Кіріспе
Панабо қаласы (; ), Филиппиннің Давао-дель-Норте провинциясындағы 3-ші сыныпты құрамдас қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 209 230 адамды құрайды. Панабо, Давао қаласымен шектесетін болғандықтан, Давао метрополиялық аймағының бір бөлігі болып табылады. Панабо қалалық әкімдігі Давао қаласымен шекарасынан шамамен 2,23 километр қашықтықта орналасқан. Этимология
Панабо атауы "pana sa boboy" фразасынан шыққан, мұнда "pana" сөзі "жебе" дегенді білдіреді – бұл жердің түпкілікті тұрғындары, айта тайпасы, жабайы жануарларды аулау үшін қолданған құрал. 1900 жылдардың басында Висая және Лусон аралдарынан келген қоныс аударушылар мен пионерлер аймақта жаңа өмір іздеп, осы жерге ағыла бастады. Қоныс аударушылардың алғашқы тобы қазіргі қаланың орталық бөлігіне келгенде, мұнда дамыған қауымдастық бар екенін анықтады және оны "Табоан", яғни сауда орталығы деп атады. Аймаққа қоныс аударушылардың көптеп келуінен шеттетілген сезімге тоналған айта тайпасы батысқа қарай, шеткері аймақтарға көшіп кетті, осылайша қоныс аударушылардың халықтың басым бөлігін құрауына мүмкіндік берді. Жаңа қоныс аударушылар осы жерді Панабо деп атады, атау айта тайпасының әрдайым қолданатын садақ пен жебесінен алынған. Панабо, сол кезде Магугпо деп аталған Тагум ауылының бір бөлігі болған, 1949 жылдың 19 шілдесінде Президент Мануэль А. Роксастың №236 Президенттік жарлығымен қала мәртебесін алды. Тагум ауылшаруашылық дамыту компаниясы, кеңінен TADECO деп танылатын, 1950 жылдың 20 желтоқсанында Панабода құрылды. Бұл әлемдегі ең ірі Кавендиш бананы плантациясының пайда болуы болды, ол жұмыс іздеген жергілікті тұрғындарды жаппай жұмысқа қабылдады және қаланың бұрын-соңды болмаған өсуінің бастамасы болды, себебі висайлық көшіп келушілердің одан да көп тобы плантацияның жұмыс күшіне қосылуға құштар болды. TADECO үшін банан ағаштарына орын ашу үшін орманның кең аумақтары кесілді. TADECO құрылғаннан бері ондаған жылдар өткен сайын Панабо қаласы экономикалық және демографиялық тұрғыдан өсті, көптеген кәсіпорындар жергілікті жерде құрылды, содан кейін қала мәртебесіне ие болуына жағдай жасалды.
Panabo, officially the City of Panabo (; ), is a 3rd class component city in the province of Davao del Norte, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 209,230 people. Panabo is part of Davao Metropolitan Area as it shares borders with Davao City. It has an area of The Panabo City Hall is located about 2.23 kilometers from its boundary with Davao City. Etymology
The name Panabo originated from the phrase "pana sa boboy" where "pana" means "arrow", the tool which the original inhabitants of the place, the Aetas, use when hunting wild animals for food. Settlers and pioneers from the Visayas and Luzon started to flock the place during the early 1900s in search of a new life in the region. When the first batch of settlers arrived on the place, in what is now the urban core of the city, they found out that it was already a thriving community, and thus called it Taboan'', or trading center. Feeling alienated with the massive influx of settlers in the region, the Aeta natives moved further into the hinterlands to the west, thus ensuring that the settler inhabitants become the majority of the population. The new inhabitants started to name the place as Panabo, named after the bow and arrow that the Aeta natives always carry. Panabo, until then only a mere barangay of Tagum, then known as Magugpo during that time, became a town on July 19, 1949, through Presidential Proclamation No. 236 of the President Manuel A. Roxas. The Tagum Agricultural Development Company, otherwise known as TADECO, was founded on December 20, 1950, in the town of Panabo. It was the birth of the world's largest Cavendish banana plantation that saw the mass employment of the locals seeking for jobs, and the start of unprecedented growth of the town as even larger throngs of Visayan migrants settled on the town eager to join the plantation's workforce. Large areas of forests were cleared to make way for the banana trees under TADECO. The town of Panabo grew both in economic terms and population as decades passed since the founding of TADECO and numerous businesses were then set up locally, until the conditions finally warranted for its conversion into a city.
Қалалық аудан
Панабоның жергілікті басқару бірлігі 9015-ші Республика заңымен Давао-дель-Норте облысының құрамына кіретін қала болып құрылды және 2001 жылдың 31 наурызында өткен референдумда тұрғындармен бекітілді. Алайда, оның муниципалдық корпорация ретіндегі ресми мәртебесі жаңа шенеуніктер тағайындалғаннан кейін күшіне енді.
География
Панабо қаласының жалпы жер аумағы 251,23 км² құрайды. Ол шығысынан Давао шығанағының жағалауымен, батысынан және оңтүстігінен Давао қаласымен, ал солтүстігінен Давао-дель-Норте облысының бірқатар муниципалитеттерімен шектеседі. Қаланың батыс бөлігінде төбелер орналасқан, ал қалған бөлігі жазық далалармен ерекшеленеді.
Экономика
Агроөнеркәсіптік қала болғандықтан, Панабо қаланың ішінде кеңінен орналасқан көптеген банан плантацияларының арқасында "Филиппиннің банан астанасы" деп белгілі. Шындығында, Панабода Тагум ауыл шаруашылығын дамыту компаниясының (TADECO) меншігіндегі әлемдегі ең ірі банан плантациясы бар, ол шамамен 6900 гектар банан егістіктерін алып жатыр және жыл сайын экспорттық сапалы бананның миллиондаған қораптарын өндіреді. Қаланың өзі жерінің 40 пайызын, яғни шамамен 10 000 гектарды экспорттық сапалы Кавендиш бананын өсіруге пайдаланады. Осылайша, банан өсіру және экспорттау қаланың басты экономикалық қызметі болып табылады.
Инфрақұрылым
Қалада екі жеке меншік порты бар, олар банан, манго, папайя және ананас сияқты әртүрлі жемістерді Жапония, Оңтүстік Корея, Қытай және Таяу Шығыс пен Еуропалық Одақ елдеріне экспорттауға мүмкіндік берді. Қоғамдық инфрақұрылымға әлемдік деңгейдегі суретші Кублай Миллан салған ерекше банан нысаналы су тасқыны кіреді. Қалалық әкімдіктің қасында орналасқан Панабо көп мақсатты кооперативтік туризм гимназиясы да қоғамдық инфрақұрылым болып табылады. Гимназия шамамен он мың адамды қабылдайды, сонымен қатар Филиппин баскетбол қауымдастығының ойын өткізілетін алаңы ретінде және қала үшін концерттер өткізу орны ретінде қызмет етеді.
Көлік
Панабо 6 қатарлы Махарлика тас жолымен байланыстырылған және TADECO банан плантациясына, сондай-ақ Давао-дель-Норте облысының басқа аймақтарына және Давао қаласының ең солтүстік бөліктеріне қатынайтын тас жолдар торабы болып табылады. Қала ішіндегі негізгі көлік құралдары – мототакси және джипнилер, ал жолаушылар автобустары мен қоғамдық микроавтобустар қала ішінде және одан тыс жерлерге қатынайтын қатынастарды қамтамасыз етеді.