Аптиктус – аммониттердің қабығының бөлігі, теңіз қазбасы. Құрамында кальцит болады, әдетте қабықтан бөлек табылады. Палеонтологиялық зерттеулерге қатысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Аптих – теңіз қазбаларының бір түрі. Ол – қисық қабықшасы бар, қатты анатомиялық құрылым, қазір амониттің денесінің бөлігі екені белгілі. Аптихтер жұптап кездеседі және сирек жағдайларда амонит қабықшаларының ашылуында немесе ішінде табылады. Аптих әдетте кальциттен, ал амонит қабығы арагониттен тұрады. Аптихтерді жақсы сақталған қазба түрінде табуға болады, бірақ көбінесе амонит қабықшаларынан бөлек кездеседі. Осы себепті оларды бастапқыда екі жапырақшалы моллюскалардың (кламстардың) қақпақтары деп жіктеген, оларға сыртқы түрі жағынан ұқсас болғандықтан. Аптихтер девон кезеңінен бастап креда кезеңіне дейінгі тау жыныстарында кездеседі. Аптихтердің пішіні мен ішкі және сыртқы беттерінің өрнегі әртүрлі көптеген түрлері бар. Дегенмен, олар амонит қабығының ішінде сирек кездесетіндіктен, қай аптих қай амонит түріне жататынын анықтау көбінесе қиын. Егер тек бір қақпақ болса, онда "анаптих" термині қолданылады.
An aptychus is a type of marine fossil. It is a hard anatomical structure, a sort of curved shelly plate, now understood to be part of the body of an ammonite. Paired aptychi have, on rare occasions, been found at or within the aperture of ammonite shells. The aptychus was usually composed of calcite, whereas the ammonite shell was aragonite. Aptychi can be found well preserved as fossils, but usually quite separate from ammonite shells. This circumstance led to them being initially classified as valves of bivalves (clams), which they do somewhat resemble. Aptychi are found in rocks from the Devonian period through to those of the Cretaceous period. There are many forms of aptychus, varying in shape and in the sculpture of the inner and outer surfaces. However, because they are so rarely found in position within the ammonite shell, it is often unclear which kind of aptychus belonged to which species of ammonite. When only a single plate is present, as is sometimes the case, the term "anaptychus" is used.
Функция
Аптихи көбінесе екі жақты симметриялық жұптар түрінде кездескен сияқты, алғаш рет (бұрыс) екі жақталған моллюсктердің қақпақтары ретінде сипатталған. Аптихи қазір жойылған аммониттердің қабықшаларындағы екі қақпақты жабылатын тесік немесе кейбір қазіргі заманғы головоножкалардың жауырынына ұқсас қос пластиналы жауырын бөлігі деп есептеледі. Аптихи қабықтың соңғы ашылуына (тірі камераға) жақын немесе қарсы орналасқан, әдетте екі бірдей, бірақ бір-біріне көрініс беретін қақпақтан тұрады. Кейбір авторлар аптихиті жақ аппараты (жақ сүйектері) деп санайды, ал басқалары оларды жұпталған қақпақтар деп есептейді. Егер соңғысы дұрыс болса, онда аптихи қазіргі заманғы наутилустердің бас қалқаны сияқты функция атқарған болуы мүмкін.
Aptychi seem to have most often existed as bilaterally symmetrical pairs, and were first described (incorrectly) as being the valves of bivalve mollusks. Aptychi are now considered to be a two valved closing hatch on the shells of extinct ammonites or a double plate jaw piece similar to that of some modern cephalopods. Set near to or against the shell's terminal opening (the living chamber), the aptychi usually consisted of two identical but mirror image valves. Some authors consider the aptychus to be a jaw apparatus (mandibles), while others believe them to be paired opercula. If the latter is the case, then aptychi may have had a function similar to the head shield of modern nautiluses.