Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдік талшықтарын қалған бөліктерді шіру арқылы бөліп алу.
Isolating plant fiber by rotting all else
Шіру – бұл өсімдіктердегі микроорганизмдер мен ылғалдың әсерін пайдаланып, баст талшықтары буындарын қоршаған жасушалық тіндердің және пектиндердің көп бөлігін еріту немесе шіруге жеткізу арқылы талшықты сабақтан ажыратуды жеңілдететін процесс. Ол зығыр сабағынан зығыр матасын және кокос жаңғағынан кокос талшығын өндіруде қолданылады.
Retting is a process employing the action of micro organisms and moisture on plants to dissolve or rot away much of the cellular tissues and pectins surrounding bast fibre bundles, facilitating the separation of the fibre from the stem. It is used in the production of linen from flax stalks and coir from coconut husks.
Суды тазалау
Сумен шірудің ең көп таралған әдісі – сабақтардың шоғырын суға батыру арқылы жасалады. Су сабақтың орталық бөлігіне еніп, ішкі жасушаларды кеңейтеді, ең сыртқы қабатын жарып, ылғалды және шіру тудыратын бактерияларды сіңіруді арттырады. Шіру уақытын мұқият анықтау қажет; жеткіліксіз шіру бөлуді қиындатады, ал артық шіру талшықты әлсіретеді. Қос шіру – өте жақсы талшық беретін жеңілдетілген процесс, онда сабақтар шіру толық аяқталмас бұрын судан шығарылып, бірнеше ай бойы кептіріледі, содан кейін қайтадан шірітіледі. Табиғи сумен шіру үшін тұрқымаған немесе ақырын ағатын сулар қолданылады, мысалы, көлдер, батпақтар және ақырын ағатын өзендер. Сабақтарды әдетте тастармен немесе ағашпен 8-14 күнге дейін, судың температурасы мен минералдық құрамына байланысты бастырып тұрады. Ал цистерналық шіруге керісінше, әдетте бетоннан жасалған резервуарлар қолданылады, ол шамамен төрт-алты күнге созылады және кез келген маусымда жүзеге асырылуы мүмкін. Алғашқы 6-8 сағат, «жуу кезеңі» деп аталатын, судың көп бөлігін кір мен бояу заттарынан тазартуға мүмкіндік береді, және таза талшық алу үшін су әдетте ауыстырылады. Шіру қалдық сулары, шығарылмас бұрын зиянды уытты элементтерді азайту үшін тазартуды қажет етеді, өсімдік минералдарына, мысалы, нитраттарға бай және сұйық тыңайтқыш ретінде қолданылуы мүмкін.
The most widely practiced method of retting, water retting, is performed by submerging bundles of stalks in water. The water, penetrating the central stalk portion, swells the inner cells, bursting the outermost layer, thus increasing the absorption of both moisture and decay producing bacteria. Retting time must be carefully judged; under retting makes separation difficult, and over retting weakens the fibre. In double retting, a gentle process producing excellent fibre, the stalks are removed from the water before retting is completed, dried for several months, then retted again. Natural water retting employs stagnant or slow moving waters, such as ponds, bogs, and slow streams and rivers. The stalk bundles are weighted down, usually with stones or wood, for about 8 to 14 days, depending on water temperature and mineral content. Tank retting, by contrast, employs vats usually made of concrete, requires about four to six days, and is feasible in any season. In the first six to eight hours, called the leaching period, much of the dirt and colouring matter is removed by the water, which is usually changed to assure clean fibre. Waste retting water, which requires treatment to reduce harmful toxic elements before its release, is rich in plant minerals, such as nitrates, and can be used as liquid fertilizer.
Шөлді реттеу
Бұл су ресурстары шектеулі аймақтарда қолданылатын әдіс. Ол ауа райы түнде ауыр дұмырлы және күндіз жылы болатын жерлерде ең тиімді. Жиналған өсімдік сабақтары шөбі бар далаға тегіс жайылады, онда бактериялардың, күннің, ауаның және дұмырдың бірлескен әрекеті ашыту процесін тудырады, бұл талшық шоғырын қоршап тұрған сабақ материалдарының көп бөлігін ерітеді. Ауа райына байланысты екі-үш апта ішінде талшықты бөлуге болады. Дұмырмен ашытылған талшық әдетте сумен ашытылған талшыққа қарағанда қараңғырақ түсті және нашар сапалы болады.
This is a common method in areas with limited water resources. It is most effective in climates with heavy night time dews and warm daytime temperatures. The harvested plant stalks are spread evenly in grassy fields, where the combined action of bacteria, sun, air, and dew produces fermentation, dissolving much of the stem material surrounding the fibre bundles. Within two to three weeks, depending upon climatic conditions, the fibre can be separated. Dew retted fibre is generally darker in color and of poorer quality than water retted fibre.
Қайырудан кейін
Ширатылған сабақтар, құрамындағы сабан деп аталатын бөліктері, ашық ауада немесе механикалық тәсілдермен кептіріледі және талшықты бөліп алуды жеңілдету үшін "пісіру" процесі жүзеге асуына мүмкіндік беру үшін қысқа мерзімге сақталады. Талшықтың толық ажыратылуы сабанның хрупті, ағаш тәрізді бөліктерін қолмен немесе роликтер арқылы өңдеу арқылы сындыру процесімен жүзеге асырылады, одан кейін сындырылған ағаш тілімдерін (шишаларды) соғу немесе сыпыру арқылы алып тастайтын "скутчинг" операциясы жасалады. Кейбір машиналар сындыру және скутчинг операцияларын біріктіреді. Алғашқы скутчингтен қалған қалдық материал, яғни шишалар мен қысқа талшықтар, әдетте екінші рет өңделеді. Осылайша алынған қысқа талшық немесе шүберек қағаз жасау өнеркәсібінде жиі қолданылады, ал шишалар ширату суын қыздыру үшін отын ретінде немесе қабырға панельдерін және арқандар жасау үшін пайдаланылуы мүмкін.
The retted stalks, called straw, are dried in open air or by mechanical means, and are frequently stored for a short period to allow "curing" to occur, facilitating fibre removal. Final separation of the fibre is accomplished by a breaking process in which the brittle woody portion of the straw is broken, either by hand or by passing through rollers, followed by the scutching operation, which removes the broken woody pieces (shives) by beating or scraping. Some machines combine breaking and scutching operations. Waste material from the first scutching, consisting of shives and short fibres, is usually treated a second time. The short fibre or tow thus obtained is frequently used in paper manufacture, and the shives may serve as fuel to heat the retting water or may be made into wallboard and to make rope.