Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Батыс Рим империясының қазіргі Франциядағы қалдық мемлекеті (457-486 жж.), кейіннен Меровингтер патшалығы.
Rump state of the Western Roman Empire in present day northern France (457 486)
the later Merovingian kingdom
Сойсонс патшалығы немесе домені – Батыс Рим империясының Галлия епархиясының этникалық римдік, де-факто тәуелсіз қалдығы үшін тарихи атау. Ол соңғы антик дәуірде бастапқыда номиналды анклав ретінде, кейіннен империяның қалдық мемлекеті ретінде 486 жылы франктар басып алғанға дейін өмір сүрді. Астанасы – қазіргі Францияның Сойсонс қаласындағы Новиодунум. Қалдық мемлекеттің билеушілері, әсіресе соңғы билеушісі Сиагрий, Сойсонды қоршаған герман халықтары тарапынан «Рим патшалары» (лат. *rex Romanorum*) деп аталды, ал Галло-рим тарихшысы Григорий Турский бұл мемлекетті *Regnum Romanorum*, «Рим патшалығы» деп сипаттады. Сиагрий өзі «патша» атағын қолданды ма, әлде оны оның патшалығын қоршаған варварлар қолданды ма (олар өз басшыларын патша деп атағандай) – белгісіз. Новиодунум төңірегінде құрылған тәуелсіз римдік саяси бірлестіктің пайда болуы император Майорианның Эгидийді Рим Галлиясының *magister militum* етіп тағайындауымен байланысты болуы мүмкін. 461 жылы Рицимердің бұйрығымен Майориан өлтірілгеннен кейін, Эгидий Рим Галлиясының қалдықтарындағы билігін сақтап қалды, шығысында франктармен, оңтүстігінде визиготтармен күресті. Эгидий 464 немесе 465 жылы қайтыс болды, оның ұлы Сиагрий билікке келді. 486 жылы Сиагрий франк патшасы Хлодвиг I-ге Сойсон шайқасында жеңіліп, домен франктардың бақылауына өтті.
The Kingdom or Domain of Soissons is the historiographical name for the ethnically Roman, de facto independent remnant of the Western Roman Empire's Diocese of Gaul, which existed during Late Antiquity as an initially nominal enclave and later rump state of the Empire until its conquest by the Franks in AD 486. Its capital was at Noviodunum, today the town of Soissons in France. The rulers of the rump state, notably its final ruler Syagrius, were referred to as "kings of the Romans" (Latin: rex Romanorum) by the Germanic peoples surrounding Soissons, with the polity itself being identified as the Regnum Romanorum, "Kingdom of the Romans", by the Gallo Roman historian Gregory of Tours. Whether the title of king was used by Syagrius himself or was applied to him by the barbarians surrounding his realm (in a similar way to how they referred to their own leaders as kings) is unknown. The emergence of a visibly autonomous Roman polity based around Noviodunum can be traced back to the appointment of Aegidius as magister militum of Roman Gaul by Emperor Majorian. When Majorian was killed on the orders of Ricimer in 461, Aegidius maintained his own power in the remnants of Roman Gaul against Franks to his east and Visigoths to his south. Aegidius died in 464 or 465. His son Syagrius succeeded to the rule. In 486, Syagrius lost the Battle of Soissons to the Frankish king Clovis I and the domain was thereafter under the control of the Franks.
Тарих
Сойсон патшалығы Батыс императоры Мажорианның (457–461) тұсында пайда болды. Майориан Эгидийді Галлия провинцияларының әскери сардары (magister militum) етіп тағайындады. Солтүстік-батыстағы Галлиядағы қалған Рим аумағы Овернь, Прованс және Лангедоктағы Рим иеліктерімен байланысты, олар Италияға жол ашты. Мажорианның тұсында бұл дәлізді қазіргі уақытта Галлияны басып алған герман тайпалары жаулап алды, осылайша Эгидий мен оның азаматтарын империядан тиімді түрде оқшаулады. Мажориан мен Эгидий Галлияның көп бөлігінде Римнің беделін қайта жаңғыртты, бірақ 461 жылы Мажорианның қайтысымен орталық және оңтүстіктегі Римнің беделі нашарлады. Бұл провинциялар 462–477 жылдары вестготтар мен бургундтардың құрамына кірді, бұл Галлиядағы қалған римдік аумақтарды оқшаулады. Эгидий аландармен және Салиан франктарының патшасы Кильдерик I-мен одақтасып, 463 жылы Орлеан шайқасында вестготтарды жеңуге көмектесті. Григорий Турскийдің айтуынша, Эгидий Кильдериктің жер аударылуы кезінде франктармен билік жүргізді, бірақ Кильдерик кейіннен жер аударылудан оралды. Британиялықтардың шағынысы (Groans of the Britons), Рим Британиясынан кеткеннен кейін римдік-британдықтардың әскери көмек сұрауы, Эгидийге жолданған болуы мүмкін. Эгидий 464 жылы қайтыс болғанға дейін билік жүргізді. Оның қолбасшысы (comes) Паулюс Анжерский көп ұзамай, мүмкін сол шабуылда қаза тапты. Сол кезде Эгидийдің ұлы Сиагрий оның орнын басқарды. Сиагрий әскери қолбасшы (dux) атағымен билік жүргізді, бірақ көршілес герман тайпалары оны «Рим патшасы» деп атады, сондықтан оның анклавындағы лақап аты осылай болды. Сиагрий визиготтар патшасы Аларик II-ге қашып кетті, бірақ франктар Сиагрийді оларға тапсырмаса, соғыс жариялаймыз деп қорқытты. Сиагрий Кловидке қайтарылды, ол оны 486 немесе 487 жылы өлімге кесті. Кловид I 511 жылы қайтыс болғанға дейін франктардың патшасы болды. Ол қайтыс болғаннан кейін франк мемлекеті төрт патшалыққа бөлінді, оның әрқайсысы ұлдарына берілді. Клотар I Сойссонға қарасты аймақты алды, ол Сиагрийдің өлімінен он жыл өткен соң дүниеге келген. Клотар барлық ағалары мен олардың отбасыларын аман қалды – бір жағдайда қайтыс болған ағасының ұлдарын өлтірді – және ақырында 555 жылы мемлекетті қайта біріктірді.
The Kingdom of Soissons originated in the reign of the Western Emperor Majorian (457–461). Majorian appointed Aegidius to be magister militum of the Gallic provinces. The remaining Roman territory in Gaul in the northwest was connected with the Roman possessions in the Auvergne, Provence and Languedoc which connected these to Italy. During Majorian's reign, that corridor was annexed by the Germanic tribes now occupying Gaul, thus effectively cutting off Aegidius and his citizens from the Empire. Majorian and Aegidius had recovered the Roman position in most of Gaul, but with the death of Majorian in 461 the Roman position in the center and south deteriorated. These provinces were annexed by the Visigoths and Burgundians in the years 462–477, which left the remaining Roman territories in Gaul isolated. Aegidius was allied with the Alans, and with Childeric I, king of the Salian Franks of Tournai, and helped them defeat the Visigoths at Orléans in 463. According to Gregory of Tours, Aegidius even ruled the Franks during Childeric's banishment, but Childeric later returned from exile. It is possible that the Groans of the Britons, referring to a Romano British request for military assistance after the Roman departure from Britain, may have been addressed to Aegidius. Aegidius continued to govern until his death in 464. His comes, Paulus of Angers, was killed shortly afterwards, possibly on the same campaign. At that point Aegidius's son, Syagrius, took his place as ruler. Syagrius governed using the title of dux (a provincial military commander), but the neighboring Germanic tribes referred to him as "King of the Romans"; hence one of the nicknames of his enclave. Syagrius fled to the Visigothic king Alaric II, but the Franks threatened war if Syagrius were not surrendered to them. Syagrius was sent back to Clovis, who had him executed in 486 or 487. Clovis I ruled the Franks until his death in 511. When he died, the Frankish realm was divided into four kingdoms, one for each of his sons. Clothar I received a portion centred in Soissons, where he had been born a decade after Syagrius' death. Clothar survived all his brothers and their families – in one case by murdering the sons of a deceased brother – and eventually reunited the realm in 555.