Агата Кристидің "Рождестволық пудинг және әр түрлі тағамдар" жинағы

Кіріспе

1960 жылы Агата Кристидің қысқа әңгімелер жинағы

«Рождестволық пудингтің оқиғасы және кірулер таңдауы» – Агата Кристи жазған және алғаш рет Ұлыбританияда «Колинс Крийм Клубы» баспасы 1960 жылдың 24 қазанында жариялаған қысқа әңгімелер жинағы. Бұл Ұлыбританияда жарық көрген жалғыз Кристидің бірінші басылымы, онда жазушының ең танымал екі детективі – Геркуль Пуаро мен Мисс Марпл туралы әңгімелер бар. Ол Ұлыбританияда он екі шиллинг пен алты пенске (12/6) сатылды.

Рич айқын күдікті ретінде тұтқындалды, бірақ Пуаро оның қалай және неге Ричтің кеудесінде қанды өлікпен тыныш ұйықтағанын түсіне алмайды. Ол істі тергеуді бастайды, өйткені ортақ танысы оны миссис Клейтонға ұсынады. Клейтонның жесірі Маргаритамен кездескенде, ол оның әдемі әдемілігіне таңғалады және ол майор Ричпен қарым-қатынасын жоққа шығарса да, оның оған қызығуын тез байқайды. Ол күйеуінің салқынқандылығы мен сезімсіздігін мойындайды. Содан кейін ол кештің қатысушыларымен кезек-кезек сөйлеседі, олардың барлығы миссис Клейтонның сүйкімділігі мен күйеуінің эмоциясыздығы туралы келіседі. Пуаро Берджеске күдікпен қарайды және Ричтің пәтеріне барады, онда үй қызметшісі оған қылмыс орнын көрсетеді. Кептің артын тексергенде, Пуаро артқы және бүйір жағында бірнеше тесік табады және Берджестен бөлмедегі нәрселердің кештің күнінен қандай өзгерістер болғанын сұрайды. Оған бөлмедегі экран кісі өлтірілген түні кептің алдында тұрғанын, оны көзден жасырғанын айтады. Миссис Спенстің Отелло туралы айтқан сөзін еске түсіріп, Пуаро шындықты түсінеді. Мистер Клейтон – Отелло, оның әйелі – Дездемона, ал жоғалған Яго кейіпкері – командир Макларен. Ол миссис Клейтонға ғашық және оның майор Ричке деген қызығушылығына қызғанып, Клейтонның өліміне және Ричтің айыпталуына әкелетін тамаша қылмыс жоспарын құрады. Ол Клейтонға әйелінің адалдығына қатысты көптеген ишаралар жасады, тіпті ол Шотландияға шақыруды жасау туралы ойға келді, содан кейін Ричтің пәтеріне кіруге себеп тапты, онда ол кеш барысында болған жағдайды бақылау үшін кептің ішінде жасырынып отырды. Макларен, кеш үшін музыка қойып, экранның артына шығып, Клейтонның кептегі тесіктердің бірінен қарап тұрғанын біліп, оны өлтірді. Пуаро бұл теорияны Макларенге айтса, ол мойындап беретініне сенімді.

Астындағы ит

Сэр Рубен Аствелл он күн бұрын өзінің елдік үйінде, Мон Репоста, өлтірілді, ол басына қатты соққыға ұшырады, ал оның немере інісі Чарльз Леверсон тұтқындалды. Сэр Рубеннің әйелі леди Аствелл, нағыз қылмыскер марқұмның хатшысы Оуэн Трефузис екеніне сенімді, бірақ ол бұл мәлімдемені растайтын дәлелдің бірде-бір бөлшегін таппағандықтан, оның орнына "интуицияға" сүйенеді. Ол өзінің жас серігі Лили Маргрейвті Пуароға істі жалға алу үшін жібереді, ал Пуаро келіседі, себебі Лили Пуароның мәселені тергеуін қаламайтынын және оның жасыратын нәрсесі бар екенін сезінеді. Мон Репосқа келген Пуаро қорқынышты және үстемдік ететін Леди Аствеллмен сөйлеседі, ол оған сэр Рубеннің ағасы және бизнес серіктесі Виктор да үйде қонақ екенін айтады. Екі ағайынды да басқа сияқты қызу мінезді болды және үйде көптеген қатарға және келіспеушіліктерге, жиі Чарльз Леверсонды қатысты, сэр Рубен жиі қызметшілерге ашуын білдірді. Пуаро парсонспен сұхбат жасайды, ол - істің басты куәгерлерінің бірі. Оның төсек бөлмесі төменгі қабатта, ал оның үстінде "Қола бөлмесі" орналасқан, бұл сэр Рубеннің қасиетті бөлмесі. Бұл жоғары бөлме, оның үстінде спиральді баспалдақ бар. Алғашында ол астроном болған бұрынғы иесі салған обсерватория болды. Сэр Рубен түнгі уақытта жазып жатқан, ал Парсонс түн ортасында үйге оралған Леверсонның дауысы оятып, үйге кіргізген кезде ұйықтап қалған. Ол Леверсонның ағасына айқайлап, артынан жылап, қатты шу естіді. Парсонс жоғары көтеріліп, не болып жатқанын көруге дайындалғанда, Леверсонның "Бақытымызға орай, зиян келтірмеді" деп, кейін ағасына жақсы түн тілегенін естіді. Келесі күні сэр Рубен өлі табылды. Трейфузиспен сөйлескенде, біршама кішіпейіл адам өзінің тоғыз жылдық жұмысы кезінде сэр Рубеннің аяусыз қорлағанын мойындайды. Трефузис Пуароға қылмыс орнын көрсетеді, ал детектив жазу үстелінде қанның бар екеніне таңғалады, бірақ сэр Рубеннің денесі еденде табылды. Пуаро өзінің қызметшісі Джорджмен тәжірибе жасайды және сэр Рубенді креслоға отырғанда ұрып-соғып, одан кейін креслоның үстелге қарағанда төмен екендігін түсінеді. Пуаро Лили Маргрейвтің асабалық мінез-құлқына бұрынғыдан да күдікті болып, сол түні қонақ үйде болған және түн ортасына жақын қонақ үйден шыққан біреу бар ма деп екі жергілікті қонақ үйді тексереді. Ол осындай адамды табады - капитан Хамфри Нейлор - және Лилимен байланыс бар екеніне сенімді болып, сол түні киген киіміне өз қанын салып, тұзақ құрып, оған Тауэр бөлмесінен тапқанын айтады. Ол өзінің Нейлордың әпкесі екенін және оны сэр Рубен Африкадағы алтын кенінен алдап алып шыққанын мойындайды. Дәлел табуға бел буған ол ағасымен леди Аствеллдің серігі ретінде жұмысқа орналасуға келісті және сол түні ағасы сыртта күтіп тұрған кезде ол Тауэр бөлмесіне барып, Леверсонның одан шығып жатқанын көрді. Содан кейін ол бөлмеге өзі кіріп, еденде жатқан денені тапты (осылай-ақ, ол сейфті бұзып, ағасының алдап жүргенін дәлелдеді), бірақ ол кісі өлтіру қылмысынан кінәсіз. Пуаро оған сенеді және сонымен қатар Леверсонның сол түні мас болғанын және оның таңғажайып мінез-құлқының себебі - ағасына айқайлай бастауы, иығын итеріп, кейін денесі еденге құлаған кезде оның өліп қалғанын түсінуі. Оның ағасы да кінәсіз, өйткені ол бөлмеде болған кезде өлтірілген. Пуаро леди Аствеллді гипноз арқылы өлім түніндегі оқиғаларды еске түсіруге көндіреді. Ол полицияға айтқандарын растайды - ол күйеуімен Тауэр бөлмесінде, Леверсон үйге оралғанға дейін он минут бұрын айтысқан. Ол сондай-ақ, әдетте бақыланатын Трефузистің кешкі уақытта ашуланып қағаз пышағын сындырып, сэр Рубенмен қайтадан айқайлағанын (осылайша оның еркекке күдікті екенін) және мұнара бөлмесінің жоғарғы бөлігіне баратын спиральді баспалдақты жауып тұрған пердедегі таңғажайып бүгілдіршінді еске түсіреді. Пуаро күйеуімен айтысып жатқанда біреудің сол жерде болғанын түсінеді. Пуаро үйдегі барлық адамдармен жүйке ойын бастайды, өзінің болуын ұзартады және әркімнің жатын бөлмелерін іздестіреді, олардың ашуын туғызады. Ол сондай-ақ, спиральді баспалдақта қылмыскердің тағдырын белгілейтін бір нәрсе табамын деп мәлімдейді және оны Лондонға тез сапарға шыққан кезде бөлмесінде қалдырады. Ол үйге оралып, жиналған отбасыға Трафусис шынымен де кісі өлтірген, бірақ қылмыс алдын ала жоспарланбағанын айтады. Хатшы Тауэр бөлмесінің жоғарғы бөлігінде бір нәрсе қалдырды және ол өзін сер Рубен мен леди Аствелл арасындағы қақтығыстың қалаусыз куәг...

Sir Reuben Astwell was murdered ten days previously at his country house, Mon Repos, when he was violently hit on the back of the head with a club, and his nephew Charles Leverson has been arrested. Sir Reuben's wife, Lady Astwell, is convinced that the true criminal is the late man's secretary, Owen Trefusis, although she does not have a shred of evidence to back up this claim, relying instead on "intuition". She sends her young companion, Lily Margrave, to Poirot to employ him on the case and Poirot accepts, partly because he senses that Lily does not want Poirot to investigate the matter and that she has something to hide. Arriving at Mon Repos Poirot speaks with the daunting and domineering Lady Astwell who tells him that Sir Reuben's brother and business partner, Victor, is also a guest in the house. Both brothers were equally as hot tempered as the other and there were many rows and disagreements in the house, quite often involving Charles Leverson, with Sir Reuben often taking his temper out on the servants. Poirot interviews Parsons, the butler, who is one of the main witnesses in the case. His bedroom is on the ground floor and above him is the "Tower Room", Sir Reuben's sanctum. It is a lofty room with another room above reached by a spiral staircase and was originally an observatory built by a previous owner who was an astronomer. Sir Reuben was writing late at night and Parsons was asleep when he was awakened by the sound of Leverson returning home near midnight and letting himself in. He heard Leverson shouting at his uncle followed by a cry and a dull thud. About to go upstairs to see what was happening, Parsons then heard Leverson saying "No harm done, luckily" and then wishing his uncle goodnight. The next day, Sir Reuben was found dead. Speaking with Trefusis, the somewhat meek man admits that during his nine years employment, he was ruthlessly bullied by Sir Reuben. Trefusis shows Poirot the scene of the crime and the detective is puzzled as to why there is a bloodstain on the writing desk but Sir Reuben's body was found on the floor. Poirot tries an experiment with his valet, George, and realises that Sir Reuben was clubbed as he sat in his chair and remained in position afterwards as the chair is low down in comparison to the desk. Poirot is more suspicious than ever of Lily Margrave's nervous demeanour and investigates the two local hotels to see if anyone was staying that night who left the hotel near midnight. He finds such a man – Captain Humphrey Naylor – and convinced there is a link with Lily sets a trap by putting his own blood on a scrap of the dress that she was wearing that night and telling her he found it in the Tower Room. She confesses that she is Naylor's sister and that he was swindled out of an African gold mine by Sir Reuben. Determined to find proof she agreed with her brother to take employment as Lady Astwell's companion and on the night in question, as her brother waited outside, she went to the Tower Room and saw Leverson leaving it. She then went into the room herself and found the body on the floor (she also rifled the safe and found the proof of the swindle her brother was after) but she is innocent of the crime of murder. Poirot believes her and also realises that Leverson was drunk on the night in question and his strange manner is as a result of starting to shout at his uncle, pushing his shoulder and then realising he was dead as the body slid to the floor – hence the thud that Parsons heard. He is innocent as well, as his uncle was killed earlier than when he was in the room. Poirot persuades Lady Astwell to partake in hypnosis to recall events of the night of the murder. She confirms what she has already told the police – that she argued with her husband in the Tower Room some ten minutes prior to Leverson coming back home. She also manages to recall a subliminal memory of the normally controlled Trefusis breaking a paper knife in anger earlier in the evening when again being shouted at by Sir Reuben (thus triggering her suspicions of the man) and a strange bulge in the curtain which covered the spiral staircase to the upper portion of the tower room. Poirot realises someone was already there when she and her husband were arguing. Poirot begins a game of nerves with everyone in the house, extending his stay and searching everyone's bedrooms, much to their annoyance. He also claims to find something on the spiral staircase which will seal the murderer's fate and leaves it in a box in his room while he makes a quick trip to London. He returns and tells the gathered household that Trefusis is indeed the murderer but the crime was not premeditated. The secretary had left something in the upper portion of the Tower Room and was fetching it when he found himself to be an unwilling witness to the row between Sir Reuben and Lady Astwell. After she left the room, he tried to sneak out but was spotted and received another barrage of abuse from his employer. After nine years of such treatment, he was unable to take any more and struck Sir Reuben down. The item Poirot found on the stairs was false but George, hidden in the wardrobe of Poirot's room, saw Trefusis steal the box in which the item was hidden when Poirot was in London. Lady Astwell is delighted – her intuition has proven correct.

Жиырма төрт қара құс

Пуаро достарымен тамақтанып жатыр, Генри, әңгіме адамдардың әдеттеріне айналады. Генри олар бар мейрамханада үнемі тамақтанады және ол ақ сакаллы адамды өзінің теориясының дәлелі ретінде көрсетеді. Бұл сакаллы кісі шаршау және сенбі күндері сол жерде бір тамақты жейді және үш дастарқанды тамақтың бір бөлігі ретінде әрдайым бірдей заттарды тапсырады. Сервистка олардың тамағын әкеледі де, Генридің сакалы адамға қарап тұрғанын көреді. Ол оған өткен аптада ғана емес, дүйсенбіде де келіп, бұрын-соңды тапсырыс бермеген заттарды тапсырғандығын айтады. Пуароның қызығушылығы оянады. Үш аптадан кейін Пуаро мен Генри метрода кездеседі және әңгіме барысында Генри сакаллы адамды бір апта бойы көрмегенін айтады. Генридің теориясы бойынша, ол қайтыс болды және оның дүйсенбі күні әдеттерін өзгертуі дәрігердің жаман хабарынан туындады. Пуаро сенімді емес және тергеуді бастайды. Ол адамның есімін жаңадан қайтыс болғандардың тізімінен оңай табады және тиісті таныстырумен, қайтыс болған адамның дәрігерімен кездеседі. Бұл кісі жалғыз өмір сүрген, үйінің төменгі қабатында құлап, сүт бөтелкелерінің қасынан табылған. Ол сол күні кешкі сағат 10-да қайтыс болды және бірнеше сағат бұрын Пуаро оны көрген мейрамханада тамақтаныпты. Оның қалтасында хат бар еді. Туғандары туралы сұрағына жауап ретінде Пуароға ер адамның егіз інісі Энтони бар екені айтылады, ол ағасы сияқты ұзақ уақыт ауырып, сол күні түстен кейін қайтыс болды және олардың жалғыз тірі туысы - Жорж Лорример. Пуаро өлген адамның тістеріне қызығушылық танытады және олардың өз жасына қарағанда өте ақ екені расталды. Бірнеше тергеу хабарларынан кейін Пуаро Лорримермен кездесіп, оны кісі өлтірген деп айыптайды. Лорримердің жауабы айыптаудың дұрыс екенін дәлелдейді. Генримен қайтадан кездескенде Пуаро былай деп түсіндіреді: Антони өзінің (өлі, бірақ алыстаған) ағасына үлкен байлық қалдырды. Лоример ақырында мұрагер болады, бірақ ақшаны күтті. Ол оны өлтіріп, кейінірек тамақтану орнында оның есімін жамылып, оның есімін шығарды. Алайда ол өзінің ағасының тамақтану әдетіне еліктеуге ұмытып, әдеттегі тамаққа қарағанда басқа тағамдарды, соның ішінде десерт үшін қара жидек пісіруді тапсырды. Оның ағасы тістерін арамдаған тамақ жемеді, ал Лорримердің тістері арамдалған.

Poirot is eating out with a friend, Henry, and the conversation turns to people's habits. Henry eats regularly in the restaurant that they are in and he points out a white bearded man as evidence of his theories. This bearded man eats the same meal there on Wednesday and Saturday and always orders much the same items as part of his three course meal. The waitress brings their meals and sees Henry staring at the bearded man. She tells him that except the previous week he also came in on Monday and ordered things he had never ordered before. Poirot's curiosity is piqued. Three weeks later, Poirot and Henry meet on a tube train and during the conversation Henry mentions that the bearded man has not been seen for a week. Henry's theory is that he has died and his change of habits on the Monday in question was as a result of being told bad news by his doctor. Poirot is not certain and starts to investigate. He easily finds the man's name from a list of recent deaths, and with a suitable introduction, meets the dead man's doctor. The man lived alone and died after an accidental fall downstairs at his house and was found near the milk bottles. He died at approximately 10.00 p. m. on that day and had eaten a meal a couple of hours before, at the same restaurant Poirot saw him in. He had a letter in the pocket. In response to the question of relatives, Poirot is told that the man had a twin brother, Anthony, who died on the afternoon of the same day as his brother after a long illness and that their only surviving relative is a nephew, George Lorrimer. Poirot is interested in the dead man's teeth and it is confirmed that they were very white for their age. After several calls of investigation, Poirot meets Lorrimer and accuses him of murder. Lorrimer's response proves the accusation has hit home. Meeting Henry again, Poirot explains: Anthony left a large fortune to his (dead, but estranged) brother. Lorrimer would eventually inherit but was impatient for the money. He actually murdered him, and then in disguise, he impersonated his uncle at the restaurant. However, he forgot to impersonate his uncle's eating habits and ordered different foods to those usually chosen, including blackberry tart for dessert. His uncle did not eat food which stained the teeth whereas Lorrimer's teeth are stained.

Түс

Пуароны оқшау және эксцентрикалық миллионер Бенедикт Фарлидің үйіне хат арқылы шақырады. Ол Фарлидің жеке хатшысы Хьюго Корнвортидің кеңсесіне кіреді, бірақ қараңғы бөлмеде миллионердің өзін жалғыз табады. Пуароны жарқын үстел шамның жарығында отырғызады және ол ескі жапсырмалы шапан киіп, қалың көзілдірік киген адамға таңғалмайды, бұл сахна сахналық және адам шарлатан, ол сондай бай және күшті адамнан күтетін мінез-құлық күшін иемденбейді. Фарли оған түнгі түсімде көрінетін көрінісін айтады. Түсінде ол көрші бөлмедегі үстелінде отыр екен. Ол осыны түсіндіруге тырысқан дәрігерлерге жүгінді. Пуаро өзін өлтіргісі келетін жаулары бар ма деп ойлайды, бірақ Фарли ешкімді білмейді. Пуаро арман орын алған бөлмені көруді сұрайды, бірақ Фарли бас тартады, сондықтан Пуаро кетеді. Ол кетер алдында Фарли одан жіберген хатының қайтарылуын сұрайды, ал Пуаро оны береді, бірақ кейін ол қате хатты тапсырғанын түсінеді және Фарли байқамайды. Дұрыс әріптер алмасады. Бір аптадан кейін танысы доктор Стиллингфлит Пуароға телефон шалып, Фарли өзін-өзі атып өлтіргенін айтады. Пуаро үйге барып, дәрігермен, полиция инспекторымен, өлген адамның екінші әйелімен, оның бірінші некеден туған қызы Джоаннамен және Пуароның Фарлимен кездесуі болған Хьюго Корнвортимен кездеседі. Пуаро оларға бұрынғы сапардың себептерін айтады. Партияның кейбір мүшелері таңғалды, бірақ миссис Фарлиге күйеуі армандар туралы айтты, ол оның үстелінің сөресінде револьвер сақтағанын растады. Күйеуі дәл сол кезде және сол уақытта өз-өзіне қол жұмсаған сияқты. Оның бөлмесінің сыртында оны көруге екі адам келіп тұрды. Фарли оларға қысқаша сөйледі, оларға ұзақ емес екенін айтып, содан кейін оның бөлмесіне кірді. Көп уақыт өткен соң, Корнворти кіріп, өлген адамды тауып алады. Бұл бөлмеге ешкім кіре алмайды. Бұл жерде терезе бар, оның төбелі үстіне көтерілмейтін, ал беті бос қабырғаға қараған. Пуаро қабырғаның маңызды екенін сезінген. Ол бөлмені қарап, оның қызығушылығын туғызатын созылмалы шүмектерді табады. Ол жиналған адамдарға әр түрлі сұрақтар қояды, олардың бірі Фарлидің көзілдірігі жоқ көзінің нашар көретіндігін анықтау және оған солай болған деп айтылады. Пуароның шешімі бар: оның бұрынғы сапарында ол Фарлиді емес, маскировкаланған Корнвортиді көрді, ол хатты өзі жазды және дворецкийге Пуароны өз бөлмесіне әкелуді тапсырды. Корнворти Фарлидің қосалқы көзілдірігін киіп жүрді, бұл оны Пуароның бастапқыда қате хатты қайтарып жібергенін көре алмады. Ол Фарлидің бөлмесінен тырнақ пен револьверді ұрлап, терезеден шығып, тырнақтарды Farley-дің көрші терезесінің алдындағы ойыншық мысықты алаңдату үшін қолданды. Фарли көру үшін еңкейіп тұрғанда, Корнворти оны ешкім көрмеген, бос қабырғаға байланысты және жол қозғалысының шуынан естімеген. Ол кісіні аз уақытқа өлі қалдырып, кейін "тарап" жатыр, онда револьверді қойып, шүберектерді қайтарып береді. Ол және миссис Фарли оны өлтіруді жоспарлаған, сондықтан ол 250 000 фунт стерлинг мұрагерлік иемденіп, екеуі бірге бола алады; ол армандар шынайы екенін және күйеуінің үстеліндегі револьвер туралы білетін жалғыз адам болды. Ол Пуароға ашулы шабуыл жасауға тырысып, кінәсін мойындатады, бірақ Стиллингфлит оны алып кетеді.

Poirot is summoned by letter to the home of reclusive and eccentric millionaire Benedict Farley. He is shown into the office of Farley's personal secretary, Hugo Cornworthy, but finds the millionaire himself alone in the darkened room. Poirot is made to sit in the light of a bright desk lamp and he is unimpressed with the man, dressed in an old patchwork dressing gown and wearing thick glasses, feeling that the scene is stagy and the man a charlatan who does not possess the strength of character that he would expect from such a rich and powerful person. Farley tells him that he is troubled by a nightly dream in which he is seated at his desk in the next room and at exactly 3.28 p. m., he takes out the revolver he keeps in his desk drawer and shoots himself. Various doctors have been unable to explain this to him, and he has now turned to the famous detective. Poirot wonders if he has enemies who would want to kill him, but Farley knows of no one. Poirot asks to see the room where the dream is set, but Farley refuses and Poirot therefore takes his leave. Before he goes Farley asks him for the letter he sent him to be returned, and Poirot hands it over but then realises he handed over the wrong one and Farley did not notice. The correct letter is exchanged. A week later, an acquaintance, Dr Stillingfleet, phones Poirot and tells him that Farley has shot himself. Poirot goes to the house and meets the doctor, a police inspector, the dead man's second wife, his daughter from his first marriage, Joanna, and Hugo Cornworthy in whose office Poirot had had his meeting with Farley. Poirot tells them all of the reason for the previous visit. There is surprise on the part of some members of the party, but Mrs Farley was told by her husband of the dreams, and she confirms that he kept a revolver in his desk drawer. Her husband seems to have killed himself in precisely the way and at the time the dream foretold. Two visitors were outside his room waiting to see him. Farley spoke to them briefly to tell them he would not be long and then went inside his room. After a considerable period of time, Cornworthy went in and found the dead body. No one could enter the room in the interim. There is a window with no climbable ledge, facing a blank wall. Poirot feels that the wall is important. He examines the room and finds a pair of extendable tongs which capture his interest. He asks various questions of the people gathered there, one of which is to ascertain if Farley had bad eyesight without his glasses and he is told he had. Poirot has the solution: On his previous visit, he did not see Farley but a disguised Cornworthy, who had written the letter himself and instructed the butler to bring Poirot to his room. Cornworthy wore a spare pair of Farley's glasses, which left him unable to see that Poirot had initially returned the wrong letter. He stole the tongs and revolver from Farley's room, leaned out of his window, and used the tongs to hold a stuffed toy cat in front of Farley's adjoining window as a distraction. When Farley leaned out to see, Cornworthy shot him, unseen by anyone due to the blank wall and unheard over the noise of passing traffic. He left the man dead for a short while and then went to "find" the body, planting the revolver there and returning the tongs. He and Mrs Farley had conspired to commit the murder so that she would inherit £250,000 and the two could be together; she was the only other person who claimed the dreams were real and who knew about the revolver in her husband's desk. She gives away her guilt by attempting to attack Poirot in a fit of rage, but Stillingfleet pulls her away.

Гриншоудың ақымақтық

Жазушы Реймонд Уэст, Мисс Марплдің немере інісі, әдеби сыншы Хорас Биндлерді "Гриншоудың ақымақтығы" деп аталатын жергілікті сарайдың аумағымен таныстырады. Оны 1860 немесе 1870 жылдары зор байлыққа ие болған, бірақ архитектуралық стиль туралы көп білмеген адам салған. Үйдің құрылысы әртүрлі елдерден әкелінген ғимараттардың шатақ кескінінен тұрады. Екі қонақ ресми түрде жерге енгенімен, үйдің құрылтайшысының немере қызы, қарт Мисс Гриншоу оларды бақшада кездестіріп, жылы қабылдайды. Ол екі қызметшісін қатаң бақылайтын өткір, сәл тізімді әйел. Олар – оның серігі миссис Крессвелл және жас бағбан Альфред, ол миссис Крессвеллмен үнемі дауласып тұрады. Мисс Гриншоу екі қонақтың келуін пайдаланып, жаңа жасаған өсиетнамасына куәлік етулерін сұрайды. Ол бар мүлкін миссис Крессвеллге төленбеген жалақы орнына қалдыратынын айтады, себебі Мисс Гриншоу өзінің соңғы туысы, оның немере інісі, бір кезде оның әпкесінің қашқан күйеуі Гарри Флетчердің ұлына ештеңе қалдыруға ниетті емес. Олар кітапханада өсиетнамаға қол қояды, онда Мисс Гриншоу оларға әкесінің көп томдық күнделіктерін көрсетеді және оларды редакциялап, жариялауын тілейді, бірақ мұндай жұмысты өзіне уақыт жетпейді дейді. Екі қонақ Мисс Гриншоудың уақыт туралы айтқан сөзіне қызығып, сәл ойшаң кетеді: "Уақытты білуге келсең, полицейден сұра". Кейінірек, Джоан Уэст пен оның немере қызы Луиза Окслимен болған әңгімеде, Луиза күнделіктерді редакциялау жұмысын өз мойнына алуға келіседі, ал Мисс Марпл Мисс Гриншоу мен Мистер Найсмит арасындағы ұқсастық туралы ойға келеді. Луиза Оксли күнделіктермен жұмыс істеу үшін жұмысқа орналасады және Мисс Гриншоудың үйінде жұмыс істей бастайды. Келесі күні ол қарт әйелдің алысқан немере інісі Натаниел Флетчерді түскі асқа шақыруын сұрайды, бірақ Мисс Крессвеллге хабарламауын ескертеді. Бұл туралы естіген Реймонд татуласу мен өсиетнаманың өзгеруі мүмкін деген күдікке ие болады. Келесі күні Луиза үйге келгенде Альфред пен Мисс Гриншоудың портреті арасындағы ұқсастыққа назар аударады. Ол бірінші қабаттағы бөлмесінде күнделіктермен жұмыс істеп жатқанда, бақшадан дауыс естиді және Мисс Гриншоудың кеудесіне тиген жебемен үйге қарай шалқалағанын көреді. Луиза Мисс Гриншоуға көмектесу үшін төмен түсуге тырысқанда, есік құлыпталғанын байқайды. Бірнеше терезе бойында миссис Крессвелл де осындай жағдайда екенін айқайлайды. Бірнеше минуттан кейін келген полиция констеблі әйелдерді бөлмелерінен босатады, одан кейін полиция сержанты және түскі асқа келген Натаниел Флетчер келеді. Сол күні кешке инспектор Уэлч Реймондтан куә болған өсиетнама туралы сұрақтар қояды. Мисс Марпл Реймонд пен Хорас Биндлерге айтылғаннан өзгеше, миссис Крессвелл өсиетнаманың иесі емес екенін дұрыс болжайды – Мисс Гриншоу оны алдап отырған, бұл Мистер Найсмит сияқты әрекет. Мисс Гриншоудың ақшасын Альфред алады, ол, әлдебір Мисс Гриншоудың әкесінен туған заңсыз баланың немересі болуы мүмкін, сондықтан олардың сыртқы келбеті ұқсас. Альфред садақ ату клубының мүшесі, бірақ кісі өлтіру кезінде оның темірдей алибисі бар. Мисс Марплдың бір гипотезасы бар: Луизамен екі күн жұмыс істеген Мисс Гриншоудың орнына миссис Крессвелл киінген. Мисс Гриншоу жебемен шабуылданған кезде есінен танып, Луиза көрген шалқалаған адам миссис Крессвелл болған, ол жалған жебе ұстаған. Үйге алғаш келген "полицей" шын мәнінде Мисс Крессвеллдің серігі Натаниел Флетчер болған. Флетчер – Джеймс Барридің "Асқыр қызға сәлем" пьесасында полицей рөлін ойнаған және пьесадан костюм киген актер. Бірнеше минуттан кейін ол өзін таныстырып, өлім туралы ештеңе білмейтіндей әрекет етеді. Миссис Крессвеллді қысқа уақытқа бөлмесіне кіргізіп, Флетчер оны босатады; осы сәттен бұрын миссис Крессвелл жұмыс берушісінің кейпін киіп, Луизаны "қылмыс" куәсі ретінде орналастыра алды. Екеуі кінәны Альфредке таңбалауға тырысты, ол әдеттегіден ертерек түскі асқа барғанын және сондықтан алибиі бар екенін түсінбеді. Мисс Марпл жалған Мисс Гриншоу жұмыс істеген тасбағанадағы өсімдіктер мен арамшөптердің бірге жұлынып алынғанын көргенде, тәжірибелі бағбан Мисс Гриншоу мұндай нәрсе ешқашан жасамайтынын түсінеді және өзінің болжамы дұрыс екенін біледі. Альфред "Гриншоудың ақымақтығын" мұраға алады.

Writer Raymond West, the nephew of Miss Marple, shows Horace Bindler, a literary critic, round the grounds of a local hall popularly known as "Greenshaw's Folly". It was built in the 1860s or 1870s by a man who had made an immense fortune but had little idea of architectural style, the house being a strange mish mash of buildings from around the world. Although strictly speaking they are trespassing, they are nevertheless welcomed by Miss Greenshaw, the elderly granddaughter of the man who built the house, when they come across her in her garden. She is a sharp, slightly shrewish woman who keeps her staff of two in order. They are Mrs Cresswell, her companion, and Alfred, a young gardener who is constantly in dispute with Mrs Cresswell. Miss Greenshaw takes advantage of the presence of the two visitors to ask them to witness her signature to the will she has just had drawn up. She says that she leaves everything to Mrs Cresswell in lieu of unpaid wages, as Miss Greenshaw is determined that nothing go to her last living relative, her nephew, the son of a roguish man called Harry Fletcher who ran away with one of her sisters. They sign the will in the library where Miss Greenshaw shows them the copious diaries of her grandfather and expresses a wish to have them edited and published, but says she has not the time to undertake such a task. The two visitors take their leave, slightly puzzled by a comment from Miss Greenshaw about the time: if you want to know the time, ask a policeman. When discussing the visit later in the company of Miss Marple, Joan West and her niece, Louise Oxley, the latter offers to undertake the work of editing the diaries while Miss Marple ponders the similarity between Miss Greenshaw and a Mr Naysmith who liked to give false impressions for fun, sometimes leading to trouble. Louise Oxley is employed to work on the diaries and begins work at Miss Greenshaw's house. The next day she is asked to invite the old lady's estranged nephew, Nathaniel Fletcher, to lunch, but is told not to inform Miss Cresswell. When told of this, Raymond suspects a reconciliation and a change in the will may ensue. The day after, on arriving at the house, Louise is struck by the resemblance between Alfred and a portrait of Miss Greenshaw's grandfather. She is working on the diaries at midday in her first floor room when she hears a scream from the garden, and sees Miss Greenshaw staggering towards the house with an arrow embedded in her breast. When Louise tries to go down to help Miss Greenshaw as she collapses into the room below her, she finds that she is locked in. A few windows along, Mrs Cresswell shouts that she is in the same predicament. A police constable who arrives a few minutes later frees the women from their respective rooms; he is followed by a police sergeant and then by Nathaniel Fletcher, who arrives for his lunch appointment. That evening, Inspector Welch interviews Raymond about the will he witnessed. Miss Marple guesses correctly that, contrary to what Raymond and Horace Bindler were told, Mrs Cresswell was not the beneficiary to the will – Miss Greenshaw was playing her along, behaviour just like that of Mr Naysmith. The recipient of Miss Greenshaw's money is Alfred, who is probably a grandson of one of Miss Greenshaw's grandfather's illegitimate children, hence the resemblance in looks. Alfred is a member of an archery club but has a cast iron alibi for the time of the murder. Miss Marple has a hypothesis: that the Miss Greenshaw that Louise met over her two days work was actually Mrs Cresswell in disguise. Miss Greenshaw was unconscious at the time that she was stabbed with the arrow, and the dying person on the lawn that Louise saw was Mrs Cresswell with a false arrow. The first "policeman" who arrived at the house was really Nathaniel Fletcher, Mrs Cresswell's accomplice. Fletcher is an actor who plays the policeman in a staging of the play by James Barrie, A Kiss for Cinderella, and wears his costume from the play. A few minutes later, he appears at the house as himself, acting unaware of the death. The companion had been briefly locked in her room from which Fletcher freed her; prior to that moment, Mrs Cresswell had been free to impersonate her employer and position Louise as a witness to the "crime". The pair aimed to pin the blame on Alfred, not realising he had gone to the pub for his lunch earlier than usual and, therefore, had an alibi. When Miss Marple sees the rockery on which the fake Miss Greenshaw had been working has had plants pulled up as well as weeds, something a skilled gardener like Miss Greenshaw would never do, she realises her guess was correct. Alfred inherits "Greenshaw's Folly".

Әдеби мәні және қабылдануы

1960 жылы 18 желтоқсанда "The Observer" газетінің журналисі Морис Ричардсон: "Ол қысқаша түрінде ешқашан толыққанды өнер көрсеткен емес. Бұл алтауы шедеврлерден тым алыс. Дегенмен, олар ескі Рождестволық көтеріңкі көңіл-күйдің көлеңкесін сақтайды және көптеген қиындықтардың немесе теміржол саяхаты сияқты, қиын сынақтардың кезінде сізге көмектесе алады." Роберт Барнард: "Бұл Кристиге өте қолайлы бірнеше 'ұзақ қысқа' әңгімелер жинағы. Бірақ, оның ең жақсы туындыларынан гөрі әлсіз, ал соңғы әңгіме, Гриншоудың қателігі, Мисс Марплдің шешімдерді кездейсоқ түрде табу әдетіне жарқын мысал, оның себебі мен мәні түсініксіз."

Басқа шығармаларға сілтеме

"Ұйқы" пьесасында рөл ойнаған доктор Стиллингфлит кейіннен Геркуль Пуароның толық көлемді құпиясында, "Үшінші қыз" романында пайда болады. Пуароның "Рождестволық пудингтің шытырман оқиғасы" повесінде "таңғы ас ішер алдында алты мүмкін емес нәрсеге сену" туралы айтқан сөзі Льюис Кэрроллдің "Көзілдіріктен өтетін кезде" кітабының 5-тарауынан алынған. Онда Алиса мүмкін емес нәрселерге сенуге болмайтынын айтады, ал Ақ патшайым оның жеткілікті тәжірибе жинамағанын және "күнде жарты сағат бойы мұны жасап келгенін" жауап береді. Ол тіпті "кейде таңғы ас ішер алдында алты мүмкін емес нәрсеге сенгенін" айтады.

Теледидар

Пуароның барлық бес әңгімесі теледидар үшін «Агата Кристидің Пуаро» сериясының бөлігі ретінде бейімделді. «Рождестволық пудингтің оқиғасы» американдық «Корольдік рубиннің ұрлығы» деген атпен бейімделді. Оқиға сәл өзгертілді. Бүкіл отбасы, тіпті ұрылар да, Рождестволық кешкі ас кезінде пудингтен рубин табады, ал Пуаро оны жалған деп есептеп, бөлмесінде сақтап қояды. Бриджит өлтірілгендей болғанда, Пуаро шынайы рубинды, емес, имитациялық рубинды, көз жұмған қыздың қолына салады. Ли Уортли оны Айрис Моффатпен бірге алып кетеді, ол Лидің әпкесі Глория болып көрінетін достасы. (Моффат бұрын Мысыр принці Фарукпен кездескенде әшекейді ұрлаған еді.) Ли Уортли Моффатты «жауап беруге» тастамайды, ол әңгімедегідей. Екі ұры жеке ұшақпен қашуға тырысады, ол Дэвидтің (Сара Ли Уортлимен қашып барады деп жаңылысқан) қуып жете алмай, егіске құлайды. Пуаро мен полиция да сол жерде болады. Қылмыскерлер зардап шекпей, сол жерде тұтқындалады, ал рубин ханзадаға қайтарылады. Содан кейін ғана Пуаро отбасыға не болғанын түсіндіреді. Бриджит басқалармен бірге оған қош салады, бірақ омыртқа астында сүйіспейді. «Испан сандығының құпиясы» «Бағдат сандығының құпиясы» деген қысқаша әңгіменің негізінде бейімделді. «Андердог» бейімделуі түпнұсқа оқиғаға адал. Оқиғадағы жалғыз өзгеріс – инспектор Миллерді капитан Хейстингс, ал қызметші Джорджты мисс Лемонмен алмастыру. Сэр Рубеннің өліміне Трэфузистің де себепкер болғаны айтылады, оның есімі Гораций болып өзгертілді. «Жыйырма төрт қара қарға» түпнұсқа әңгімелерден бірнеше өзгерістер енгізілді. Капитан Хейстингс, бас инспектор Жапп және мисс Лемон оқиғаға қосылды. Джордж Лорример театр директоры, қысқаша әңгімедегідей дәрігер емес. Энтони Гаскойнның өлімі көрсетілді және Энтонидің үй шаруасын жүргізетін әйелі болғаны көрсетілді. Генри Гаскойн үйленбеген, түпнұсқа әңгімеде оның әйелі өлімінен кейін өсиет оқылуына қатысу үшін Лондонға келгені айтылған. «Арман» «Агата Кристидің Пуаро» сериясының бірінші маусымының оныншы және соңғы бөлімі ретінде бейімделді. Бейімделуде бірнеше өзгерістер болды. Капитан Хейстингс пен мисс Лемон оқиғаға қосылды. Инспектор Барнеттің орнына бас инспектор Жапп келді. Пуароның ашылуынан кейін Хьюго Корнворти қашуға тырысып, Хейстингспен төбелес жасады, бірақ Джоанна Фарлидің жігіті Герберт оны ұстады. «Гриншоудың қателігі» Джулия Маккензидің қатысуымен «Агата Кристидің Марпл» сериясының алтыншы бөлімінің бөлігі ретінде бейімделді. «Петрдің бастың іздері» сюжеттік элементі бейімделуге енгізілді.

All five of the Poirot stories were adapted for television as part of the series Agatha Christie's Poirot. "The Adventure of the Christmas Pudding" was adapted under the American name "The Theft of the Royal Ruby". The story was slightly altered. The entire family, including the thieves, discovers the ruby in the pudding during Christmas dinner, and Poirot, pretending that it is a fake, takes it to safeguard it in his room. When Bridget is apparently murdered, Poirot places the real ruby, not a paste one, in the supposedly dead girl's hand. Lee Wortley makes off with it, together with Iris Moffat, a girlfriend who has been pretending to be his sister Gloria. (Moffatt had previously stolen the jewel while on a date with Prince Farouk of Egypt.) Lee Wortley does not abandon Moffatt to "face the music", as he does in the story. The two thieves try to make their getaway in a private plane which crashes into a field after a pursuit from David (who mistakenly believes Sarah is running off with Lee Wortley). Poirot and the police are also there. The criminals, unhurt, are both arrested on the spot and the ruby is returned to the Prince. It is only afterwards that Poirot explains what has really been going on to the family. Bridget says goodbye to him at the end along with the others, but does not kiss him under the mistletoe. "The Mystery of the Spanish Chest" had been adapted from the short version of the story titled "The Mystery of the Baghdad Chest". The adaptation is quite faithful to the short story except adding flashback to how Maclaren, now renamed Colonel Curtiss got a scar on his face and an end duel between him and Major Rich. "The Under Dog" adaptation is faithful to the original story. The only changes to the story are replacing Inspector Miller with Captain Hastings and valet George with Miss Lemon. There is also an additional motive to Sir Reuben's murder at the hands of Trefusis, whose first name is changed to Horace. "Four and Twenty Blackbirds" had a few changes from the original stories. Captain Hastings, Chief Inspector Japp and Miss Lemon are added to the story. George Lorrimer is a theatre manager, unlike in the short story he is a doctor. The death of Anthony Gascoine is shown and it is shown that Anthony had a housekeeper. Henry Gascoine was not married, unlike in the short story Poirot mentioned his wife came to London after his death to be present on will reading. "The Dream" is adapted as tenth and last episode of Agatha Christie's Poirot series one. The adaptation had a few changes. Captain Hastings and Miss Lemon are added to the story. Inspector Barnett had been replaced by recurring character Chief Inspector Japp. After Poirot's denouement, Hugo Cornworthy tried to escape and got into a fight with Hastings, but was caught by Joanna Farley's boyfriend Herbert. "Greenshaw's Folly" was adapted as part of the sixth series of Agatha Christie's Marple, starring Julia McKenzie. The plot element of "The Thumb Mark of St. Peter" was woven into the adaptation.

Радио

"Рождестволық пудингтің оқиғасы" Майкл Бэйкуэлл радиоға бейімдеп, 2004 жылғы 25 желтоқсанда BBC Radio 4 арнасында Джон Моффат Пуаро рөлінде ойнады.

Аниме

"The Adventure of the Christmas Pudding" және "Four and Twenty Blackbirds" Агата Кристидің "Ұлы детективтер Пуаро және Марпл" (2004) телесериалының 19-шы және 20-шы эпизодтарында анимеге бейімделді.

Басты басылымдар

"The Under Dog" алғаш рет Ұлыбританияда 1926 жылдың қазан айында "Лондон журналында" жарияланды, бірақ оның алғашқы басылымы АҚШ-та 1926 жылдың сәуірінде "Мистерия" журналының 8-томы, 6-шы нөмірінде болды. Әңгіме алғаш рет 1929 жылы қыркүйек айында "The Reader's Library" баспасынан шыққан Ұлыбританиядағы "2 New Crime Stories" (бірінші әңгіме - Э. Филлипс Оппенхаймның "Blackman's Wood") кітабында жарық көрді. "Испан сандығының құпиясы" - бұл "Бағдад сандығының құпиясы" әңгімесінің кеңейтілген нұсқасы, ол 1932 жылдың қаңтар айында "Strand Magazine" журналының 493-санында жарық көрді. Бастапқы қысқа нұсқа 1997 жылы Ұлыбританияның "Шырақ созылып, басқа да әңгімелер" жинағында кітап түрінде басылып шықты. Кеңейтілген нұсқаның алғашқы басылымы 1960 жылдың 17 қыркүйегінен 1 қазанына дейін Зелинксидің суреттерімен "Women's Illustrated" журналында үш бөлімде жарық көрді. АҚШ-та қысқа нұсқасы 1932 жылдың қаңтарында "Ladies Home Journal" журналында жарияланды, ал кеңейтілген нұсқасы АҚШ-та 1997 жылы "The Harlequin Tea Set" кітабында пайда болды. "Арман" алғаш рет Ұлыбританияда 1938 жылдың ақпан айында "Strand Magazine" журналының 566-шы санында жарияланды. "Төрт жиырма қара құс" алғаш рет Ұлыбританияда 1941 жылдың наурыз айында "Strand Magazine" журналының 603-шы санында "Пуаро және тұрақты клиент" деген атпен жарық көрді, ал алғашқы басылымы АҚШ-та 1940 жылдың 9 қарашасында ("Collier's" журналының 106-томы, 19-шы нөмірінде) жарық көрді. "Гриншоудың ақымақтығы" алғаш рет Ұлыбританияда 1956 жылы 3-7 желтоқсанда "Daily Mail" газетінде жарияланды. "Рождестволық пудингтің оқиғасы" - 1923 жылы 12 желтоқсанда "The Sketch" журналының 1611 санында жарияланған сол есімді әңгіменің кеңейтілген нұсқасы. Бастапқы қысқа нұсқа алғаш рет Ұлыбританияда екі сирек кездесетін жинақта кітап түрінде басылды: "Полленса шығанағындағы проблема және Рождестволық оқиғалар" (Тодд, 1943) және "Пуаро кісі өлтірушіні біледі" ("Polybooks", 1946). Ол 1997 жылы Ұлыбританияның "Шырақ созылып, басқа да әңгімелер" жинағында және 2020 жылы АҚШ-тың "Жазғы қыстағы кісі өлтіру" жинағында "Рождестволық оқиға" деген атпен кітап түрінде қайта басылды. Кеңейтілген нұсқа кітап жарықтанғаннан кейін 1960 жылдың 24 желтоқсанынан 1961 жылдың 7 қаңтарына дейін "Women's Illustrated" апталық журналында "The Theft of the Royal Ruby" атты қосымша атаумен, Зелинксидің суреттерімен жарық көрді. Бұл әңгіме алғаш рет АҚШ-та 1961 жылы "Double Sin and Other Stories" басылымында "The Theft of the Royal Ruby" деген атпен, Ұлыбритания нұсқасына қарағанда сәл өзгерістермен жарық көрді.

"The Under Dog" was first published in the UK in The London Magazine in October 1926 although its first printing was in the US in Volume 8, Number 6 of The Mystery Magazine in April 1926. The story's first appearance in book form was in the UK in 2 New Crime Stories, published by The Reader's Library in September 1929 (the other story in the volume was "Blackman's Wood" by E. Phillips Oppenheim). "The Mystery of the Spanish Chest" is an expanded version of the story "The Mystery of the Baghdad Chest" which appeared in issue 493 of the Strand Magazine in January 1932. The original shorter version was reprinted in book form in the UK collection While the Light Lasts and Other Stories in 1997. The first publication of the expanded version was in three instalments in Women's Illustrated from 17 September to 1 October 1960 with illustrations by Zelinksi. In the US, the shorter version was published in the Ladies Home Journal in January 1932 and the expanded version appeared in the US in The Harlequin Tea Set in 1997. "The Dream" was first published in the UK in the Strand Magazine in issue 566 in February 1938. "Four and Twenty Blackbirds" was first published in the UK in the Strand Magazine in issue 603 in March 1941 under the title of "Poirot and the Regular Customer" and its first printing was in the US in the 9 November 1940 (Volume 106, Number 19)issue of Collier's magazine. "Greenshaw's Folly" was first published in the UK in the Daily Mail, 3–7 December 1956. "The Adventure of the Christmas Pudding" is an expanded version of the story of the same name which appeared in issue 1611 of The Sketch magazine on 12 December 1923. The original shorter version was first printed in book form in the UK in two obscure collections Problem at Pollensa Bay and Christmas Adventure (Todd 1943) and Poirot Knows the Murderer (Polybooks 1946) and it was reprinted in book form under the title "Christmas Adventure" in the UK collection While the Light Lasts and Other Stories in 1997 and in the US collection Midwinter Murder in 2020. The expanded version appeared after publication of the book in the weekly magazine Women's Illustrated from 24 December 1960 to 7 January 1961 under the alternative title of "The Theft of the Royal Ruby" with illustrations by Zelinksi. The story first appeared in the US in Double Sin and Other Stories in 1961 also under the title of "The Theft of the Royal Ruby" with some slight revisions to the UK version.

АҚШ кітаптарының көрінісі

"Бағдад сандығының құпиясы" ("Испания сандығының құпиясының" бұрынғы нұсқасы) және "Арман" "Регатаның құпиясы" кітабында жарияланды. "Басымсыз" ("Басымсыз және басқа да әңгімелер") жинағында пайда болды. "Қырық екі қара қарға" "Үш соқыр тышқан және басқа да әңгімелер" кітабында жарияланды.