықпалға ие болды. Олар ақсүйектердің қорғаушылары болды, олар Сеймдерде және патша сайлауда өздерінің сенім білдірген дауыстарын отбасына тапсырды. Ежи Себастьян Корольдің бас маршалы және әскери гетманы болғанымен, ол көтерілісшілерді қолдады. Некелер де маңызды рөл атқарды. Любомирский отбасының мүшелері теңдей күшті және бай отбасылармен туыстық байланыс орнатты. Бұл оларға жеке меншіктерін кеңейтуге және тіпті 1753 жылғы Колбушова келісімі арқылы Острогтың мүлігінің бір бөлігін иеленуге мүмкіндік берді. Станислав Любомирский (1583 – 1649) Зофия Острогскаға үйленді; Александр Михал Любомирский Хелена Текла Осолиньскаға үйленді; Кристина Любомирская Альбрихт Станислав Радзивиллға үйленді. Йозеф Карол (1638 – 1702) Теофилия Людвика Заславскаяның күйеуі болды; Тереза Любомирская (1712 ж.с.) Нойбург князі Карол Филиппен, ал Марианна Любомирская (1693 – 1729) Литваның бас маршалы Павел Карол Сангушкомен үйленді.

Патшалық қан

1647 жылы Станислав Любомирский император Фердинанд III-ден Киелі Рим империясының князі атағын алды. Любомирскийлер отбасының өзі Польша тағына үміткер болды. Жоғарғы гетман, князь Иероним Августин, Иоанн III Собиескийдің қайтысынан кейін Польша тағына ең басты үміткер болды. Краков губернаторы, князь Теодор Константин (1683-1745), Август II қайтысынан кейін таққа үміткерлік танытты. Киев губернаторы және Радом қазыналық трибуналының төрағасы князь Станислав Любомирский 1764 жылы тақ үшін күресті. Любомирский князьдері сондай-ақ Чехия және Венгрия тақтарына да үміткер болды; Ежи Игнацы Любомирский (1687-1753) Венгрия тағына талапкер болды. Бұл күш-жігердің шыңы – 1917 жылдан 1918 жылға дейін Ждислав Любомирскийдің регент князі қызметін атқаруы. Любомирскийлер отбасы Еуропада билік құрған Капетин, Бурбон, Людольф, Виттельсбах, Гогенцоллерн және Рюрикович әулеттерінің барлығымен туысқандық байланыста болды. Отбасы аналық тарапынан Мазовиялық Пиаст әулетімен байланысты. Зофия Любомирская – Анна Любомирскаяның шөбересі, Мазовия князі Конрад III Рудидің қызы. Катажина Любомирская (шамамен 1585-1620) – Константи Базилий II, Острог князінің әйелі, ол Конрад Мазовецкийдің ұрпағы Болеслав IV-ке жақын туыс болды. Любомирский әулетінің ұрпағы, Ладислав Жан Любомирский (фотограф Алекси Любомирскийдің әкесі) FamilyTreeDNA-да тексерілді. Ол Y гаплотобына жатады: J2b L283 > PH1602.

Әскери ерліктер

Принц Станислав Любомирский 1621 жылы Хочим шайқасында түрік-татар әскерлеріне қарсы соғысқандығымен танымал. Станислав бастапқыда жеке полк басшылығымен шайқасқа қатысты, бірақ гетман Кароль Ходкевич қаза болғаннан және гетман Коньепольский тұтқынға алынғаннан кейін, Станислав басқаруды өз қолына алып, бірнеше күндік шайқасты жылдам аяқтады, түріктерді 1621 жылдың 10 қазанында ығыстырып шығарды. Принц Ежи Себастьян Любомирский (1616 – 1667) Топан су кезінде Карл X Густавқа адалудан бас тартқан жалғыз поляк аристократы болды. Ежи король Ян II Казимирге Лубовлядағы (қазіргі Словакия) иелігінде пана берді және поляк әскерлерінің қарсы шабуылын бастады. Ол жеке армиясын берді, Варка шайқасында күресті және шведтер басып алған Варшава мен Торунь қалаларын қайта басып алды. Стефан Чарнецкий бұл жорықты қолдады. 1660 жылы жеке және патшалық армиялардың басында князь Ежи Себастьян Любомирский орыс әскерлерін Куднов пен Полонкада жеңіп, жылдам жорыс жасады. 1661 жылы корольмен қарым-қатынастың нашарлауы көтеріліске әкелді. Князь Силезияға тартылып, Сейм сотында беделсіздікке ұшырады және саяси жаңғыртуы үшін күресті. Оның ұлдары бұл мәселеде табысқа жетті. Принц Иероним Августин, госпитальерлер орденінің мүшесі, өмірін Еуропа цивилизациясының мәдени қауіп-қатері саналған Осман түріктерімен күресуге арнады. Ол сондай-ақ Польшаға қарсы казак көтерілісінде украин командирі Петро Дорошенконы жеңді. 1670 жылы Винница облысындағы Брацлав және Кальникте Қырым Ордасына қарсы шайқасты. 1683 жылы Вена шайқасы кезінде оның әскерлері бірінші болып қала қақпаларына жетті. Польша-Литва одақтастығы кезінде отбасының сегіз мүшесі генерал қызметін атқарды. Олардың екеуі Ресей империясымен соғысқа қатысып, Костюшко көтерілісіне себепкер болды.

Любомирскийлер отбасы Варшава тарихында

Өзінің көптеген резиденцияларын салу үшін князь Станислав Гераклиус Любомирский (1642 – 1702) Гамереннің Тайльманын, кейіннен король Михал Корыбут Висьниовецкийдің сарай архитекторы ретінде шақырды. Станислав Любомирский Пулави, Черняков (онда ол монастырь мен Бернардиндер шіркеуін құрды) және Уяздовта (қазіргі Варшаваның бөлігі) резиденцияларға ие болды. 17 ғасырдың соңында ол судағы Станислав Август Пониатовский сарайына айналған моншақ үйін және медитация мен демалыс орны ретінде жоспарланған Эрмитажды салды. Станислав Гераклиус көптеген еуропалық суретшілермен және өнер меценаттарымен дос болған, бұл туралы хат-хабарлар дәлелдейді. Ол француз және испан сарайларымен, сондай-ақ Медичи отбасы мүшелерімен қарым-қатынаста болды. Бұл оған Польша патшасының атынан бірқатар тапсырмалар мен келіссөздер жүргізуге мүмкіндік берді. Станислав Гераклиус талантты жазушы, поляк бароккосының әдебиетіндегі бастауышы болды. Ол бірнеше тілде сөйлеген және өзінің шығармаларында әдебиеттің барлық түрлерін қолданған. Алайда, ол көбінесе Италиядан келетін жаңа үрдістерге қызығушылық танытты. Оның "Артакс пен Эвандер диалогтары" философиялық еңбегі ескі поляк әдебиетінің канонына еніп, міндетті оқуға айналды. Варшаваның орталығындағы ғимараттың мысалы – 18 ғасырдың басында Ежи Доминик Любомирский тапсырған Мыс шатырлы сарайдың (Pałac Pod Blachą) қайта жаңартылуы. Патша сарайының оңтүстік жағында орналасқан классикалық сарайды 1777 жылы патша өзі сатып алып, кейіннен кітапхананы қосты. Бұл ғимараттың бұрынғы иесі поляк театрына қызмет еткен князь Ежи Марцин Любомирский (1738 – 1811) болды. Ол отбасылық және еуропалық өнер көрмесін қаржыландырып, көптеген концерттер, кештер мен кездесулер ұйымдастырды. Ол ұйымдастырған мерекелер бүкіл Еуропадан келген суретшілер мен аристократтардың кездесу орны болды, ал жергілікті жадында ол сауық-сауықпен қоғамдық іс-шараларды ұйымдастырушы ретінде есте қалды. Принц Ежи Марцин де авантюрист және Бар конфедерациясының мүшесі болды. 1758 жылдан бастап ол Пруссия мен Ресей әскерлерінде қызмет етті. Ол Польшадағы саяси өмірден отбасымен шеттетілді, бірақ тарихқа музыка мен театр сүйіктісі ретінде кірді. 1777 жылы ол Мольердің "Тартуф" қойылымын қаржыландырды; 1783 жылы театрдың артықшылығын жалға алып, Войцех Богославскийді оның директоры етті. Сонымен қатар, 1000 адамға арналған балет-драма мектебін ашты. Принц Станислав Любомирский тарихқа Варшаваның әкімшісі ретінде кірді. Ол көшелерді тұрақты жарықтандыруды енгізді және жеке қаражатымен полиция бөлімін қолдады. Ең бастысы, ол варшавалықтардың денсаулығына қамқорлық жасағысы келді, сондықтан ол қаланың екі жағында да Висланың екі жағында да балшықты бөгеттермен қоршауға шешім қабылдады, алдымен, талай індеттен қорғау үшін. Қалаға кіретін және қаладан шығатын көлік қозғалысы тек үш жолмен ғана бақыланатын. Кейіннен, қамал қақпасы, қарумен нығайтылған, Костюшко көтерілісі мен қараша көтерілісі кезінде астананы қорғауға пайдаланылды. 19 ғасыр бойы бөгет қаланың шекарасын белгіледі. 1770 жылғы заң бойынша Станислав тұрақты көше атауларын енгізді, бұл қаланың әкімшілігін және оның жұмысын жеңілдетті, әсіресе тіркеу мен хат алмасуды жеңілдетті. Станиславтың әйелі ханшайым Изабелла Любомирская (1736 – 1816), Ланкут қалмағын қайта салып, әлемнің түкпір-түкпірінен өнер мен кітаптарды жинады. Ол саяси белсенді болды; революция кезінде ол француз сотының бір бөлігін Ланкуттегі қожалығында баспана етті. Ол өзінің резиденцияларын кеңейтіп, көбінесе соңғы сәулет шешімдерін қолданды. Ол өзінің Мокотовтағы қожалығында сарай салдырды, Варшаваның ауданы оның есімімен аталған, Мон Котео (Менің төбем). Ол театр сүйіктісі болды және Варшавадағы Ұлттық театрдың іргетасын қалады, сондай-ақ өзінің сарайларында бірқатар театрларды ұстады. Театр ұғымы қазіргіден әлдеқайда кең мағынаға ие болды. Ол тек театр қойылымдарын ғана емес, опера, кабаре және акробатика қойылымдарын да қамтыды. Франциск Карпинский оған арнап "Құдай дүниеге келді" деген атпен танымал "Исаның тууы туралы ән" жазды. Қызының құрметіне Киприан Камил Норвид пенегирик жазды. Тадеуш Костюшко Ланкуттағы резиденциядан Краковқа жолға шықты, ол Костюшко көтерілісін қоздырды. Сонымен қатар олар Вишнич пен Ярослав графтарының атағын да алып жүрді.

Қайырымдылық жасаушылар мен меценаттар

Любомирскийлер отбасы, басқа да бай аристократтар отбасылары сияқты, өнер, мәдениет және ғылымға демеушілік жасады. Вишнюч, Виланув, Корольдік ванналар, Ланкут немесе Мокотувта олар жеке театр ұжымдарын қолдады, суретшілерді қаржыландырды, діни ғимараттарды қаржылады және өздерінің резиденцияларын күтіп ұстады. Вишнюч қамалының реконструкциясын архитектор Мацей Трапола жоспарласа, қамал шіркеуін Джованни Баттиста Фальконидің мүсіндік әшекейлерімен безендірді, ал қамалды қайта жаңартуды қаржылаған Станислав Любомирский он екі қасиетті затты орнатты. Марсели Любомирский көп жыл бойы ақын Киприан Камил Норвидтің еңбегін қолдады. Ақын оны «Ақ гүлдер» кітабында мәңгі есте қалдырды. Юзеф Любомирский (1751 – 1817) – индустрияландыру мен реформалардың жақтаушысы, қабілетті әскери қолбасшы, Ақ бұрқут және Әулие Станислав ордендерінің иесі болды. Ол 1791 жылғы 3 мамыр Конституциясын қолдады. Любомирскийлер отбасы өздерінің иеліктерінде оқушыларға арналған жеке мектептер ашты. Олар көбінесе білім беруді кәсіби мамандарға – пиарлықтар мен иезуиттер орденіне тапсырды. Отбасы мүшелері монастырлар, шіркеулер және басқа да діни ғимараттарды салған. Станислав Любомирский Вишнючте Кармелиттер монастырына негіз салды, ол бүгінгі күнге дейін Польшадағы Ренессанс сәулетінің маржаны болып табылады. Вишнюч қамалының тұрғындары көптеген жылдар бойы монастырға түрлі мүліктер сыйлады. Ежи Доминик Любомирский (шамамен 1665 – 1727) Ясна-Гурадағы Паулин монастырына көптеген құнды заттарды, соның ішінде қасиетті ыдыстарды сыйға берді. Монастырға апаратын басты қақпаны салу оның бастамасымен жүзеге асты. Бұл қақпа Любомирскийлер әулетінің қақпасы деп аталады.

Бөлімше астында

1795 жылдан кейін Любомирский княздары басқыншы орыстарға қарсы жасырын және көтеріліс әрекеттеріне қатысты; нәтижесінде, олардың иеліктерінен айырылды. Розвадовтың иесі, князь Ежи Роман Любомирский (1799–1865), қараша және қаңтар көтерілістерінің шайқастарына қатысып, өз иеліктерінде жарақат алғандарға арналған ауруханалар ұйымдастырды. Көтеріліс күйрегеннен кейін оның сарайы поляк патриоттарының құпия жиындарының орнына айналды. Ежи әлеуметтік және ғылыми салаларда белсенділік танытып, кедейлер үшін гимназия мен кедейлер үйін ұстады, сондай-ақ екі ғылыми қор құрды: біреуі жабдықтарды ғылыми түрде сынауды қаржыландырды, екіншісі ерекше ғылыми еңбектер үшін поляк авторларын марапаттады. Оның інісі Адам Иероним Карол Любомирскийге (1811–1873) қараша көтерілісіне қатысқаны үшін Virtuti Militari ордені табысталды. 1883 жылы князь Генрих Любомирский (1777–1850) өзінің кітаптар, архивтік материалдар, өнер туындылары және басқа да антиквариаттар жинағын Львовтегі Осолиньский ұлттық институтына сыйға берді, ол содан бері маңызды ғылыми және мәдени орталыққа айналды, ал онда жүргізілген гуманитарлық зерттеулердің 19 ғасырлық басылымдары әлі де құнды саналады. Генрихтің материалдық және қаржылық қолдауы болмаса, мекеме қызметінің басында жабылар еді. Генрих көп жылдар бойы осы мекеменің мұрағатшысы болып қызмет етті. Ол сондай-ақ Польша жеріндегі жалпы жұртшылыққа қолжетімді алғашқы жеке музей – Любомирский княздары мұражайын құруға ықпал етті. Ол ақын Зыгмунт Красинскиймен жақын қарым-қатынаста болды, ол князьды өзінің «Құдай емес комедиясында» Орцио кейіпінде бейнеледі. 1823 жылы Генрих Пшеворск иелігін құрды, бірақ оның құлтушылық әрекеттерінің салдарынан, иелік бөлініс билігімен оның қайтысынан кейін ғана заңдастырылды. 1869 жылы оның ұлы князь Анджей Любомирский алғашқы мойындалған иеленуші болды. Князь Александр Любомирский (1802–1893) Краковтың орталығында кедей ұлдар (қазіргі Экономикалық университеттің орнында) және қыздар (Лагиевникиде) үшін орталықтар құрды. Бұл орталықтарда жасөспірімдер ересек өмірге дайындалып, болашақта жұмыс табуға негіз болатын практикалық мамандықтарды тегін үйренді. Князь Ян Тадеуш Любомирский (1826–1908) Варшавалық қайырымдылық қоғамын құрды. Ол Варшавадағы офтальмология институтының ұзақ жылдар бойы президенті болды, ол офтальмологиялық зерттеулерді еуропалық стандарттарға сәйкес жүргізді. Оның бастамасымен кедей адамдарға тегін көз күтімі көрсетуге көмектесетін арнайы топтар құрылды. Қаңтар көтерілісі кезінде князь Ромуальд Траугутттың Ұлттық үкіметінің мүшесі болды, онда ол Ішкі істер департаментінің басшысы болып қызмет етті. Патшаға қарсы әрекеттері үшін ол Ресейдің тереңіне, Нижний Новгородқа жер аударылды. Ол поляк білімін қолдады. Ол поляк кәсіптік ұйымдарын ресейлік және пруссиялық ұйымдармен бәсекелесуден қорғады және несиелік кооперативтер құрды. Ол ресейліктер ұрлаған поляк өнерін қайтарып алуға тырысты және басқалармен бірге Президент сарайының алдында тұрған Понятовский ескерткішін қайта құруға көмектесті. Ол сондай-ақ Зыгмунт бағанасын қалпына келтіріп, жаңартты және оларды бұзудан сақтау үшін Церск пен Илжадағы поляк қамалдарын сатып алды. 1875 жылы Варшавада өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы мұражайын құрды. Ол қолөнершілер мен саяхатшылар үшін кешкі мектептерді, сондай-ақ кедейлер үшін үнемдеу банкін құрды. Ол Польша тарихындағы маңызды дереккөздерді, сондай-ақ кәсіби журналдарды басып шығаруға қаржылай көмек көрсетті. Ол тегін кітапханалар ұйымдастырды. В.Э. Любомирский Варшава университетінің зоологиялық кабинетіне көмек көрсетті, оқу құралдарын сатып алуға және университет қызметкерлерінің саяхаттарын қаржыландыруға көмектесті. Ол өзінің қабықшалар жинағын сыйға берді. Ол флористикаға қызығушылық танытып, климаттың өзгеруіне байланысты өсімдіктердің мінез-құлқын зерттеді. Польша Ғылым академиясының (ПАН) Зоология институтының Зоология мұражайы оның жинақтарын осы күнге дейін пайдаланады. Князь Владислав Любомирский (1866–1934) «Жас Польша музыкасы» ұйымының меценаты және негізін қалаушысы болды. Ұйымның жұмысын жеңілдету үшін ол талантты жас поляк суретшілерін насихаттаумен айналысатын компания құрды. Ол музыка білімін қолдады. Ол Кароль Шимановскийді, Артур Рубинштейнді және Греггорц Фительбергті насихаттауға көмектесті. Ол Варшава филармониясын патша шенеуніктерінің жабылуынан сақтауға көмектесті. Владислав және Ян Тадеуш Любомирскийлер Любомирский княздарының отбасылық бірлестігін құруда маңызды рөл атқарды. Князь Станислав Себастьян Любомирский (1875–1932) 1910 жылы Варшава авиациялық қоғамын «Авиата» құрды. Оның мақсаты Польша топырағында алғашқы азаматтық ұшқыштар мектебі мен ұшақ зауытын құру болды. «Авиата»ның алғашқы әуежайы патша шенеуніктерінің рұқсатымен Мокотов даласында орналасқан еді.

Тәуелсіз Польша

1918 жылы 7 қазанда, үшінші бөлініске 123 жыл өткен соң, регент-князь Ждислав Любомирскийдің (1865 – 1943) бастамасымен Польшаның тәуелсіздігі жарияланып, «Monitor Polski» басылымында жарияланды. Ждислав – саясаткер, Азаматтық комитеттің төрағасы және Варшава қаласының әкімі болды. Ол жергілікті басқаруды кеңейтті, араласу жұмыстарын ұйымдастырды, несие одақтарын құрды және Варшава тұрғындарының білім алуы мен тұрмыс жағдайларын жақсартуға көмектесті. Оның қызметі тәуелсіз мемлекеттің болашақ саясаткерлеріне жол көрсетті. 1926 жылы ол мамыр төңкерісіне қатысқан тараптар арасында делдалдық рөл атқарды. 1930 жылдары ол сыртқы істер және әскери комитеттерінде сенатор болып қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гестапо тарапынан тұтқындалып, қиналып, түрмеде алған жарақатынан қайтыс болды.

Соғыс аралық кезең

1919–1939 жылдары Любомирский княздары парламент мүшелері, сенаторлар және министрліктерде қызмет етті. Олар елдің индустрияландыруына да қатысты. Жолдарды, теміржолдарды және авиацияны жаңғыртуға қатысқан негізгі ұйымдарға мүше болды. Поляк армиясын қайта құруға атсалысты. Кедейлерге қолжетімді несиелер ұсынған банк орталықтары мен несиелік кооперативтер құрды, білім беру ұйымдарын қаржыландырып, поляк мәдениетін дамытуға үлес қосты. Князь Стефан Любомирский (1862–1941) Польша Олимпиадалық комитетінің (кейін Польша Олимпиадалық комитеті, ПКОЛ) негізін қалаушы және бірінші президенті (одан кейін оның туысы, князь Казимеж Любомирский президент болды), сондай-ақ Халықаралық Олимпиадалық комитетінің мүшесі болды. Князь Стефан жарыс аттарын өсіруге құштарлық танытып, ағаларымен бірге Польшадағы ең заманауи ат шаруашылығын құрды. Стефан Варшава маңындағы теміржол компаниясының (Warszawska Kolej Dojazdowa) иесі болды, ол Грожец, Яблонна және Виланув қалаларында тар теміржол желісін салды. Бұл теміржолдар елорда тұрғындарына қала сыртындағы зауыттарға, ал қала маңындағы аудандардың тұрғындарына елордаға баруға мүмкіндік берді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Любомирский салған теміржолдар басылып алынған қалаға жабдықтар жеткізіп, жұмысшыларды Варшавадағы кеңселер мен зауыттарға тасыды. Князь Станислав Себастьян Любомирский 1932 жылдан бастап Польша индустриясының «Левиатан» орталық бірлестігін құрды және оның президенті болды. Бұл бірлестік индустрияны дамыту идеяларын ілгерілетуге тырысты – салықтарды төмендету, жұмысшыларға әлеуметтік жәрдемақылар төлеу және индустрияға мемлекеттік қолдауды арттыру. Ұйым мүшелері Сеймге және Сенатқа сайланды, Екінші Польша Республикасы үкіметтерінде қызмет етті және басқа мемлекеттік органдарда жұмыс істеді. Олар «Экономикалық шолу» (Przegląd Gospodarczy), «Польшалық курьер» (Kurier Polski) және «Телеграмма» (Depesza) атты үш журнал шығарды. Станислав Себастьян Варшава Индустриялық банкін (Bank Przemysłowy Warszawski S.A.) және Варшава Коммерциялық банкін (Bank Handlowy), Польша Индустриясының орталық бірлестігін (Centralny Związek Przemysłu Polskiego), Польша Банктер қауымдастығын (Związek Banków Polskich) және Польша Индустриялықтерінің қауымдастығын (Stowarzyszenie Przemysłowców Polskich) құрды және олардың президенті болды. Өмірін Польша экономикасының бөлісшілердің ықпалынан, ал тәуелсіздік алғаннан кейін көрші елдердің ықпалынан құтылуы үшін күреске арнады.

Екінші дүниежүзілік соғыс. Қарулы күрес

Принц Стефан Любомирский (1898 – 1948) оккупация кезінде Батыс Одақтың мүшесі болды. Отандық армия үшін дәрі-дәрмектердің құпия қоймасын сақтағаны үшін ол тұтқындалып, Монтелупич түрмесінде қамалды. Ол атылуға тізімде болған, бірақ Краковқа қашып, жасырынып қалды. Немістер оның отбасын Ошвицимге жақын концентрациялық лагерге жіберу күнін белгіледі. Принц Евгений Любомирский (1895 – 1982) НКВД-мен тұтқындалып, Любянка түрмесіне қамалды, онда ол генерал Андерспен танысты, кейін генералдың адъютанты болып, генералдың қасында бүкіл Еуропа бойынша соғысты. Соңында ол Ұлыбританияға жетіп, Польшаның эмиграциядағы президентіне үміткер болды. Принц Иероним Любомирский 17 жасында "Павиак акциясы" ("Akcja Pawiak") аталған Павиак түрмесінен тұтқындарды құтқару кезінде қаза тапты. 1944 жылдың 19-20 шілдесінде украиндық вахмейстер (қараушы) Петренко және бірнеше тұтқын, сырттан шабуылға сүйеніп, жаппай түрмеден қашуға тырысты, бірақ оларға бұл әрекет орын алмады. Петренко және басқалары өз-өзіне қол жұмсады. Қарсылық күресінің шабуыл тобы тұзаққа түсіп, ауыр қатыгездіктерге ұшырады, дерлік тоқтатылды. Жаза ретінде, келесі күні 380-нен астам тұтқын атылды. Князь Ежи Игнатий Любомирский (1882 – 1945) жергілікті қоғамдық өмірде белсенділік танытты. Ол Сан өзені арқылы көпір салу мәселесін талқылау үшін Венаға сапарлады. Соғыс кезінде ең қиын жағдайдағы адамдарға көмектесті. 1944 жылы ол тұтқындалып, Тарнобржег түрмесінде ұсталды және азапталды. Ол Отандық армияның мүшесі болғаны үшін Құпия полиция (Urząd Bezpieczeństwa) қызметкерлерімен өлтірілді.

Соңғы кездері

2010 жылы отбасы мүшелері қайырымдылық қызметін жеңілдету мақсатында Принц Любомирский қоры (Fundacja Książąt Lubomirskich) құрды. Қор Польшадағы әртүрлі әлеуметтік және мәдени мұра жобаларын дамытуға көмек көрсетеді. Ян Любомирский Ланкоронский – қазіргі президент.