Кіріспе

Джон Уильям "Чамми" Флеминг (1863 – 25 қаңтар 1950) – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласындағы пионер-одақтас, жұмыссыздардың құқықтары үшін күрескен және анархист болған. "Чамми" Флеминг Мельбурн қаласында Мамыр мерекесінің тойлануын және шерулер ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Ол 1 мамыр 1886 жылы құрылған Мельбурн анархистік клубының мүшесі болды, бұл Австралиядағы алғашқы ресми анархистік ұйым. 1899 жылы ол Сауда үйінің сегіз сағаттық жұмыс күні комитетіне және Сауда үйі кеңесінің басқарушы органына сайланды. Ол Фицрой саяси еңбек лигасының президенті болды, ол Австралия еңбек партиясының бөлімшесіне негіз салды. Ол алты жылдан астам уақыт бойы жексенбі күндері Куинз Уорф және Ярра Банк спикерлік алаңдарында тұрақты түрде сөз сөйледі.

Ерте өмір

Ол 1863 жылы Англияның Дерби қаласында дүниеге келді. Оның ірландтық әкесі тоқымашы болса, анасы – ағылшын, фабрикада жұмыс істеген. Анасының әкесі Астық заңдарына қарсы күреске қатысқан, ал әкесі Дербидегі ереуілдерде белсенділік танытқан. Оның анасы "Чамми" бес жасқа толғанда қайтыс болды. Он жасында ол Лестердегі етік фабрикасына жұмысқа жіберілді, бұл оның денсаулығына зиян келтірді және әлеуметтік теңсіздікті жеке басынан сезінуіне себеп болды. Жастық шағында Чарльз Брэдлоу, Джордж Джейкоб Холиоак және Энни Бесанттың еркін ойлау лекцияларын тыңдады. Мельбурнда тұратын туысының шақыруымен 1884 жылы Австралияға көшіп, бірден етікші болып жұмысқа орналасып, Викториялық оперативті етікшілер одағына қосылды. Ол 1884 жылы Сиднейде Австралиялық зайырлы қауымдастығы ұйымдастырған екінші жылдық зайырлы конференциясына қатысып, бірден радикалды саясатқа белсенді түрде араласты. Мельбурнда ол Ярра өзені жанындағы Куинз Уорф және Норт Уорфта жексенбі күндері өтетін жиынға қатыса бастады, онда Австралиялық зайырлы қауымдастығының президенті Джозеф Саймс, Эврика бекінісінен шыққан тәжірибелі радикал Монти Миллер және болашақ еңбек саясаткері Уильям Тренвит сияқты танымал спикерлер сөз сөйлейтін.

Жексенбі күні азат етілу

1889 жылдың соңында Флеминг "Жексенбілік азаттық қоғамының" ұйымдастырушысы болды және жексенбіде қоғамдық кітапханалар мен мұражайларды ашу қажеттілігі туралы жиналыстарда сөз сөйледі. Шіркеу қысымы салдарынан қоғамдық кітапхана жексенбі күндері жабылатын. Бір күні жұмысшы колледжінің (қазіргі Мельбурн технология институты) жанында үлкен көпшілік жиналды. Кітапханалар мен мұражайларды жексенбіде ашу үшін Парламентке өтініш беру үшін бес адамнан тұратын делегация тағайындалды. Делегация Парламентке бет алғанда, көпшілік олардың соңынан ерді. Полиция шамамен 6000 адамның көше бойымен, содан кейін Парламент сатыларымен өрлеуін тоқтатуға тырысты, бірақ олар Парламент ғимаратының жабық есіктерінде тоқтады. Ұйымдастырушылардың бірнешеуі "заңсыз процессияға қатысқандығы" үшін сотқа шақырылып, бір айға түрмеге қамалды. Науқан сәтті аяқталды, бірақ жексенбіде кітапханаға келушілердің саны жеткіліксіз болды және кітапхана көп ұзамай жексенбі күндері жабылды. Флеминг түрмеде уақытын бос өткізбеді. Түрмеде отырғанда ол түрме ережелерін зерттеді және санитарлық жағдайдың қажетті деңгейде еместігін анықтады. Сондықтан ол губернатордың апталық айналысын тоқтатып, оған "бір сағат бойы лекция оқыды", содан кейін губернатор дереу жақсартулар жасауға бұйрық берді.

Одақтардың агитациясы

1889 жылы Флеминг Мельбурн қаласында Еңбек ер азаматтарының Мельбурн ложасын құруға көмектесті, сондай-ақ Сегіз сағаттық комитетке сайланды. 1890 жылдың қыркүйегінде Флеминг алғаш рет Виктория жұмысшы аяқ киім шеберлері одағының делегаты болып сайланды және кейін Трейдс-холл кеңесінде қызмет етті. Ол өңіраралық ереуілдерді, әйелдер ұйымдарын және жұмыс берушілердің талабына қарсы бөлшек жұмыс еңбекақысын қолдады. Кәсіподақ мүшелігінің азаюына байланысты Флеминг Трейдс-холл кеңесінің кәсіподақтарды қайта ұйымдастыру жоспарына ықпал етті, нәтижесінде бірнеше жаңа кәсіподақ құрылды және көптеген ескілері нығайтылды. Оның көбінесе халықтық бастамаларды, өзін-өзі қолдауды және жұмыссыздарды қолдауы, оны кәсіподақ бюрократтарымен және Уильям Тренвиф сияқты Лейборист саясаткерлерімен келіспеушілікке түсірді, ол оларды "қансорушы капиталистермен сөз байласумен" айыптады. Он екі айдан кейін ол 6 айлық мерзімге өз одағының президенті болып сайланды, ал одан кейін ұқсас мерзімге Прогрессивті саяси лиганың Фитцрой бөлімшесінің президенті болды, ол Лейборист партиясының алдағы ірі ұйымы болды. Флеминг "Демократия мен социализм" еңбегінің авторы Макс Хиршті қолдады. 1893 жылы Еңбек ер азаматтарының жиналысында Флеминг Мельбурндағы алғашқы Мамыр күні шеруін өткізу туралы ұсыныс жасады. Бұл Чамми Флеминг пен Мельбурндағы Мамыр күнінің арасындағы ұзақ қарым-қатынастың бастамасы болды. 1930 жылдары, Флемингтің анархистік саясаты Австралия Коммунистік партиясы басқарған Мамыр күні комитетінде қолдау таппаған кезде, Флеминг ақ жазумен "Анархия" деп жазылған қызыл туын бір блок алға алып жүрді, шеру оны қуып жететіндей баяу жылдамдықпен жүрді; кейде ол қатардан бастап, біртіндеп алға жылжыды. 1895 жылы Мельбурн қалалық әкімшілігінде өткен үлкен жиынға Флеминг пен Джон Уайт Мельбурн әкімі сэр Артур Сноуденнің өте төмен жалақыны қолдаған сөздеріне байланысты жиынды төрағалық етуіне қарсы ұсыныс жасады, ол қабылданды. "The Tocsin" газетінің тілшісі бұл оқиғаның сөздерді іс-қимылға айналдырғанын және зауыттар заңнамасының қабылдануына әкелгенін жазды. 1904 жылы Флеминг Лейборист парламентарийлерін сынағаны үшін (Лейборист партиясына адал болмағаны үшін) Трейдс-холл кеңесінен қуылды. Флемингтің Трейдс-холл бюрократтарын және Лейборист партиясының мүмкіндік іздеушілерін үнемі сынауы белгілі кәсіподақ жетекшісі және социалист Том Маннның пікірін қайталады.

Жұмыссыздардың үгіт-насихаттары

Флеминг көптеген кезеңдерді жұмыссыз өткізді және жұмыссыздардың агитациясында белсенділік танытты. Көптеген кәсіподақтар мен сауда үйлерінің қызметкерлері сол кезде жұмыссыздардың агитациясына ықылас көрсетпеді. Флеминг бір оқиғаны былай сипаттады: "Жұмыссыздардың митингісі Жұмысшылар колледжіне жақын жердегі жер учаскесінде өтті. Митинг соңында ескі Джон Уайт пен мен "Біздің етіміз бен қанымыздан тамақтаныңыз, капиталистік гиена, бұл сіздің жаназаңыз" деп жазылған калико туын көтеріп жүрдік. Жұмыссыздар Сауда үйіне келгенде, оларға кәсіподақ мүшелері шабуыл жасады. Соққанда ту қиратылды. Полиция келді де, төбелес тоқтатылды." 1908 жылы Флеминг пен марксист Перси Лейдлер жұмыссыздардың агитациясы аясында жұмыссыздарды Мельбурндағы Федералды парламентке алып кіріп, оның жұмысын бір жарым сағатқа тоқтатты.

Анархист пен генерал-губернатор

1901 жылдан бастап Чамми Флеминг пен Австралияның алғашқы генерал-губернаторы Лорд Хоптун арасында қызықты достық қарым-қатынас қалыптасты. 1901 жылдың мамыр айында Флеминг Мельбурн қаласындағы жұмыссыздыққа наразылық білдіріп, генерал-губернатордың каретасын тоқтату үшін Принс-бриджке жүгірді. Хоптун полицияға араласпауды бұйырды және Флемингтің жұмыссыздардың мәселесін тыңдады. Осы кездесу нәтижесінде туған достық Хоптун 1902 жылдың шілдесінде Англияға оралғаннан кейін де сақталды. Австралияда болған кезде ол Чаммидің 6 Аргайл Плейс, Карлтон мекенжайындағы үйіне барып қайтқан, ол үй Чаммиге берген ақшаға салынған және аяқталғаннан кейін «Hopetoun» деп аталған (кейін бұзылған). Кейбір мәліметтерге сәйкес, Хоптун үкіметке мемлекеттік жобаларды жеделдету үшін қысым көрсеткен. Хоптунның кетіп бара жатқанда, ол жұмыссыздарға тарату үшін Флемингке сеніп тапсырған ақша және 25 ондаған бөтелке шампан сыйлаған. Осы кезеңнің бірнеше сарапшылары мұны Хоптунға қажет деп ойлаған төлемнен бас тартқандықтан құрылтайға жасалған ишара ретінде қарастырды. Флеминг сыйлықтарды тізім бойынша жұмыссыздарға үлестірді: 1902 жылдың 24 маусымында келген әрбір үйленген ер адамға бір шиллинг, ал әрбір жалғыз ер адамға 6 пенни берілді. Келесі күні шампан бөтелкелерімен қатар, «Shamrock» сыра зауытының сыйлаған 6 шұжық сырасы Флеминг тарапынан таратылды (ол өзі темекі де, ішімдік те ішпеген). Газеттерде хабарланғандай, мас болу мен тәртіпсіздік орын алды. «The Age» газетінің өкілі Флемингтен неліктен шарап сатылмағанын және ақша үлестірілмегенін сұрады. Оның жауабы, мүмкін, оның мінезіне сай болды. Ол былай деді: «Біз адамдар арасындағы теңсіздіктен жалықтық. Байлар шампан ішеді, ал кедейлер – қарапайым сыра. Сонымен қатар, оның Лордтығына шарап сату сенімсіздік болар еді». «The Age» тілшісі сырттағы мас тұрған топқа көрсетіп, оның айтқан теңдігі осы мас болу екенін сұрағанда, Флеминг мырза Австралияда шампан таратудың бұрын-соңда болмағанын және шампанның тек нәзік асқазанға арналмағанын айта алды ғана». («The Age», 26 маусым 1902 жыл).

"Байдың соғысы мен кедейдің күресі"

Флеминг Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери қызметке алу туралы пікірталастарда белсенділік танытты, және Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылармен бірге соғысқа қатысты нақты қарсы позицияны қабылдауға дайын болды. Мысалы, Порт-Мельбурн қалалық залында ол "байлардың соғысы және кедейлердің күресі" тақырыбында сөз сөйледі. Осы кезеңде ол жиі тұтқындалып, түрмеге қамалып, билік тарапынан депортациялау қаупімен жүрді, сондай-ақ оны оразандықтар өзенге лақтыруы мүмкін еді, және бір рет осыған ұшырады. 1933 жылы ол Аустралия Коммунистік партиясы ұйымдастырған Соғысқа және Фашизмге қарсы Конгресске сөйлеуге шақырылды. Ол ұйымдастырушыларды олардың догматикалық көзқарастары үшін сынағаны және бұл үшін қатты сынға ұшырағаны хабарланды.

Яра Банкер

Флеминг жексенбі күндері Ярра банкінде сөйлеші ретінде танымал болды. 1901 жылдан 1950 жылы қайтыс болғанға дейін, әр жексенбі сайын ол өзінің "Азаттық" стендін құрып, әлеуметтік мәселелер, еңбек жағдайлары және басқа да мәселелер бойынша жиналыстар мен лекциялар өткізді. Ол жиналыстарын сиыр қоңырауымен хабарлады, оның артында екі қызыл ту ілінген: біреуінде "Анархия", екіншісінде ақ түске "Азаттық" деп жазылған. 1950 жылы 1 мамырда, оның қайтысынан кейін, Чамми Флемингтің күлі Ярра банкіндегі адамдар арасына шашыратылды. Ол Австралия еңбек қозғалысына деген шынайылығымен, батылдығымен және адалдығымен есте қалды.