Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Майк Николс 1973 жылы түсірген фильм. «Дельфин күні» – Майк Николс режиссерлік еткен, Джордж С. Скотттың басты рөлде ойнаған 1973 жылғы американдық ғылыми-фантастикалық триллер. Бұл фильм француз жазушысы Роберт Мерльдің 1967 жылғы «Un animal doué de raison» («Ақылды жануар») романы негізінде түсірілген, сценарийін американдық Бак Генри жазған.
1973 film by Mike Nichols
The Day of the Dolphin is a 1973 American science fiction thriller film directed by Mike Nichols and starring George C. Scott. Based on the 1967 novel Un animal doué de raison (lit. A Sentient Animal), by French writer Robert Merle, the screenplay was written by American Buck Henry.
Сюжет
Жақсы және жігерлі ғалым Джейк Террелл мен оның әйелі Мэгги, кішкентай командасымен бірге шалғай аралдағы зерттеу орталығында дельфиндерді адамдармен байланысқа түсуге үйретуде. Олар төрт жылдан бері тұтқындықta өсірген Альфа ("Фа") дельфиніне қарапайым ағылшын тілін үйретеді. Содан кейін, жабайыдан ұсталған Бета ("Беа") деп аталатын аналық дельфинді оған таныстырады. Фа біраз уақытқа "туған тіліне" қайта оралады, бірақ жақын арада Беаға да ағылшын тілін түсінуге үйретеді. Терреллдің зерттеулерін Гарольд ДеМило (Фриц Уивер) басқаратын Франклин қоры қаржыландырады. Жасырын үкіметтік агент Кертис Махони (Пол Сорвино), дельфин зерттеулері туралы мақала жазатын тәуелсіз журналист ретінде ДеМилоны шантаждайды, Терреллдің орталығына кіруге рұқсат беру үшін. Террелл мен оның командасы Махонидің жолын кесуге тырысса да, ол Фа мен Беа туралы шындықты біліп алып, өз табалдарын жариялаумен қорқытады. Бұған жол бермеу үшін Террелл ДеМиломен бірге өз жетістіктерін Қордың директорлар кеңесіне ұсынуға келіседі және баспасөз конференциясы үшін материкке сапар шегеді. Олар Мэггимен бірге келген соң, баспасөз конференциясы күрт тоқтатылады, ал Фа мен Беа аралдан ұрланып кетеді. Дельфиндерді ұрлағаннан кейін Махони, Франклин институтының дельфиндерді саяси төңкеру үшін оқытуды жоспарлап отырғанын айтады, магниттік минаны қолданып АҚШ Президентін өлтіруді көздейді. Терреллдің командасының бірі – Дэвидтің, институттың жасырын жедел қызметкері екені анықталады және ол дельфиндерді төңкеруге дайындауға көмектеседі. Фа қашып, Терреллдерге оралады, ал конспираторлар Беаға Президенттің яхтасына мина орнатуға рұқсат береді. Болып жатқан жағдайды түсінген Джейк, Фаға Беаны тоқтатуды бұйырады; Фа Беаны ұстап алып, минаны конспираторлардың қайығына орнатуға бағыттайды, ол жарылыс кезінде жойылды, Дэвид пен кеңестің көп бөлігі қаза табады. Фа мен Беа Терреллдерге оралады, бірақ ДеМило гидроұшақпен аралға жақындағанда, Джейк Фа мен Беаға қашып, теңізде еркін өмір сүруді бұйырады. Фа Джейк пен Мэггимен байланыс орнатып, баруға асықпайды, бірақ Джейк оған кетуге бұйырады; соңында екі дельфин де қашып кетеді, ал Джейк пен Мэгги ДеМилоны күтіп, болған оқиға туралы ойға келеді.
A brilliant and driven scientist, Jake Terrell, and his wife, Maggie, along with their small team, are training dolphins to communicate with humans at their remote island research facility. They teach Alpha ("Fa"), a dolphin they have raised in captivity for four years, to speak simple English. They introduce him to a female dolphin captured from the wild, whom they name Beta ("Bea"). Fa regresses to his "native language" for a while, but soon teaches Bea to understand English, too. Terrell's research is funded by the Franklin Foundation, headed by Harold DeMilo (Fritz Weaver). An undercover government agent for hire, Curtis Mahoney (Paul Sorvino), blackmails DeMilo into allowing him access to Terrell's facility under the guise of a freelance journalist writing about dolphin research. Although Terrell and his team attempt to stonewall Mahoney, he finds out the truth about Fa and Bea and threatens to publish his findings. To prevent this, Terrell agrees with DeMilo to reveal his progress to the Foundation board of directors, and travels to the mainland for a press conference. Once he and Maggie are there, the press conference is mysteriously cancelled, and Fa and Bea are stolen from the island. After the dolphins are kidnapped, Mahoney reveals that the Franklin Institute is planning to further train the dolphins to carry out a political assassination, using a magnetic limpet mine to kill the President of the United States. One of Terrell's team, David, is revealed to have been an undercover operative of the Institute, and is helping them train the dolphins for the assassination attempt. Fa escapes and returns to the Terrells, and the conspirators set Bea off to place the mine on the President's yacht. Realizing what is happening, Jake tells Fa to stop Bea; Fa intercepts Bea, and redirects her to place the mine on the conspirators' boat, which is destroyed in the ensuing explosion, killing David and most of the board. Fa and Bea return to the Terrells, but as DeMilo approaches the island in a seaplane, Jake instructs Fa and Bea to escape and live free in the ocean. Fa is reluctant to go, having formed a bond with Jake and Maggie, but Jake gruffly orders him to leave; eventually, both dolphins escape, leaving Jake and Maggie awaiting DeMilo and reflecting on what happened.
Өндіріс
Роман Хелен Уивер аударған ағылшын тіліне, ал 1969 жылы АҚШ-та "Дельфин күні" деген атпен жарияланды. Фильмді Роман Полански 1969 жылы United Artists үшін түсіруге ниеттенген, сценарийін де ол жазды. Бірақ, Полански 1969 жылдың тамызында түсірілім алаңдарын іздеу үшін Лондонға барғанда, оның жүкті әйелі, актриса Шарон Тейт, Чарльз Мэнсонның ізбасарларынан Беверли-Хиллстегі үйінде қаза тапты. Полански АҚШ-қа қайтып осы жобадан бас тартты. Келесі жылы Мириш корпорациясы үшін Франклин Шаффнер фильмді түсіретіні жайлы хабарланды. Алайда, бұл жоспарлар орындалмады, нәтижесінде Жозеф Левин осы жобаны Майк Николс үшін United Artists-тен сатып алды. Скотт рөлі үшін 750 000 доллар алды.
The novel was translated into English by Helen Weaver and published in the US in 1969 under the title The Day of the Dolphin. The film version was originally going to be directed by Roman Polanski for United Artists in 1969, with Polanski writing the script. However, while Polanski was in London, England, looking for filming locations in August 1969, his pregnant wife, the actress Sharon Tate, was murdered in their Beverly Hills home by disciples of Charles Manson. Polanski returned to the United States and abandoned the project. The following year it was announced Franklin Schaffner would make the movie for the Mirisch Corporation. These plans were frustrated and Joseph Levine ended up buying the project from United Artists for Mike Nichols. Scott was paid $750,000 for his role.
Романнан айырмашылықтары және басқа да шабыт көздері
Мерлдің "Қырық суық соғыс" романы осы фильмнің негізі болған деп есептеледі, бірақ фильмнің сюжеті романнан айтарлықтай ерекшеленеді. Фильмнің шабытының бір бөлігі ғалым Джон С. Лиллидің өмірінен алынған. Лилли – дәрігер, биофизик, нейробиолог және өнертапқыш, ол сананы зерттеумен айналысқан. 1959 жылы ол Виргин аралдарындағы Сент-Томас қаласында Коммуникацияны зерттеу институтын құрып, 1968 жылға дейін оның директоры қызметін атқарды. Ол онда дельфиндермен жұмыс істеп, дельфиндердің интеллектын және адам-дельфин қарым-қатынасын зерттеді. Сондай-ақ, бөтелке мұрынды дельфиндердің қарым-қатынасы және Джон Лилли мен киттердің қарым-қатынасы туралы да қараңыз.
Merle's novel, a satire of the Cold War, is supposedly the basis for this film, but the film's plot was substantially different from that of the novel. The movie is instead inspired in part from the scientist John C. Lilly's life. A physician, biophysicist, neuroscientist, and inventor, Lilly specialized in the study of consciousness. In 1959, he founded the Communications Research Institute at St. Thomas in the Virgin Islands and served as its director until 1968. There he worked with dolphins exploring dolphin intelligence and human dolphin communication. See also Bottlenose dolphin communication and John Lilly and cetacean communication.