Кіріспе
Сейлон шайы, қара шай және сүттен жасалған сусын. Гонконг стиліндегі сүт шайы – Сейлон қара шайы мен сүттен (әдетте қайнатылған сүт және сгущенка) дайындалған шай ішімдігі. Гонконг шай мәдениетінде әдетте түскі астың бір бөлігі болып табылады. Гонконг тұрғындары жылына шамамен 900 миллион стақан/кесе тұтынады. Гонконгта пайда болғанмен, Гонконг асханалары мен Гонконг стиліндегі батыс тағамдарын ұсынатын мейрамханаларда шетелде де кездеседі. 2012 жылдың 4 ақпанында көрсетілген Top Eat 100 бағдарламасында Гонконг стиліндегі сүт шайы Гонконгтағы ең танымал тағамдар мен сусындардың тізімінде 4-орынды иеленді. Шайда дайындаудың ерекше техникасы Гонконгтың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енгізілген.
Hong Kong–style milk tea is a tea drink made from Ceylon black tea and milk (usually evaporated milk and condensed milk). It is usually part of lunch in Hong Kong tea culture. Hongkongers consume approximately a total of 900 million glasses/cups per year. Although originating from Hong Kong, it can also be found overseas in restaurants serving Hong Kong cuisine and Hong Kong–style western cuisine. In the show Top Eat 100, which aired on 4 February 2012, Hong Kong–style milk tea was listed as the 4th most popular food/drink in Hong Kong. The unique tea making technique is listed on the representative list of the Intangible Cultural Heritage of Hong Kong.
Тарих
Гонконг стиліндегі сүт шайы Гонконгтағы британдық отаршылдық үкім ету кезеңінен бастау алады. Британдықтардың кешкі шай ішу дәстүрі, онда қара шай сүт пен қантпен беріледі, Гонконгта кең таралды. Сүт шайы да сондай, бірақ дәстүрлі сүттің орнына қайнатылған немесе конденсирленген сүт қолданылады. Лан Фонг Юэн (蘭芳園) деп аталатын дай-пай донг стиліндегі мейрамхана 1952 жылы оның иесі Лам мырза сүт шайы мен Юеньюнгтің екеуін де ойлап тапқан деп мәлімдейді. Оның соңғысы туралы мәлімдемесі расталмаған, бірақ біріншісі туралы мәлімдеме 2007 жылғы Гонконг Заңнамалық Кеңесінің отырысының ресми протоколында тіркелген, бұл оған үлкен сенімділік береді. Оны "қытай шайынан" ажырату үшін "сүт шайы" деп атайды, ол қара шай ғана болып беріледі. Гонконгтан тыс жерлерде оны "Гонконг стиліндегі сүт шайы" деп атайды. Оның тағы бір аты бар, "жібек қалташа сүт шайы", ол шай жапырақтарын сүзуге арналған қапшықтан жасалған сүзгінің сыртқы түрінен туындаған. 1950-1960 жылдары Гонконг стиліндегі сүт шайының негізгі тұтынушылары жұмысшылар мен еңбекшілер болды, олар қапшықты колготка ұқсас деп ойлады.
Мәдени мұра
2017 жылы Гонконгтың Бос уақыт және мәдени қызметтер департаменті «Гонконг стиліндегі сүт шайы дайындау өнері» ЮНЕСКО-ның Мәдени емес мұраны сақтау жөніндегі конвенциясында белгіленген «дәстүрлі қолөнер» саласы бойынша Гонконгтың материалдық емес мәдени мұрасының бірі деп жариялады.
Дайындық
Гонконг стиліндегі сүт шайы бірнеше түрлі қара шайдың (көбінесе Цейлон шайы), мүмкін пуэр шайының (қытайша: 普洱), буланған сүт пен қанттың қоспасынан жасалады, қантты клиент өзі қосады, алып кету жағдайы болмаса. Көптеген сатушылар әр шайдың пропорциясын коммерциялық құпия санайды. Ча жау – сүт пен қанттың орнына конденсирленген сүт қолданылатын, шайға ерекше бай дәмі берілген нұсқасы. Кейбір кафелерде сүттің бірнеше түрінің қоспасы қолданылады, яғни майсыздалған сүт пен соя майы. Гонконг стиліндегі сүт шайының ерекшелігі – шай жапырақтарын сүзгілеу үшін қаптан жасалған қап қолданылуы. Дегенмен, шайды сүзгілеу үшін кез келген басқа сүзгіні де пайдалануға болады. Қаптан жасалған қап міндетті емес, бірақ көбінесе оған басымдық беріледі. Шайды тегістеу үшін қолданылатын қап ұзақ уақыт бойы қолданудан кейін біртіндеп қоңыр түске енеді. Сүзгінің пішініне байланысты ол жібек шұлыққа ұқсайды, сондықтан Гонконг стиліндегі сүт шайына «панталон» немесе «жібек шұлық» сүт шайы (қытайша: 絲襪奶茶) деген лақап ат қойылған. Бұл лақап Гонконгта жиі қолданылады, бірақ Қытайдың материктік бөлігінде және шетелдегі қауымдастықтарда сирек естіледі. Сүт шайын дайындаудың ең дұрыс жолы – ингредиенттерді қандай ретпен қосу туралы пікірталас бар. Кейбіреулер шай құю алдында сүт қосу керек дейді, ал басқалары кері пікірде. Бірақ көптеген адамдар екі әдіс те қанағаттанарлық деп санайды. Сүт шайы – көптеген гонконгтықтардың күнделікті өмірінің ажырамас бөлігі, көбінесе түстен кейінгі шай ішуге беріледі, сондай-ақ таңғы асқа немесе кешкі асқа да ішуге болады. Батыста кофе қаншалықты танымал болса, сүт шайы да сондай мәртебеге ие. Дәстүрлі кантондық мейрамханаларда немесе дим-сам үйлерінде ұсынылмаса да, Гонконг стиліндегі батыс мейрамханаларында, ча чаан тенгтерде және Гонконгтың тарихи дай пай донгтерінде сүт шайы стандартты тағам болып саналады. Ыстық сүт шайының бағасы 12–16 гонконг доллары арасында, ал салқын нұсқасы 2–3 долларға қымбаттау. Сүт шайы көбінесе керамикалық (көбінесе «кофе тостағаны» деп аталады) немесе металл тостағанда беріледі. Жақсы сүт шайының ең маңызды критерийі – оның «тегіс» болуы (香滑), яғни оның қаймақтығы мен толыққанды дәмі. Тамаша сүт шайының (сондай-ақ, көпіршікті шайдың) тағы бір белгісі – оны ішкеннен кейін тостағанның жиегінде қалатын ақ көбік. Бұл ақ көбік буланған сүттегі майдың концентрациясы жеткілікті деңгейде екенін көрсетеді. Сапалы сүт шайын анықтаудың тағы бір жолы – дұрыс демалғаннан кейін сусынның бетінде майдың көрінуі. Бұл шай өндірісі кезіндегі қуыру процесінен қалған май.
Түрлері
Мұздатылған сүт шайы әдетте мұз кесектерімен дайындалады. Бірақ бұрын мұз жасау машиналары кең таралмаған кезде, мұздатылған сүт шайы ыстық сүт шайын шыны бөтелкеге құйып, тоңазытқышта салқындату арқылы жасалатын. Бұрын сүт шайы «Витасой» немесе «Кока-Кола» бөтелкелерінде сатылатын. Бүгінде Гонконгта осы түрі «бөтелкедегі сүт шайы» сирек кездеседі. Гонконгтағы «7 Eleven» және «Circle K» сияқты көптеген дүкендерде консервіленген немесе пластик бөтелкедегі мұздатылған сүт шайын табуға болады. Мұз кесектері бар сүт шайында мұз еріп, ішкі мазмұнын сұйылтады, соның салдарынан сусынның дәмі өзгереді. Кейбір «ча чаан тенгтер» аздап мұз салған сүт шайын ұсынады, оны ыстық сүт шайын пластик стақанға құйып, тоңазытқышта салқындатады немесе ыдысты салқын суға қояды, бұл «мұз ваннасындағы сүт шайы» деп аталады. Кейбір мейрамханалар мұздатылған сүт шайынан жасалған мұз кесектерін пайдаланады. Бұл әдістердің барлығы көбінесе сату артықшылықтары ретінде қолданылады. Сүт шайы мен кофе қосылғанда «Юеньеюнг» деп аталады. «Жібек қоршау шайының» бір түрі – «жібек қоршау кофесі».
In the case of milk tea with ice cubes, the melting ice will dilute the content, thus affecting the taste of the drink. Some cha chaan tengs serve ice less iced milk tea, made by pouring hot milk tea into a plastic cup and then cooling it in a refrigerator or by placing the container into a cold water bath, which is called "ice bath milk tea" Some restaurants simply use ice cubes made of frozen milk tea. All these methods are often used as selling points. Milk tea and coffee together is called Yuenyeung A variation on "silk stocking tea" is "silk stocking coffee".