Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Миф жасаушылар" – британдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Доктор Ху" сериалының үшінші маусымының үшінші бөлімі. Дональд Коттонның сценарийі мен Майкл Листон Смиттің режиссерлігінде түсірілген бұл сериал 1965 жылдың 16 қазанынан 6 қарашасына дейін BBC1 арнасында апта сайынғы төрт бөлімнен көрсетілді. Гомердің "Илиада" романына негізделген сериалда Бірінші Доктор (Уильям Хартнелл) және оның серіктері Вики (Морин О'Брайен) мен Стивен (Питер Пурвз) Троя соғысы кезінде Троя қаласына келіп қонақтайды. Доктор гректерге түсіп қалып, қаланы басып алу жоспарын жасауға мәжбүр болады, ал Стивен мен Вики троялықтарға қолға түсіп, гректерді қуу үшін жол табуға тырысады. Осы екеуі сериал соңында Доктордың серігі болатын Катаринамен (Адриен Хилл) танысады. Үшінші маусымда оқиға редакторы және продюсер лауазымдарын алған Дональд Тош пен Джон Уайлс "Доктор Ху" сериалын жаңа бағытқа бұрып, тарихи оқиғаларға көшуді және юморды қолдану арқылы эксперимент жасауды жоспарлады. Коттон BBC үшінші бағдарламасы үшін грек мифологиясы туралы бірнеше мақала жазып, "Доктор Ху" сериалы үшін Трояндық жылқы туралы оқиғаны таңдады. Ол тарихи фактілерді зерттеу үшін көптеген дереккөздерді пайдаланды. "Миф жасаушылар" сериалында Морин О'Брайеннің Вики рөліндегі соңғы пайда болуы болды, бұл шешімді Уайлс түсірілім үзілісінде қабылдады. Адриен Хилл жаңа серік Катарина рөліне бекітіліп, сериалда алғаш рет пайда болды. "Миф жасаушылар" сериалының үшінші өндіріс блогының бірінші бөлімі болды. Түсірілімдер 1965 жылдың қыркүйек-қазан айларында Френшам тоғандарында өтті. Сериалдың төрт бөлімін орташа есеппен 8,35 миллион көрермен тамашалады, бұл маусым басындағы көрсеткіштен төмен болғанымен, өткен жылғы көрсеткішпен салыстырылады. Заманауи және кейінгі шолулар көбінесе жағымды болды, актерлік шеберлігі мен сценарийге жоғары баға берілді. Дегенмен, кейбір көрермендер алдыңғы "Белгісіз миссия" бөлімінен жалғаспағанына байланысты шатасқандықтарын білдірді. Сериалдың бейнежазбалары 1960 жылдардың соңында BBC тарапынан жойылды және қазірге дейін табылмай отыр. Алайда, сериалдың толық аудиожазбасы, сондай-ақ 8 мм пленкаға түсірілген қысқаша үзінділер сақталған, олар DVD форматында жарық көрді. Коттон бұл оқиғаны романға айналдырды, ал аудиожазба аудиокітап ретінде шығарылды.
The Myth Makers is the third serial of the third season of the British science fiction television series Doctor Who. Written by Donald Cotton and directed by Michael Leeston Smith, the serial was broadcast on BBC1 in four weekly parts from 16 October to 6 November 1965. In the serial, based on Homer's Iliad, the First Doctor (William Hartnell) and his travelling companions Vicki (Maureen O'Brien) and Steven (Peter Purves) land in Troy during the Trojan War. The Doctor is captured by the Greeks and forced to formulate a plan for taking the city, while Steven and Vicki are captured by the Trojans and forced to devise a means of banishing the Greeks; the latter duo meet Katarina (Adrienne Hill), who becomes a companion by the serial's end. After assuming their positions as story editor and producer in the third season, Donald Tosh and John Wiles wanted to take Doctor Who in new directions, moving towards historical stories and experimenting with humour. Cotton had written several pieces about Greek mythology for BBC Third Programme and elected to make his Doctor Who story about the Trojan Horse. He used several resources to research historical facts. The Myth Makers marked the final appearance of O'Brien as Vicki, a decision made by Wiles during the production break. Hill was cast as new companion Katarina, and made her first appearance in the serial. The Myth Makers was the first serial of the show's third production block. Filming took place at Frensham Ponds from September to October 1965. The Myth Makers received an average of 8.35 million viewers across the four episodes, a drop from earlier in the season but comparable to the previous year. Contemporary and retrospective reviews were generally positive, with praise for the performances and script, though some viewers were confused by the lack of continuation from the previous episode, "Mission to the Unknown". The videotapes of the serial were wiped by the BBC in the late 1960s, and it remains missing; a complete off air audio recording of the serial survives, as well as some brief extracts recorded on 8 mm film, which have been released on DVD. The story was novelised by Cotton, and its off air recording has been used for its release as an audiobook.
Сюжет
ТАРДИС Троя қаласының сыртында пайда болады, троялық Гекторды (Алан Хейвуд), патша Приамның (Макс Адриан) ұлын алаңдатады. Грек батыры Ахилл (Каван Кендалл) осы мүмкіндікті пайдаланып, оны өлтіреді. Доктор (Уильям Хартнелл) пайда болғанда, Ахилл оны Зевс кейпіндегі құдай деп ойлайды және оны соғысшы Одиссеймен (Ивор Салтер) бірге грек лагеріне алып келеді. Грек басшысы Агамемнон (Франсис де Вольф) Доктордан троялықтарға қарсы күресуге көмектесуін сұрайды. Ал Доктордың серіктері Вики (Морин О'Брайен) мен Стивен (Питер Пурвс) ТАРДИС-те қалады. Стивен Докторды іздеу үшін жалғыз өзі шығады, бірақ Одиссей оны тұтқынға алып, грек лагеріне жеткізеді. Доктор Зевс екенін айтып, гректерді Стивенді босатуға көндіреді. Приамның ұлы Парис (Барри Ингем) ТАРДИС-ті Трояға кіргізеді. Приамның қызы, аян беруші Кассандра (Франсис Уайт) оны қауіпті деп есептеп, өртеп жіберуді талап етеді. От жақпастан бұрын, Вики ТАРДИС-тен шығып, құдайлардың белгісі ретінде қарастырылады. Оған Крессида есім қойылып, сарайдың сүйіктісіне айналады, бұл Кассандраны ашуландырады, ол Викиді өзінің бәсекелесі деп санайды, бірақ оның қызметшісі Катарина (Адриен Хилл) Викиді қорғайды. Приам Париске Гектордың кектерін алуды тапсырады, бірақ Стивен Диомедтің кейпін киіп, гректерді Виккиді іздеу үшін оны жіберуге көндіреді. Ол келгенде, Вики оны шын атымен шақырып амандасады, бұл Кассандраға олардың екеуінің де тыңшы екенін көрсетеді; оларды түрмеге қамауға апарып жатады. Приамның кіші ұлы Тройлус (Джеймс Линн) Викиге келеді. Ол оларды босатуға көндіреді, олар бір-біріне ғашық бола бастайды. Приам Викиді босатып, Стивенді де босатады. Тройл Гектордың кектерін алу үшін Ахиллді өлтіреді. Доктордың ұсынысымен гректер Троядан ағаш жылқыны қалдырып, жеңілісті мойындағандай болып кетеді. Парис жылқыны қалаға әкеледі. Түн құлпыра бастағанда, гректер мен Доктор жылқыдан шығып, қала қақпаларын ашып, грек әскеріне кіруге және шайқасуға мүмкіндік береді. Шайқас қызулағанда, Доктор Викиді табады. Приам мен Парис өлтіріліп, Кассандра тұтқынға алынады. Катарина Стивенді ауыр жараланған күйінде тауып, оған ТАРДИС-ке оралуға көмектеседі. Вики Докторды тастап, Тройлусты табуға асығады; қирап бара жатқан қаланың сыртында олар бір-біріне махаббатын білдіріп, қашып кетеді. Доктор Стивен мен Катаринамен бірге ТАРДИС-ті демотериализуейциялайды, Стивеннің жараларын емдеу үшін бір жерге қонуға үміттенеді.
The TARDIS materialises outside the city of Troy, distracting the Trojan Hector (Alan Haywood), son of King Priam (Max Adrian). Greek warrior Achilles (Cavan Kendall) takes advantage and kills him. When the Doctor (William Hartnell) emerges, Achilles believes him to be Zeus in disguise, and brings him to the Greek encampment along with the warrior Odysseus (Ivor Salter). Greek leader Agamemnon (Francis de Wolff) insists the Doctor help them fight the Trojans. Meanwhile, the Doctor's companions Vicki (Maureen O'Brien) and Steven (Peter Purves) remain in the TARDIS. Steven goes alone to try to find the Doctor, but is captured by Odysseus and taken to the Greek camp. Pretending to be Zeus, the Doctor persuades the Greeks to spare Steven. Priam's son Paris (Barrie Ingham) takes the TARDIS into Troy. Priam's daughter, the prophet Cassandra (Frances White), denounces it as dangerous and demands it be burnt. Before the fire is lit, Vicki emerges from the TARDIS, taken as a sign from the gods. She is renamed Cressida and made a court favourite, enraging Cassandra, who believes Vicki to be a rival prophet, though her handmaiden Katarina (Adrienne Hill) defends Vicki. Priam sends Paris out to avenge Hector, but Steven adopts the identity Diomedes and persuades the Greeks to send him instead, hoping to search for Vicki. When he arrives, Vicki greets him with his real name, which Cassandra sees as a sign they are both spies; they are taken to cells. Priam's youngest son Troilus (James Lynn) visits Vicki. She persuades him to try to get them released, and they begin to fall in love. Priam has Vicki released, and she frees Steven. Troilus kills Achilles to avenge Hector. At the Doctor's proposal, the Greeks pretend to sail away, leaving a wooden horse outside Troy as acknowledgement of defeat. Paris brings the horse into the city. At nightfall, the Greeks and the Doctor exit the horse and open the city gates, allowing the Greek army to enter and battle. As the fighting rages, the Doctor finds Vicki. Priam and Paris are slain, and Cassandra taken prisoner. Katarina finds Steven badly wounded and helps him return to the TARDIS. Vicki leaves the Doctor, anxious to find Troilus; outside the doomed city, they declare their love for each other and flee. The Doctor dematerialises the TARDIS with Steven and Katarina on board, hoping to land somewhere to attend to Steven's injuries.
Құрастыру және жазу
1965 жылғы сәуірде оқиға редакторы лауазымын алғаннан кейін Дональд Тош «Доктор Ху» сериалының шығармашылық шеңберін кеңейтуді қалады, атап айтқанда тарихи оқиғалардағы қорқыныш пен юмор элементтерін сынап қарауды. Көп ұзамай Тошқа жаңа продюсер Джон Уайлс қосылды, олар бірден жақсы қарым-қатынас орнатты. Олардың мақсаты – шоуды «балаларға арналған» ғылыми фантастикадан ауыстырып, тарихи оқиғаларға және ересектерге арналған ғылыми фантастикаға көшу болды. Соңғысы Рэй Брэдбери мен Исаак Азимов сияқты авторлардан шабыт алды. Оның алғашқы үш оқиғасы – «Уақыт бұрмалаушысы», «Галактика 4» және «Белгісіз миссия» – бұрынғы редакторы Деннис Спунер тапсырғандықтан, «Миф жасаушылар» Тош толық бақылауға алған алғашқы сериал болды. Ол Дональд Коттонмен байланысқа түсті, ол Гилдхолл музыка және драма мектебінде оқыған кезінен таныс болатын. Коттонды «Доктор Ху» үшін оқиға идеясын ұсынуға шақырды. Коттон бастапқыда күмәнмен қарады, себебі бұл оған жат сала еді, бірақ ол тақырыбын (Трояндық жылқы) және кейбір топ мүшелерін (BBC үшінші бағдарламасындағы әріптестері) өзі таңдауға келіссе, қабылдайтынын айтты. Бұл талаптар Тош пен Уайлсты қанағаттандырды. Коттон үшінші бағдарлама үшін грек мифологиясы туралы бірнеше материалдар жазғандықтан, осыған ұқсас тақырыпты «Доктор Ху» үшін де қарастырды. Тош Коттонның қабілетіне күмәнмен қарады, өйткені ол оның теледрамаға тәжірибесіз екенін білген. Сценарийге тапсырыс беруден бұрын, 1965 жылғы сәуірдің соңында Тош одан оқиғаның жоспарын сұрады. Коттон тарихи фактілерді зерттеу үшін бірнеше көздерді пайдаланды, соның ішінде «Кембридж ежелгі тарихы», Н.Г.Л. Хаммондтың «322 жылға дейінгі Грекия тарихы», Честер Старрдың «Грек өркениетінің пайда болуы» және Леонард Уиблидің «Грек тағылымдарына анықтамалығы». Ол мәтіндер арасындағы кейбір қарама-қайшылықтарды және олардағы грек есімдерінің (Гомердің «Илиадасындағы» сияқты) нақты грек түрінен бұрмаланған түрлерін байқады. Коттон Трояндық жылқының «көптеген жағдайда миф екенін» жазды, бірақ оны сценарийге Доктордың қатысуымен енгізуді маңызды деп санады. Тош 13 мамырда «Доктор Ху және Миф жасаушылар» сериалының алғашқы екі эпизодын тапсырыс берді, 4 маусымда тапсыру мерзімін белгіледі. Соңғы екі эпизод 11 маусымда тапсырылды, ал сериал енді «Миф жасаушылар» деп аталды. Тош бұл оқиғаны «жоғары комедия» деп сипаттады – бұл термин кейіннен жарнама материалдарында қолданылды. Шілде айының ортасындағы құжаттамада сериал «Доктор Ху және троялықтар» деп аталды. Эпизодтардың атаулары уақыт өте келе өзгерді, әсіресе BBC Коттонның атаулардағы ойын-қалжыңдарды қолдануына тыйым салды: бірінші эпизод бастапқыда «Deus ex Machina» деп аталды, ал төртіншісі бір кезде «Аттың ішінде дәрігер бар ма?» деп аталды, бірақ Уайлс оны өзгертуді талап етті. Коттон үшінші эпизодтың «Шпионның өлімі» деген атауын сценарий жазылғаннан кейін оған таңуға мәжбүр болғанын, осылайша Циклоп кейіпкерін енгізуге тура келгенін еске алды. 1965 жылғы маусымда «Миф жасаушылар» сериалының режиссері ретінде бұрынғы екі сериал – «Галактика 4» және «Белгісіз миссия» – режиссерлік еткен Дерек Мартинус қарастырылды, бірақ бұл рөл ақыры BBC штаб директоры Майкл Листон Смитке берілді. Бұл шоу үшін оның жалғыз жұмысы болды, бірақ Уайлс кейіннен олар қайтадан ынтымақтасады деген үмітте оған хат жазды. Троя сәулетін зерттеу үшін Британ мұражайына барған Джон Вуд олардың құрылысының қарапайым екенін, көбінесе үлкен тас бөлшектерінен жасалғандығын байқады. Костюмдық жетекші Дафна Дейрді бірінші эпизодта Тони Пирс алмастырды, ал Элизабет Блатнер алғашқы екі эпизодта тұрақты макияж дизайнері Соня Маркхэмді алмастырды. Коттон сериалға музыка жазу үшін үшінші бағдарламадан композитор Хамфри Сёрлді шақырды. Ол Лондон симфониясынан сегіз музыканттан тұратын топқа жетекшілік етті. Бұл музыканттар бұрын Коттонның үшінші бағдарламадағы грек трилогиясы үшін музыка жазған. Олар шамамен 14 минуттық музыкалық сүйемелдеме жасады, оның көп бөлігі гитара мен горнмен орындалды.
After assuming the position of story editor in April 1965, Donald Tosh wanted Doctor Who to expand creatively, such as experimenting with horror and humour elements within historical stories. Tosh was soon joined by new producer John Wiles, and they immediately developed a positive working relationship, wanting the show to move away from "childish" science fantasy and towards more historical stories and adult science fiction, the latter inspired by authors Ray Bradbury and Isaac Asimov. As the first three stories of his tenure—The Time Meddler, Galaxy 4, and "Mission to the Unknown"—had been commissioned by his predecessor Dennis Spooner, The Myth Makers was the first serial for which Tosh assumed full control. He contacted Donald Cotton—whom he had known since the latter was a student at Guildhall School of Music and Drama—and invited him to submit a story idea for Doctor Who. Cotton was initially hesitant as it was an unusual field for him, but agreed if he could select the subject matter (the Trojan Horse) and some of the crew (which included his colleagues from BBC Third Programme), requests with which Tosh and Wiles were satisfied. Cotton had written several pieces about Greek mythology for Third Programme, prompting the similar subject matter for Doctor Who. Tosh remained wary of Cotton's ability, as he knew of the writer's inexperience with television drama; prior to a script commission, Tosh requested a storyline in late April 1965. Cotton used several resources to research historical facts, including The Cambridge Ancient History, A History of Greece to 322 B. C. by N. G. L. Hammond, The Origins of Greek Civilization by Chester Starr, and A Companion to Greek Studies by Leonard Whibley; he noted several inconsistencies between the texts and that several of the Greek names in them (and in Homer's Iliad) were corrupted variations of their true Greek form. Cotton wrote that the Trojan Horse was "almost certainly completely myth" but found it compelling to include within the script with the Doctor's involvement. Tosh officially commissioned the first two episodes of the serial—then titled Doctor Who and the Mythmakers—on 13 May, with a target delivery date of 4 June; the last two episodes were commissioned on 11 June, with the serial now titled The Myth Makers. Tosh described the story as "high comedy"—a term used later in publicity material—and was excited for its humour and sophistication. Documentation in mid July listed the serial as Dr Who & the Trojans. The episode titles changed over time, especially as the BBC vetoed Cotton's use of puns in the titles: the first episode was originally "Deus ex Machina", and the fourth was once called "Is There a Doctor in the Horse?" before Wiles apparently demanded it be changed. Cotton recalled that the third episode's title, "Death of a Spy", was forced on him after the script had been written, requiring him to introduce the character Cyclops. Derek Martinus—who had directed the two previous serials, Galaxy 4 and "Mission to the Unknown"—was discussed as a possible director of The Myth Makers in June 1965, though the role was ultimately assigned to BBC staff director Michael Leeston Smith. It was his only work for the show, though Wiles later wrote to him in hopes that they would collaborate again. Upon visiting the British Museum to research Trojan architecture, designer John Wood found their building style simplistic, generally carved from large stone pieces. Costume supervisor Daphne Dare was deputised by Tony Pearce for the first episode, while Elizabeth Blattner replaced regular make up designer Sonia Markham for the first two episodes. Cotton brought composer Humphrey Searle from Third Programme to write music for the serial; he conducted a group of eight musicians from the Sinfonia of London—who had previously produced music for Cotton's Greek trilogy on Third Programme—to provide about 14 minutes of music cues, significantly consisting of guitar and horns.
Орындаушылар мен кейіпкерлер
1965 жылғы 21 мамырда Морин О'Брайен мен Питер Пурвз "Миф жасаушылар" фильмі аяқталғанға дейін рөлдері бойынша келісімшарт жасады. "Галактика 4" және "Белгісіз миссия" фильмдерін түсіргеннен кейін өндіріс үзілісінде Уайлс Пурвздің келісімшартын тағы 20 эпизодқа жаңартуға шешім қабылдады, бірақ О'Брайеннің келісімшартын жаңартпады, себебі ол "Галактика 4" репетициясында оның диалогына қатысты дау-жанжалды көрген. О'Брайен мен Пурвз 3 қыркүйекте Уайлстың шешімі туралы хабардар болды. О'Брайен таң қалды, өйткені ол демалыстан оралғанда өзінің әдеттегі рөлін сақтап қалатынын күткен; алайда, ол рөл мен сценарийлерді ұнатпағандықтан, ақырында алға жылжуға қуанды. Викидің кетуі сценарийді қайта жазуды талап етті, сондай-ақ келесі сериалға, "Далектердің бас жоспарына", енгізілген Викидің орнына жаңа кейіпкерді қосу қажет болды. 9 қыркүйекте Адриен Хилл "Миф жасаушылар" сериясының соңғы бөлігінен бастап бес эпизодта Катарина рөлін ойнауға келісімшарт жасады; оны "Далектердің бас жоспары" фильмінің өндіріс тобы таңдады. Хилл "Миф жасаушылар" эпизодын түсірген кезде кейіпкерді жалғастыру туралы шешім қабылданды және ол Катаринаның өлімін "Далектердің бас жоспары" үшін алдын ала түсірді. Котон актер Макс Адрианды Приам патшасының рөліне шақырды. Одиссей мен Менелай рөлдерін сомдаған Айвор Салтер мен Джек Мелфорд 1964 жылы Торндайк фильмінде Листон Смитпен бірге жұмыс істеген. Тәжірибелі актер Фрэнсис де Вольф Агамемнон рөліне бекітілді, ол бұрын "Доктор Кто" сериалындағы "Мариннің кілттері" (1964) фильмінде Васор рөлін ойнаған. Адриан мен де Вольф Хартнелдің репликаларды жаттап алудағы қиындықтарына ашуланды, ал Хартнелл актерлер оны көлеңкеге қалдыра ма деп қорқып, қызғанышпен Уайлсқа жүгінді. Паристің рөлін ойнаған Барри Ингем бірнеше ай бұрын "Доктор Ху және Далектер" фильмінде Алидон рөлін сомдаған. Франсис Уайт Кассандра рөліне таңдалды, бірақ оның есімі барлық жарияланымдардан алынып тасталды; кейбір дереккөздер Уайттың Radio Times-тегі актерлер тізімінен оның есімін алып тастауды Уайлстан сұрағанын айтады, бірақ ол мұны есіне түсірмейді және өзінің рөлімен мақтан тұтады.
On 21 May 1965, Maureen O'Brien and Peter Purves were contracted in their roles until the end of The Myth Makers. During the production break after the filming of Galaxy 4 and "Mission to the Unknown", Wiles had decided to renew Purves's contract for a further 20 episodes, while not renewing O'Brien's, having witnessed arguments regarding her dialogue in rehearsals for Galaxy 4. O'Brien and Purves were informed of Wiles's decision on 3 September. O'Brien was shocked, as she had returned from holiday expecting to maintain her regular role; however, she was ultimately glad to move on, as she had disliked the role and the scripts. Vicki's departure required rewriting, as well as an introduction of a new character to replace Vicki, who had already been written into the script for the next serial, The Daleks' Master Plan. On 9 September, Adrienne Hill was contracted to play Katarina in five episodes, beginning with the final part of The Myth Makers; she was cast by the production team of The Daleks' Master Plan. By the time Hill recorded The Myth Makers, the decision had already been taken not to continue with the character and she had pre filmed Katarina's death for The Daleks' Master Plan. Cotton brought actor Max Adrian to play King Priam. Playing Odysseus and Menelaus, respectively, Ivor Salter and Jack Melford had worked with Leeston Smith on Thorndyke in 1964. Veteran actor Francis de Wolff was cast as Agamemnon, having previously portrayed Vasor in the Doctor Who serial The Keys of Marinus (1964). Adrian and de Wolff became irritated by Hartnell's difficulties remembering lines, while Hartnell was jealous and fearful of being upstaged by the actors, a concern with which he approached Wiles. Barrie Ingham, who portrayed Paris, had portrayed Alydon in the film Dr. Who and the Daleks some months earlier. Frances White was cast as Cassandra, but her name was omitted from all publicity; some sources claim White asked Wiles to omit her name from the cast listings in Radio Times, but she has no memory of this and said she was proud of her role.