Кіріспе

Махдум Яхия Манери ( , ) – 13 ғасырдағы үнді суфисі. Оның қабірі Үндістанның Бихар штатындағы Патна қаласынан 29 шақырым қашықтықтағы Манердегі мешіттің ауласында орналасқан.

Өмірбаян

Оның толық аты – Камалуддин Яхья Манери. Ол Махдум Исраильдің ұлы, Имам Мұхаммед Тәж Факих Хашмидің (әрі Шейх Аль-Хинд деп те аталады) ұлы. Оның отбасы Манерде қоныстанды, кейін ол Манер Шариф деп аталды. Бағдадтың әл-Низамия академиясында ислам құқығын оқыды. Ол Сухравардия тариқатының шейх Шахаб әл-Дин Әбу Хафс Омар әл-Сухравардидің шакирті болды. Оның достастарының арасында Бахауддин Закария Мультани, Шейх Саади Ширази, Камал әл-Дин Исмаил әл-Исфахани және Патнаға жақын Жайтлиде қоныстанған Балхтың Махдум Шахабуддин Пир Джагжот болды. Ол досы Махдум Шахабуддин Пир Джагжоттың қыздарының біріне үйленді және одан төрт ұлы мен кем дегенде бір қызы дүниеге келді. Қасиетті зиярат орны жергілікті жұртшылықта Бари (үлкен) Дарга деп белгілі, ал оның ұрпағы Махдум Шах Даулаттың кесенесі Чхоти (кіші) Дарга деп аталады. Бұл зиярат орны ұзақ жылдар бойы қастерлі саналады. Көрнекті келушілердің қатарында Сикандар Лоди және Моғол императоры Бабар (1520–1530) болды. Оның ұлы Махдум Шарфуддин Ахмет Яхья Манеридің «Мактубате сади» (ғасырдың жүз хаты) және «Мактубате ду сади» (екінші ғасырдың екі жүз хаты) атты еңбектері парсы тіліндегі рухани жазбалардың белгілі жинағы болып табылады. Ислам теософиясы туралы «Мактубате сади» (жүз хат) және «Мактубате ду сади» (екі жүз хат) атты парсы кітаптарын оның ұлы Шейх Шарфуддин Ахмет Манери жазған. Түпнұсқа қолжазбалар Үндістанның Бихар штатындағы Патна қаласындағы Құда Бакш Шығыс кітапханасының қорында сақтаулы. Оның ұрпақтарының арасында Махдум Шах Даулат 1608 жылы қайтыс болды. Оның кесенесі Чхоти Дарганы Бихар губернаторы Ибрахим Хан Канкар салған, ол 1616 жылы аяқталды. Ол әлі күнге дейін моғол архитектурасының көрнекті үлгісі ретінде танымал. Суфи қасиеттерінің көптеген зиярат орны сияқты, Хазарат Махдум Яхья Манериге мұсылмандар да, индустар да құрмет көрсетеді.