Кіріспе
Ильзе Айчингер (1921–2016) – австриялық жазушы. Ол еврей тегінен болғандықтан нацистердің қуғын-сүргініне ұшырағаны туралы естеліктерін жазды. Ол өлеңдер, әңгімелер мен радиоспекльдер жазды және көптеген еуропалық әдеби сыйлықтарды жеңіп алды. Оның анасының отбасы ассимиляцияланғандықтан, балалар католик дінінде тәрбиеленді. Айчингер балалық шағын Линц қаласында өткізді, ата-анасы ажырасқаннан кейін анасы мен қарындасымен Венаға көшіп, католик орта мектебінде оқыды. 1938 жылы Аншлюс болғаннан кейін оның отбасы нацистердің қуғын-сүргініне түсті. "Жартылай еврей" болғандықтан, оған оқуын жалғастыруға рұқсат берілмеді және түйме фабрикасында күштеп жұмыс істеуге мәжбүр болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Айчингер анасын Венадағы гестапо штаб-пәтері – «Метрополь» қонақ үйінің алдындағы бөлмеде жасырып қалды. Бірақ анасының көптеген туыстары, оның ішінде ол әсіресе жақсы көрген әжесі Гизела, Минскіге жақын «Малый Тростенец» қырып тастау лагеріне жіберілді және қаза болды.
Ilse Aichinger (1 November 1921 – 11 November 2016) was an Austrian writer known for her accounts of her persecution by the Nazis because of her Jewish ancestry. She wrote poems, short stories and radio plays, and won multiple European literary prizes. As her mother's family was assimilated, the children were raised Catholic. Aichinger spent her childhood in Linz and, after her parents divorced, she moved to Vienna with her mother and sister, attending a Catholic secondary school. After the Anschluss in 1938, her family was subjected to Nazi persecution. As a "half Jew" she was not allowed to continue her studies and became a slave labourer in a button factory. During World War II, Aichinger was able to hide her mother in her assigned room, in front of the Hotel Metropol, the Viennese Gestapo headquarters. But many relatives from her mother's side, among them her grandmother Gisela, of whom she was particularly fond, were sent to the Maly Trostenets extermination camp near Minsk, and murdered.
Мансап
1945 жылы Айчингер Вена университетінде медицинаны оқып, бос уақытында жазумен айналысты. "Дас виерте Тор" (Төртінші қақпа) атты алғашқы жарияланымда ол нацизм кезінде бастан кешкен тәжірибесі туралы жазды. 1947 жылы ол анасы Бертамен бірге Лондонға сапар шегіп, Айчингердің егіз әпкесі Хельга мен оның қызы Рутты кездестірді. Бұл сапар "Довер" атты әңгімеге шабыттандырды. Әңгіме аталмайтын әйелдің өмірбаянының соңынан басталып, оның балалық шағымен аяқталады. 1949 жылы Айчингер Вена мен Франкфурттағы баспа үйлерінде оқырман болып жұмыс істеді және Инге Шоллмен бірге Германияның Ульм қаласында Шығармашылық жазу институтын құруға қатысты. 1951 жылы Айчингер соғыстан кейінгі Австрияда демократиялық идеяларды таратуды мақсат еткен Gruppe 47 жазушылар тобына шақырылды. Ол топтың отырысында "Шпигельгешиште" әңгімесін оқып берді, ал Ханс Вернер Рихтер сияқты жетекші мүшелер ерекше повество құрылысына әсерленді. Келесі жылы ол топтың үздік мәтін сыйлығын жеңіп алып, бұл сыйлықты алған алғашқы әйел болды. 1956 жылы ол Берлиндегі Өнер академиясына қабылданды. Сонымен қатар, Вена университетінің неміс институтында әдебиет және психоанализ пәнінен лекция оқыды. Оның шығармалары Кафканың туындыларымен ұқсас екені жиі айтылады, бірақ басқа сыншылар Айчингердің шығармалары адамның қайғы-қасіретінің эмоционалдық жағына баса назар аудару арқылы Кафкадан да асып түсетінін мәлімдейді. Айчингер 2016 жылдың 11 қарашасында 95 жасында дүние салды.
Өлеңдер
Вершенктер Сыры (1978). "Сараңға салынған кеңес", транс. Степ Моррис (Seagull Books, 2022)
Неміс тіліндегі жинақтар
Мен тұратын жер. Әңгімелер, өлеңдер, әңгімелер жинағы, құраст. Клаус Вагенбах (1963).
Ағылшын тіліндегі жинақтар
Ильза Айчингер [Әңгімелер, диалогтар, өлеңдер]. Дж. С. Олдридж аудармасы (1969)
"Таңдалған өлеңдер мен проза". Эллен Х. Чаппел құрастырған және аударған. Лоуренс Л. Лангердің кіріспесімен (Logbridge Rhodes, Дюранго, Колорадо, 1983)
"Жаман сөздер: таңдалған қысқа проза", Ульяна Вольф және Кристиан Хоуки аудармасы (Seagull Books, 2019)
Selected Poetry and Prose. Ed. and translated by Allen H. Chappel. With an introduction by Lawrence L. Langer (Logbridge Rhodes, Durango, Colorado, 1983)
Bad Words: Selected Short Prose, trans. Uljana Wolf and Christian Hawkey (Seagull Books, 2019)
Антологиялар мен журналдардағы аударма әңгімелері
"Жас лейтенант", Дж. С. Олдриджтің аудармасы, Mundus Artium I (1967) журналында.