Кіріспе

Гуадалканал күнделігі – соғыс тілшісі Ричард Трегаскис жазған және 1943 жылдың 1 қаңтарында Random House баспасында жарық көрген естеліктер. Кітап автордың 1942 жылы басталған, маңызды айлар бойына соғыс жүрген Гуадалканалдағы АҚШ теңіз жаяу әскерлерімен бірге өткізген уақытын баяндайды. Бұл Random House баспасынан 100 000 данадан астам сатылған тұңғыш кітап болды. Трегаскис Гуадалканалға түсуге дайындық үшін өткізілген «Довтаил» операциясында да болды, бірақ ол қатысқан әскер тасымалдау кемесінің бірінде болған кезде, кітабында бұл операцияға немесе операция өткен Коро аралында болғанына қатысты мәліметтер жоқ. Трегаскис жауынгерлік қимылдар мен әңгімелерді қарапайым тілмен баяндайды, аралда болған апталарында кездескен теңізшілердің әрқайсысының толық аты-жөнін, шені мен туған жерін нақты көрсетеді.

Өмірбаян

Трегаскис АҚШ Теңіз корпусының әскерлерімен майдан желісінде болған кезінде көргендерін түрлі кішкентай дәптерлерге жазып алып, оларды қалтасына салып, анықтау үшін нөмірлеген. Түнде ол күнделігіне жинақтаған мәліметтерді қосып, егер күнделігін толық кітап ретінде жариялағысы келсе, нақты кітаптарға сілтемелер енгізетін. 25 қыркүйекте Трегаскис аралдан Жаңа Каледонияға, содан кейін Гонолулуға ұшып, «Гуадалканал күнделігін» жазуға кірісті. Соғыс уақытындағы медиа ережелеріне сәйкес, ол кітапты Перл-Харбордағы Әскери-теңіз кеңсесінің бақылауымен жазуға міндетті болды, ал оның күнделігі түні бойы сейфте сақталды. (Трегаскис күнделігін қайтарып алмады.) Трегаскис 1942 жылдың қарашасында қолжазбасын аяқтап, оны INS бас редакторы Баррис Фариске жіберді, ол оны King Features Syndicate бас редакторы Уорд Гринге жіберді. Грин одан кейін оны тоғыз басқа баспагерге ұсыныс беруге жіберді, бұл сол кезде ерекше практика еді. Random House негізін қалаушылардың бірі Беннетт Серф 11 қарашада оның көшірмесін алды, сол түні басынан соңына дейін оқыды және келесі күні Гринге қоңырау шалып, «Гуадалканал науқаны» туралы әңгімелерге жоғары сұраныс болатынын күтіп, басылым құқықтарын алуға келісті. Random House «Гуадалканал күнделігін» жеделдетіп басып шығарды және кітапты 1943 жылдың 18 қаңтарында жариялады. Автордың кейінгі кітаптарының бірінде айтылғандай, ол кейіннен барлық USMC офицерлік үміткерлері үшін міндетті оқу материалдарына енгізілді. 1943 жылы Америка кітапханалар қауымдастығы жүргізген сауалнамада кітаптың барлық жастағы оқырмандардың арасында, соның ішінде жасөспірімдер мен кішкентай балалардың арасында өте танымал екені анықталды. Кітап осыншалықты кең таралғандықтан, «American Speech» журналындағы сол кездегі мақалаға сәйкес, «күнделік жазушылар» сөзі теңізшілерге қатысты әскери жаргонға айналды. Көптеген, бірақ барлық емес, сыншылар кітаптың жазу стилін жоғары бағалады. Тарихшы және журналист Ирвинг Брант «Жаңа Республика» газетінде оны «ағаштан жасалған үндіс сияқты керемет әдеби стиль» деп атады және оның прозасын әдеби безендірулер қосу арқылы нашарлатуға болады деп ойлады. Жазушы Маркус Даффилд кітаптың стилін ұнатты; ол «The Nation» журналына жазған шолуында «ешқашан жалықтырмайтын күнделік» деп жазды, оның «детальдарға назар салуын, өзіне сенімсіздік пен жалғандықтан ада болуын және юморын» атап өтті. Сол сияқты, тарихшы және Батыс резерв университетінің профессоры Джекоб К. Мейер кітаптың түсіну үшін қажеттінен артық жазылмағанын айтты. Осы арада Джон Чемберлен «New York Times» газетіне жазған рецензиясында кітаптың кейде қайталанатынын сезінгенін, бірақ оны қызықты деп тапқанын және оны «отандық майданда соғыстан шаршағандарға дәрмен беруші құрал» ретінде ұсынды. Марк Гейннің «The Saturday Review of Literature» журналына берген шолуында кітап «шындыққа жақын» деп сипатталды, бірақ оны жай және ұмытылатын деп тапты, бұл Трегаскис оған көбірек көркемдік ұстаным бергені жақсы болар еді дегенді білдіреді. «The New Yorker» журналының Клифтон Фадиман оны «қатал» және «өнерсіз» деп атады және оның «әдеби аяқталудың толық болмауы» бар екенін, бірақ оның «жерінде болу сапасымен» толықтырылатынын жазды. Басылымдарды сынға алғандар кітаптың ақылға қонымды және бейтарап екенін атап өтті. Брант оны «нақты баяндама» деп атады, ол теңізшілердің ой-өрісін жақсы түсінуге көмектеседі. Керісінше, Мейер кітаптың көзқарасында ешқандай бейімділік байқамаса да, болашақ зерттеушілерді оның перспективасының шектерін ескеруге шақырды, оларды «журналист өзінің білген және маңызды деп ойлаған барлық нәрселерін айтты ма, әлде осындай баяндама жасауға мүмкіндік бермейтін жағдайлармен шектелді ме» деген сұрақтарды қарастыруға шақырды.