Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жерлеу әдісі
Burial method
Жартастарға ілініп қойылған табыттар – бұл жартастарға орналастырылған табыттар. Бұл әдіс Қытай, Индонезия және Филиппиннің әртүрлі мәдениеттерінде кездеседі.
Hanging coffins are coffins which have been placed on cliffs. They are practiced by various cultures in China, Indonesia, and the Philippines.
Филиппин
Ілулы табыттар – Филиппиннің Лусон аралындағы Сагада қаласы мен Тау провинциясында тұратын Канканаэй халқының жерлеу салтының бірі. Археологтар бұл табыттарды зертпегендіктен, олардың нақты жасы белгісіз, бірақ олар ғасырлар бойы сақталған деп есептеледі. Табыттар табиғи үңгірлердің астына, табиғи тау сөрелеріне немесе жартасқа қазылған тесіктерге орнатылған тіреулерге қойылады. Табыттардың кішкентай болуына себебі, ішіндегі денелер ұрық күйінде жатқандығы. Бұл, адамдар әлемге кіргендей, солай шығуы керек деген сенімге байланысты, бұл Филиппиннің түрлі колониялық емес мәдениеттерінде кең таралған дәстүр. Табыттарды әдетте олардың өмірінде болашақ иелері өздері ойып жасайды. Көп танымал болғанына қарамастан, ілулы табыттар Канканаэй халқының негізгі жерлеу салты емес. Ол тек қана қоғамның ең беделді және құрметті басшыларына ғана арналған. Олар өмір бойында лайықты істер жасап, дана шешімдер қабылдап, дәстүрлі рәсімдерді өткізуі керек. Табыттардың орналасқан биіктігі олардың әлеуметтік статусын көрсетеді. Ілулы табыттарға жерленгендердің көпшілігі – дәстүрлі дап айдағы (ауылдың әлеуметтік орталығы және ерлер жатақханасы) ерлер ақсақалдар кеңесі – амамның ең көрнекті мүшелері. Сонымен қатар, бір әйелге де ілулы табытпен жерлеу құрметі көрсетілгені туралы дерек бар. Канканаэй халқының ең көп таралған жерлеу салты – табыттарды жартастардың арасына тығып немесе әктас үңгірлерінде бірінің үстіне бірін қою. Ілулы табыттар сияқты, жерлеу орнының таңдалуы марқұмның мәртебесіне және өлім себебіне байланысты. Бұл жерлеу салтының барлығына сангадил деп аталатын арнайы алдын ала жерлеу рәсімдері қажет. Канканаэй халқы марқұмдарды үңгірлер мен жартастарға жерлеу арқылы олардың рухтарының (анито) тірілерді қорғап, айналып жүріп көмектесе алады деп сенеді. Эхо аңғарындағы ілулы табыттар туристер арасында танымал орынға айналған.
Hanging coffins are one of the funerary practices among the Kankanaey people of Sagada, Mountain Province, in the island Luzon of the Philippines. They have not been studied by archaeologists, so the exact age of the coffins is unknown, though they are believed to be centuries old. The coffins are placed underneath natural overhangs, either on natural rock shelves/crevices or on projecting beams slotted into holes dug into the cliff side. The coffins are small because the bodies inside the coffins are in a fetal position. This is due to the belief that people should leave the world in the same position as they entered it, a tradition common throughout the various pre colonial cultures of the Philippines. The coffins are usually carved by their eventual occupants during their lifetimes. Despite their popularity, hanging coffins are not the main funerary practice of the Kankanaey. It is reserved only for distinguished or honorable leaders of the community. They must have performed acts of merit, made wise decisions, and led traditional rituals during their lifetimes. The height at which their coffins are placed reflects their social status. Most people interred in hanging coffins are the most prominent members of the amam a, the council of male elders in the traditional dap ay (the communal men's dormitory and civic center of the village). There is also one documented case of a woman being accorded the honor of a hanging coffin interment. The more common burial custom of the Kankanaey is for coffins to be tucked into crevices or stacked on top of each other inside limestone caves. Like in hanging coffins, the location depends on the status of the deceased as well as the cause of death. All of these burial customs require specific pre interment rituals known as the sangadil. The Kankanaey believe that interring the dead in caves or cliffs ensures that their spirits (anito) can roam around and continue to protect the living. The hanging coffins in Echo Valley have become tourist attractions.
Индонезия
Ағаштан ілінген табыт (лиан токек, сөзбе-сөз "ағаштан ілінген жерлеу") – Сулавеси аралындағы Тоража халқының бірінші немесе екінші дәрежелі жерлеу рәсімдерінің бірі. Ерекше қайық пішіндес табыттар, эронг деп аталатын, әрқашан жартастың көлденең шығыңқы бөліктерінің астына орналастырылады. Бұл табиғи көлденең шығыңқылар немесе үңгірлер болуы мүмкін, бірақ кейбір табыттар адам жасаған көлденең шығыңқылардың астына қойылады. Оларды тау-тау деп аталатын, қайтыс болғандардың бейнесінде жасалған ағаштан ойылған мүсіндер күзетіп тұрады. Ескі тау-тау мүсіндері көбінесе абстрактілі болады, ал заманауи тау-тау мүсіндері өте шынайы болуы мүмкін. Ежелгі жерлеудің ең көп таралған түрлері – liang sillik және liang erong үңгірлердегі жерлеулер еді; соңғысы табыттарды (эронг) пайдаланса, ал біріншісі пайдаланбайды. Соңғы кездегі жерлеу салтына лианг пак (қабырғаға қашалған қабірлер), таңдан (әдетте төбелерге орналастырылатын ақсүйектерге арналған үй пішіндес қабірлер) және лианг патан (қарапайым халыққа арналған үй пішіндес қабірлер) жатады.
Hanging coffins (liang tokek, literally "hanging burial") is one of the funerary practices of the Toraja people of Sulawesi, either for primary or secondary burials. The distinctively boat shaped coffins, known as erong, are always placed below overhanging parts of the cliff face. These can be natural overhangs or cave openings, but some coffins are placed beneath man made overhangs. They are guarded by carved wooden representations of the dead known as tau tau. Older tau tau are more abstract, but more modern tau tau can be quite lifelike. The more common types of ancient burial were the liang sillik and liang erong which were cave burials; with the latter utilizing coffins (erong), while the former does not. Other more recent burial customs include liang pak (tombs carved into walls), tangdan (house shaped tombs for noblemen, usually placed on hilltops), and liang patane (house shaped tombs for commoners).