Шығармашылық кластың әлеуметтік-экономикалық тұжырымы

Кіріспе

Ұсынылған әлеуметтік-экономикалық топ

Шығармашылық топ – американдық қала зерттеушісі Ричард Флорида ұсынған, нақты әлеуметтік-экономикалық топ. Торонто университетінің Ротман менеджмент мектебіндегі Мартин Өркендеу институтының профессоры және директоры Флорида, шығармашылық топтың АҚШ-тағы пост индустриалды қалалардың экономикалық дамуының маңызды қозғаушы күші екенін айтады.

Шолу

Флорида шығармашылық класты 40 миллион жұмысшыдан тұратын (АҚШ жұмыс күшінің шамамен 30 пайызы) деп сипаттайды. Ол осы класты екі негізгі бөлімге бөледі, олар Стандартты кәсіптік жіктеу жүйесі кодтарына сүйенеді:
Супер шығармашылық ядро: Бұл топ АҚШ-тағы барлық жұмыс орындарының шамамен 12 пайызын құрайды. Оған ғылым, инженерия, білім беру, компьютерлік бағдарламалау, зерттеу сияқты кең ауқымды мамандықтар кіреді, ал өнер, дизайн және медиа қызметкерлері оның шағын бөлігін құрайды. Флорида осы топқа жататын адамдардың «шығармашылық процеске толыққанды қатысатынын» (2002, 69 бет) айтады. Супер шығармашылық ядро инновациялық деп есептеледі, коммерциялық өнімдер мен тұтыну тауарларын жасайды. Оның мүшелерінің басты қызметі – шығармашылық пен жаңашылдық. «Проблемаларды шешумен қатар, олар проблемаларды анықтаумен де айналысады» (Флорида, 2002, 69 бет). Шығармашылық саладағы мамандар: Бұл мамандар – классикалық білім негізді жұмысшылар, олар денсаулық сақтау, бизнес және қаржы, құқық және білім беру салаларында жұмыс істейді. Олар «нақты проблемаларды шешу үшін күрделі білімді пайдаланады», бұл үшін жоғары білім деңгейін қолданады (Флорида, 2002). Осы екі негізгі топтан басқа, шығармашылық класты әдетте одан да кішкентай богемалықтар тобы да құрайды. 2002 жылғы зерттеуінде Флорида шығармашылық кластың экономиканың өсуіне жетекші күш болатынын, алдағы он жылда 10 миллионнан астам жұмыс орнын құруға мүмкіндігі бар екенін, бұл 2012 жылы халықтың шамамен 40 пайызына тең болатынын мәлімдеді.

Өмірбаян

Флориданың әлеуметтік теориялары көптеген пікірталас пен талқылауға бастапты. Флориданың еңбегінде білім қызметкерлері, зиялылар және түрлі өнер иелерінен құралған жаңа немесе пайда болып келе жатқан топ – немесе демографиялық сегмент – дәстүрлі ауыл шаруашылығы немесе өнеркәсіпке негізделген экономикадан қашықтауға немесе күрделі экономикалық иерархияларға жалпы қайта құруға алып келетін, өркендеп келе жатқан экономикалық күш болып табылады. Флориданың түрлі жарияланымдарда жасаған тезистері АҚШ Халық санағы бюросының демографиялық деректерінің және басқа да көздердің негізінде құрылған. Алдымен АҚШ-тың ірі қалаларында байқалатын экономикалық үрдістер мен өзгерістерге назар аударылып, кейіннен зерттеулер халықаралық деңгейге кеңейтілді. Калифорнияның Кремний алқабы, Вашингтон, Балтимор, Бостонның 128-жолы, Солтүстік Каролинадағы Үшбұрыш, Остин, Сиэтл, Бангалор, Дублин және Швеция сияқты бірқатар нақты қалалар мен аймақтар осы экономикалық үрдістермен байланыстырылды. Флориданың жарияланымдарында осы орындардың барлығында үлкен «Шығармашылық топ» (Creative Class) өкілдері табылды. Флорида шығармашылық топтың инновация арқылы аймақтық экономикалық өсімді ынталандыру қабілетіне байланысты әлеуметтік маңызы бар екенін айтады (2002). Дортмунд Техникалық университетінің американдық зерттеулер профессоры Уолтер Грюнцвейг «шығармашылық топ» терминінің шығу тегі Флоридаға емес, Ральф Уолдо Эмерсонның «Өмір жолы» жинағындағы «Қуат» атты эссесіндегі (1860) бір үзіндіге барып тірелетінін көрсетті.

Кәсіптері

Флорида шығармашылық класты жаңа, мағыналы формаларды жасаумен айналысатын жұмысшылар тобы деп айтады (2002). Оған ғалымдар мен инженерлер, университет профессорлары, ақындар мен сәулетшілер кіреді, сонымен қатар "жаңа идеялар, жаңа технологиялар және/немесе шығармашылық контент жасау экономикалық функциясын атқаратын дизайн, білім беру, өнер, музыка және ойын-сауық салаларындағы адамдар" да кіреді (Флорида, 2002, 8-бет). Осы топтың жобалары кең ауқымда қолданылатын және пайдалы деп есептеледі. Шығармашылық кластың тағы бір секторы – білімді көп талап ететін лауазымдар; олар әдетте жоғары деңгейдегі формалды білімді қажет етеді (Флорида, 2002). Бұл саладағы жұмысшылардың мысалдары – денсаулық сақтау мамандары мен бизнес менеджерлері, олар шығармашылық мамантар деп аталатын кіші топтың құрамына кіреді. Олардың басты міндеті – ойлау және мәселелерге жаңа көзқарас ұсыну. Қазіргі әлемдік қоғамда шығармашылыққа құндылық беріліп келеді. Жұмыс берушілер шығармашылықты қызметкерлерінің өзін-өзі танытуының және жұмысына қанағаттануының арнасы ретінде қарастырады. АҚШ-тың шамамен 38,3 миллион азаматы және американдық жұмыс күшінің 30 пайызы өзін шығармашылық кластың өкілі деп санайды. Бұл көрсеткіш соңғы 20 жылда 10 пайыздан астамға өсті. Шығармашылық кластың дәстүрлі жұмыс ортасындағы киім-кешек пен мінез-құлықтан алшақтығымен де ерекшеленетіні белгілі. Шығармашылық кластың мүшелері өз жұмыс уақытын және киім талаптарын өздері белгілей алады, көбінесе бизнес костюмдері мен галстуктердің орнына ыңғайлы, күнделікті киімді таңдайды. Шығармашылық кластың мүшелері өздері үшін жұмыс істей алады және өз кестесін құра алады, енді 9-дан 5-ке дейінгі стандартты сақтамайды. Тәуелсіздік шығармашылық класта жоғары бағаланады және жұмыс ортасында күтіледі (Флорида, 2002).

Әлемдік экономика

Шығармашылық тап – көптеген жұмысшылардың бірі емес, қайта мүшелерін тарта алатын елдерге экономикалық өсім әкелетініне сенетін топ. Шығармашылық таптың экономикалық артықшылықтарына жаңа идеялар, жоғары технологиялық өнеркәсіп және аймақтық өсім жатады. Шығармашылық топтар ғасырлар бойы болғанымен, АҚШ 1960 және 1970 жылдары ақпараттық технологиямен айналысқан алғашқы ірі ел болды. 1960 жылдары АҚШ халқының 5 пайызынан азы ғана шығармашылық топқа кірген, ал қазір бұл көрсеткіш 26 пайызға жетті. Қазіргі әлемдік экономикада күшті шығармашылық таптың маңызды екенін ескере отырып, Еуропа да осы топ бойынша Америкамен шамалас деңгейге жетті. Шығармашылық топ мүшелерін тарту үшін қалалар арасында бәсекелестік күшейді. 90 елде жүргізілген эмпирикалық зерттеу нәтижесінде Rindermann және авторлар (2009) жоғары қабілетті топтардың (немесе «ақылды топтардың») экономикалық өсімге, тұрақты демократиялық дамуға, сондай-ақ үкімет тиімділігі, құқықтық мемлекет және бостандық сияқты саяси салалардың жақсаруына жауапты екенін дәлелдеді.

Жоғары шығармашылық таптың тұрғындары тұратын жерлер

Флорида штатының халық санағы және экономикалық деректерді пайдалануы, "Жаратылыс класының өрлеуі" (2002), "Қалалар және жаратылыс класы" (2004), "Жаратылыс класының қашуы" (2007) сияқты еңбектерде, сондай-ақ Дэвид Брукстің "Жұмақтағы бобостар" (оның "бобостары" шамамен Флориданың жаратылыс класына сәйкес келеді) және Росс Хонивиллдің "NEO Power" еңбектерінде көрсетілгендей, жаратылыс тұрғындарына тартып, сақтап қала алатын қалалар өркендейді, ал олай істей алмайтындары тоқтап қалады. Бұл зерттеулер бизнес қауымдастығында, сондай-ақ саясаткерлер мен қала құрылысшылары арасында кеңінен танымал болды. Флорида және басқа жаратылыс класы теориялықтары Ұлттық әкімдер конференциясының және көптеген экономикалық даму комитеттерінің отырыстарына шақырылды, мысалы Денвер қаласының әкімі жаратылыс кеңістіктері жөніндегі жұмыс тобы және Мичиган губернаторы Дженнифер Гранхолмның "Салқын қалалар" бастамасы. "Қалалар және жаратылыс класы" еңбегінде Флорида жаратылыс қалаларының үш негізгі алғы шартын талқылауға бірнеше тарау арнады (жаратылыс орталықтарын ерекшелейтін көптеген қосымша қасиеттер болғанмен). Оның пікірінше, қала жаратылыс класын тарту үшін "үш "Т" қағидасын" сақтауы керек: Талант (жоғары білімді, дағдылы халық), Толеранттылық (әр түрлі қоғам, "тіршілікке қадір тұту" этикасымен) және Технология (кәсіпкерлік мәдениетін дамытуға қажетті технологиялық инфрақұрылым). "Жаратылыс класының өрлеуі" еңбегінде Флорида жаратылыс класының мүшелері меритократияны, әртүрлілікті және жекелікті бағалайтынын және көшіп келгенде осы сипаттамаларды іздейтінін айтады (2002). Флорида кітаптарында көрсеткендей, Буффало, Жаңа Орлеан және Луисвилл жаратылыс класын тартуға тырысқан, бірақ "үш "Т" қағидасын" жақсырақ сақтайтын қалалармен салыстырғанда сәтсіздікке ұшыраған қалалардың мысалдары. Жаратылыс класының қызметкерлері мәдени, жаратылыс және технологиялық қажеттіліктерін жақсырақ қанағаттандыратын қалаларды іздеді, мысалы Чапел-Хилл, Сан-Франциско, Вашингтон, Остин, Сиэтл, Торонто (Онтарио) және Портленд (Орегон). Флорида сондай-ақ Лексингтон мен Милуокидің (Висконсин штаты) "жаңа экономикадағы жетекші қала" болу үшін қажетті мүмкіндіктері бар екенін атап өтті. "Жаратылыс индексі" Флорида қолданатын тағы бір құрал, ол жаратылыс класының мүшелерін қалаға қалай тартатындығын сипаттайды. Жаратылыс индексі төрт элементтен тұрады: "жұмыс күшінің жаратылыс класының үлесі; инновация, бір адамға шаққандағы патенттер санымен өлшенеді; жоғары технологиялық индустрия, Милкен институтының кеңінен қабылданған Tech Pole индексін пайдалану арқылы; және әртүрлілік, аймақтың ашықтығының сенімді көрсеткіші болып табылатын Гей индексімен өлшенеді" (2002, 244-245 беттер). Осы индексті пайдаланып, Флорида инновациялық жоғары технологиялық орталықтар бойынша қалаларды бағалайды және орналастырады, Сан-Франциско ең жоғары орынға ие (2002). Флорида және басқалар гейлер, суретшілер және музыканттар сияқты мәдени тұрғыдан дәстүрлі емес адамдарға (Флориданың "Гей индексі" және "Богемиялық индексі" арқылы көрсетілген) және онда тұратын және көшіп келетін жаратылыс класының қызметкерлерінің саны арасындағы тығыз байланысты анықтады (2002). Осы жаңа әлеуметтік-экономикалық топтың қалаулары мен құндылықтарын зерттеулер көрсеткендей, адамдардың қайда тұруды таңдағандарын дәстүрлі өндірістік теорияларға сәйкес болжау мүмкін емес ("адамдар жұмыс орындары/фабрикалар орналасқан жерге барады"). Жаратқыш қызметкерлер енді физикалық өнімдерге байланысты емес, интеллектуалдық өнімдермен жұмыс істейді. Олардың шығармашылық жұмыс бар қалаларға көшіп-қонуы нақты жұмыс емес, көбінесе бос уақыт пен қоғамдық өмірге деген қызығушылыққа байланысты. Жаратылыс класы прогрессивті және инновациялық идеялар мен өнімдерді жаһандануға бағытталғанмен, олар жергілікті қоғамдық және жергілікті тәуелсіздікті де бағалайды деп есептеуге болады. Социологтар мен қала теориялықтары соңғы он жылда құндылықтардың біртіндеп және кеңінен өзгеретінін атап өтті. Жаратқыш қызметкерлер мәдени, әлеуметтік және технологиялық климатты іздейді, онда олар "өздері бола алады" деп санайды. "Бұл тәсілдің негізгі болжамы - жаратылыс қызметкерлері өмірінің барлық саласында жаратылыс мүмкіндіктерін іздейді, сондықтан олар өздерінің өмір салтын белсенді түрде қолдайтын қалаларға көшіп кетеді" (Донеган және басқалар, 2008, 181 бет). Флорида және Мартин Өркендеу институты жыл сайын 3Т экономикалық дамуы – талант, технология және толеранттылық бойынша елдерді бағалайтын Ғаламдық жаратылыс индексін жариялайды. "Ғаламдық жаратылыс индексі – 3Т экономикалық дамуы – талант, технология және толеранттылық негізіндегі кең ауқымды экономикалық өсім және тұрақты өркендеу өлшемі. Ол 139 елді әрбір өлшем бойынша және жаратылыс пен өркендеудің жалпы өлшемі бойынша бағалайды және орналастырады" (Флорида және басқалар, 2015). Ғаламдық жаратылыс индексі географиялық орналасудың әртүрлілігін ескереді, прогрессивті идеялардың өркендеуіне ашықтық жолын ашады. "Толеранттылық және әртүрлілікке ашықтық – постматериалистік құндылықтарға қарай кең ауқымды мәдени өзгерістің бір бөлігі. Толеранттылық – немесе кең мағынада әртүрлілікке ашықтық – технология мен талантпен қатар жұмыс істейтін қосымша экономикалық артықшылықты қамтамасыз етеді" (Флорида, 2012, 233 бет). Әртүрлілік осы орындарға жаратылыс тұлғаларын тартуға және осылайша экономикалық өсімді ынталандыруға мүмкіндік береді. 2015 жылғы Ғаламдық жаратылыс индексінің нәтижелері 139 елдің жаратылыс және өркендеу деңгейін өлшеді. 2015 жылғы Ғаламдық жаратылыс индексінде бірінші орында Аустралия тұр. Зерттеу және дамуға жұмсалатын жалпы ұлттық өнім үлесі әлемдік деңгейде үнемі артып келеді. Көптеген дамыған елдерде жаратылыс қызметі қарқынды түрде өсіп келеді. 2030 жылы сатылатын өнімдердің 60% әлі жоқ. Қайталама жұмыстар роботтандырылуда. Бүкіл әлем "Жаратылыс қоғамына" айналуда.

Florida's use of census and economic data, presented in works such as The Rise of the Creative Class (2002), Cities and the Creative Class (2004), and The Flight of the Creative Class (2007), as well as Bobos in Paradise by David Brooks (whose "bobos" roughly correspond to Florida's creative class), and NEO Power by Ross Honeywill, has shown that cities which attract and retain creative residents prosper, while those that do not stagnate. This research has gained traction in the business community, as well as among politicians and urban planners. Florida and other Creative Class theorists have been invited to meetings of the National Conference of Mayors and numerous economic development committees, such the Denver mayor's Task Force on Creative Spaces and Michigan governor Jennifer Granholm's Cool Cities Initiative. In Cities and the Creative Class, Florida devotes several chapters to discussion of the three main prerequisites of creative cities (though there are many additional qualities which distinguish creative magnets). For a city to attract the Creative Class, he argues, it must possess "the three 'T's": Talent (a highly talented/educated/skilled population), Tolerance (a diverse community, which has a 'live and let live' ethos), and Technology (the technological infrastructure necessary to fuel an entrepreneurial culture). In Rise of the Creative Class, Florida argues that members of the Creative Class value meritocracy, diversity and individuality, and look for these characteristics when they relocate (2002). As Florida demonstrates in his books, Buffalo, New Orleans and Louisville are examples of cities which have tried to attract the Creative Class but, in comparison to cities which better exemplify the "three 'T's", have failed. Creative Class workers have sought out cities that better accommodate their cultural, creative, and technological needs, such as Chapel Hill, San Francisco, Washington, D. C., Austin, Seattle, Toronto, Ontario and Portland, Oregon. Florida also notes that Lexington and Milwaukee, Wisconsin have the ingredients to be a "leading city in a new economy". The "Creativity Index" is another tool that Florida uses to describe how members of the Creative Class are attracted to a city. The Creativity Index includes four elements: "the Creative Class share of the workforce; innovation, measured as patents per capita; high tech industry, using the Milken Institute's widely accepted Tech Pole Index ; and diversity, measured by the Gay Index, a reasonable proxy for an area's openness" (2002, pp. 244–5). Using this index, Florida rates and ranks cities in terms of innovative high tech centers, with San Francisco being the highest ranked (2002). Florida and others have found a strong correlation between those cities and states that provide a more tolerant atmosphere toward culturally unconventional people, such as gays, artists, and musicians (exemplified by Florida's "Gay Index" and "Bohemian Index" developed in The Rise of the Creative Class), and the numbers of Creative Class workers that live and move there (2002). Research involving the preferences and values of this new socioeconomic class has shown that where people choose to live can no longer be predicted according to conventional industrial theories (such as "people will go to where the jobs/factories are"). Creative workers are no longer bound by physical products, rather working with intellectual products. Their migration to metropolitan urban areas where creative work is available is more due to the attraction of leisure life and community rather than actual work. Although the Creative Class works towards the globalization of progressive and innovative ideas and products, they can also be considered to value local community and local autonomy. Sociologists and urban theorists have noted a gradual and broad shift of values over the past decade. Creative workers are looking for cultural, social, and technological climates in which they feel they can best "be themselves". "The main assumption underlying this approach is that creative workers seek creative outlets in all aspects of their lives and therefore migrate to cities that actively support their preferred lifestyles" (Donegan et al., 2008, p. 181). Each year Florida and the Martin Prosperity Institute release the Global Creativity Index, an international study of nations, ranking countries on the 3Ts of economic development talent, technology, and tolerance. "The GCI is a broad based measure for advanced economic growth and sustainable prosperity based on the 3Ts of economic development talent, technology, and tolerance. It rates and ranks 139 nations worldwide on each of these dimensions and on our overall measure of creativity and prosperity" (Florida et al., 2015). The GCI takes into account the diversity of geographical locations noting their openness as the means for progressive ideas to prosper. "Tolerance and openness to diversity is part and parcel of the broad cultural shift toward post materialist values Tolerance—or, broadly speaking openness to diversity—provides an additional source of economic advantage that works alongside technology and talent" (Florida, 2012, p. 233). Diversity allows these locations to attract creative individuals and therefore stimulate economic growth. The findings from the 2015 GCI measured 139 countries on their creativity and prosperity. Ranked number one on the 2015 GCI is Australia. Share of Gross National Product spent on Research and Development is constantly raising at world level. Creative activities are growing at a fast pace in most advanced countries. 60% of the products that will be sold in 2030 do not yet exist. Repetitive works are being robotized. The whole world is becoming a "Creational Society".

Өмір салты

Шығармашылық сыныптың әртүрлі және жеке өмір салты, түрлі тәжірибелік шараларға белсенді қатысумен байланысты. Флорида (2002) осыған ұқсас қызығушылықты бейнелеу үшін «көше деңгейіндегі мәдениет» терминін қолданады. Көше деңгейіндегі мәдениетке кафелердің, тротуардағы музыканттардың, кішкентай галереялар мен бистролардың көптеген үйлесімді жиынтығы кіруі мүмкін, онда қатысушы мен көрермен, немесе шығармашылық пен оның авторы арасындағы шекараны ажырату қиын (166 б.). Шығармашылық сынып мүшелері саяхаттау, антиквариат іздеу, велосипед тебу және жүгіру сияқты әртүрлі шаралардан ләззат алады, бұл көрермен емес, қатысушы болуға бағытталған ұжымдық қызығушылықты көрсетеді (Флорида, 2002).

Сындар

Көптеген зерттеулер Флориданың шығармашылық сынып теориясының логикасы немесе эмпирикалық дәлелдеріне қатысты кемшіліктерді анықтады. Осы сыншыл эмпирикалық зерттеулердің жиынтығы шығармашылық сынып тезисінің және оған байланысты шығармашылық қала саясатының ұсыныстарының, шындығында Солтүстік Америка, Еуропа, Австралия және Азия қалаларындағы әлеуметтік және экономикалық теңсіздіктерді күшейтетінін көрсетеді. Джейми Пек шығармашылық сынып теориясы себептік байланыс механизмін ұсынбайды және дөңгелек логикаға ұшырайды деп мәлімдейді. Джон Монтгомери: «Флорида жасаған нәрсе – шығармашылық орта немесе дамыған қалалар туралы негізгі шындықтарды ғана көрсететін индекстер жиынтығы» деп жазады. Монтгомери Флориданың ең шығармашылық деп санайтын қалаларымен келіспейді, Ұлыбританиядағы ең үздік қалалардың бірі Манчестер мен Лестер емес, Лондон болуы керек деп есептейді. Флориданың зерттеулері мен теориялық негіздерін сынға алуды итальяндық Операизм аясында Матео Паскинелли (2006) жасады.

Статистикалық индекстер мен құрамы

Экономика, география, социология және басқа да әлеуметтік ғылымдар салаларының ғалымдары Флориданың «шығармашылық тап» тұжырымдамасын сынға алып, оның шашыраңқылығы мен талдаулық дәлдіктің жетіспеуіне қатысты мәселелер көтерді. Бірқатар зерттеулер Флориданың статистикалық көрсеткіштерінде кемшіліктерді анықтады. Хойман мен Фариси Флориданың өзінің көрсеткіштерін пайдаланып, 1990–2004 жылдар аралығында шығармашылық таптағы жұмысшылардың үлесі жоғары қалалардың экономикалық өсудің ешқандай түрімен байланысты екенін көрсететін статистикалық дерек таппады. Мегаполистерді талдау бірлігі ретінде қолдану мегаполистік аймақтардағы әлеуметтік-кеңістіктік айырмашылықтың жоғары деңгейін елеусіз қалдырады. Зерттеулер мен жарияланған материалдар шығармашылық таптың біртекті, төмен тығыздықты қала маңындағы аймақтарда тұруға бейім екендігіне күмән келтіреді. Әлеуметтік ғалымдар шығармашылық таптың кәсіби құрамындағы мәселелерді де анықтады. Экономикалық географ Стефан Кратке қаржы және жылжымайтын мүлік саласының мамандарының шығармашылық тапқа кіруіне екі себеппен қарсылық білдіреді: 1) олар 2007 жылғы қаржылық дағдарыста «дилерлік тап» ретінде шешуші рөл атқарды, сондықтан оларды тұрақты қалалық және аймақтық экономикалық өсудің негізі деп санауға болмайды; және 2) қаржы және жылжымайтын мүлік салалары (әсіресе бас кеңсесі орналасқан қалаларда) экономикалық тұрғыдан маңызды аймақтық/қалалық ойыншылар болып табылады, себебі олар негізінен басқа аймақтардағы өндірістік қызмет нәтижесінде туындаған байлық ағынына тәуелді. Сонымен қатар, Кратке «саяси таптың» шығармашылық тапқа кіруіне де олай болмайтынын айтады, өйткені олар көп жағдайда неолибералдық қаржылық реттеуді жоюға және АҚШ-та және басқа елдерде жылжымайтын мүлік көпіршіктері арқылы көрінетін өте тұрақсыз қалалық және аймақтық өсу үлгілерінің қалыптасуына қатысты. «Қалалық даму және шығармашылық тап саясаты» атты еңбегінде Энн Маркусен шығармашылық тапқа жататын жұмысшылардың топтық біртүзілігі жоқ екенін, сондай-ақ олардың кәсіптерінің өзіндік шығармашылыққа негізделмегенін айтады. Маркусен сонымен қатар шығармашылық таптың анықтамасы негізінен білім деңгейіне байланысты екенін атап өтеді, бұл Флориданың көрсеткіштері білімді ескергеннен кейін маңызсыз болатынын көрсетеді. Маркусен Флорида «өз пайдаланатын кәсіптік статистиканың мәнін түсінбегендей» деген пікір білдіреді және негізгі кәсіптік топтарды жіктеуді қажет деп санайды. Ол осы кең санаттарға талаптарды реттеушілер, жерлеу қызметін ұйымдастырушылар, салық инспекторы сияқты кейбір кәсіптерді қосуға қатысты мәселелерді көтереді, бірақ «бұл кәсіптер шынымен де шығармашылық болуы мүмкін, бірақ сонымен қатар ұшақ пилоттары, кеме инженерлері, слесарьдар және тігіншілер де Флориданың санағында шығармашылық емес». Сонымен қатар, адамның шығармашылық қабілетін біліммен теңестіруге бола ма деген сұрақ туындайды, өйткені «білімнің барлық деңгейіндегі адамдар айтарлықтай тапқырлық көрсетеді».

Scholars in the disciplines of economics, geography, sociology, and related social sciences have challenged Florida's conception of the "creative class", particularly for the perceived fuzziness of the concept and the lack of analytical precision. A number of studies have found problems with Florida's statistical indices. Hoyman and Faricy, using Florida's own indices, find no statistical evidence that cities with higher proportions of Creative Class workers correlated with any type of economic growth from 1990–2004. By using metropolitan areas as the unit of analysis, the high degree of socio spatial variation across the metropolitan region is ignored. Studies and popular accounts have questioned whether the creative class is more likely to live in the homogenous, low density suburban periphery. Social scientists have also identified problems with the occupational composition of the creative class. Economic geographer Stefan Kratke challenges the inclusion of financial and real estate professionals within the creative class on two accounts: 1) these individuals played a decisive role as the "dealer class" in the 2007 financial crises, and therefore cannot be considered a basis for sustainable urban and regional economic growth; and 2) the financial and real estate industries (especially in headquarter cities) are economically significant regional/urban players only because they are largely "reliant on inflows of wealth created by productive activities in other regions." Moreover, Kratke argues that the "political class" is also ill suited to be included within creative class, as they are, in many cases, implicated in neoliberal financial deregulation and the rise in highly unstable urban and regional growth regimes evident through real estate bubbles across the United States and in other countries. In "Urban Development and the Politics of the Creative Class", Ann Markusen argues that workers qualified as being in the Creative Class have no concept of group identity, nor are they in occupations that are inherently creative. Markusen also notes that the definition of the Creative Class is based largely on educational attainment, suggesting that Florida's indices become insignificant after controlling for education. Markusen argues that Florida "does not seem to understand the nature of the occupational statistics he uses" and calls for the major occupational groups to be disaggregated. She questions the inclusion of particular occupations within these broad categories such as claim adjusters, funeral directors, tax collectors, yet argues that "[t]hese occupations may indeed be creative, but so too are airplane pilots, ship engineers, millwrights, and tailors – all of whom are uncreative in Florida's tally." Moreover, it is questioned whether human creativity can be conflated with education since "[p]eople at all levels of education exercise considerable inventiveness."

Экономикалық өсу

Зерттеулер көрсеткендей, экономикалық өсім ғылыми-техникалық және көркем шығармашылық жұмысшылардың маңыздылығын ескере отырып, дамиды, бірақ бұл макро деңгейдегі қорытынды Флориданың шығармашылық сынып теориясысыз да жасалуы мүмкін, ол негізінен "қазіргі заманғы сыныптық қатынастарды растауды" қамтиды. Басқа ғалымдар Флориданың "шығармашылық" анықтамасының негізін сынға алды, оның көптегендері үшін тар шеңберде қарастырылып, тек қаржылық және экономикалық өсу әлеуеті үшін бағаланады. Сондай-ақ, зерттеулер Флориданың жұмыс орындары мен экономикалық өсім шығармашылық сыныпты ұстанып жүреді деген пікірін күмәнге түсірді, ал шығармашылық сыныптың көші-қон үлгілері де сыналып бағаланды. Флориданың шығармашылық сыныпты тарту экономикалық өсуге алып келеді деген себеп-салдарлық логикасын растаудың орнына, эмпирикалық зерттеулер табысты аймақтардың адам капиталын тартатынын және сақтайтынын көрсетті. Шығармашылық сынып туралы тезис, тіпті Ричард Флориданың өзі де Американың құлдыраған Өнеркәсіптік белдеу қалалары үшін Флориданың болжамдарының өзгергені үшін сынға ұшырады. Флориданың идеясы қалалар тарапынан жылдам және ынтамен қабылдануына себеп, оның кез келген қаланың дұрыс инфрақұрылымдық инвестициялар, саясат және кеңес беру арқылы жандануға және шығармашылыққа толы қалаға айналуға мүмкіндігі бар екенін айтуы болды. 2009 жылғы "Шығармашылық сыныптың алдауы" атты мақала Флориданың қиын жағдайдағы өнеркәсіптік қалалардағы қымбат сөздеріне, оның оларға оптимистік болжамдар жасауына және Ұлы дағдарыстан кейін көптеген американдық қалалардың құтқарылуы мүмкін емес деген соңғы мәлімдемелеріне күмән тудырды. Шығармашылық сынып тезисі қала ішіндегі жылжымайтын мүліктің дамуына, джентрификацияға және әсіресе қонақжайлылық саласындағы төмен жалақылы қызметкерлерге тәуелді қалалық еңбек нарықтарына сүйенгендігі үшін де сынға ұшырады. Флорида қызметкерлердің жалақысын көтеруге шақырды.

Халықтың қарсылығы

Торонтодағы Creative Class Struggle ұжымы осы сынды академиялық айналымдардан тысқары шығарып, Флориданың Creative Class теориясына және оның қалалық саясатқа кеңінен енгізілуіне қарсы тұрды. Ұжым шығармашылық қала стратегиялары мен саясаты туралы ақпаратты жинақтайтын онлайн платформаны басқарады, жаңалықтар мен басқа материалдарды жариялайды, сондай-ақ БАҚ пен қоғамды сыни талқылауға тартуға тырысады. 2009 жылдың маусым айында Creative Class Struggle және Fuse журналы Торонтода осы мәселелерді талқылау үшін ашық форум ұйымдастырды.

Веб сілтемелері

Кливленд, Харлан. "Мұңсыздықтан кейін не?" 1977 жылғы қазан. Аспен институтының гуманистік зерттеулері, 2005 жылғы 3 қараша. Саенс, Тара Кенири. "АҚШ жоғары технологиялық қалаларының суреттері: 1980-2000 жылдар аралығындағы кәсіби топтардың табыс бойынша жіктелуі". 2005 жылғы наурыз. Техас университеті, Остин, 2005 жылғы 31 қараша.