Кіріспе

Пойыздарды жолдың соңында тоқтату құрылғысы

Буферлік тоқтау, бампер, соққы беру тірегі, бамперлік блок немесе тоқтау блогы (АҚШ) – теміржол көліктерінің жолдың физикалық бөлігінің соңынан өтуіне кедергі келтіретін құрылғы. Буферлік тоқтаудың конструкциясы, ішінара, теміржолда қолданылатын байланыстардың түріне байланысты, себебі байланыс жабдығы – буферлік тоқтауға бірінші болып тиетін көліктің бөлігі. "Буферлік тоқтау" термині британдық текті, себебі Ұлыбританиядағы теміржолдар көбінесе көліктер арасында буферлік және бұрандалы байланыстарды қолданады.

Энергия сіңіретін

Көбінесе массасының арқасында, пойыз буферлік тоқтаумен соқтығысқанда зор кинетикалық энергияны жеткізеді. Қатты буферлер тек өте төмен жылдамдықпен болатын соққыларға ғана қауіпсіз түрде төтеп бере алады (яғни, дерлік тоқтаған күйде). Тоқтату қабілетін жақсарту үшін, энергияны қысым немесе үйкеліс арқылы тарату қажет. 1902 жылы Франкфурт-на-Майн қаласында болған буферлік тоқтау апатынан кейін Rawie компаниясы энергияны сіңіретін буферлік тоқтаулардың кең ауқымын жасады. Ұлыбританияда Ransomes & Rapier компаниясы да осыған ұқсас гидравликалық буферлік тоқтауларды әзірледі.

Дөңгелектің тоқтауы

Дөңгелек тоқтатқыштар немесе көлік тоқтатқыштар деңгейлі сақтау жолдарының соңында жеңіл көліктердің шағын тобын тоқтатуға немесе көлбеу беткейлерде жеке теміржол вагондарын бекітуге қолданылады.

Авариялардың мысалдары

22 қазан 1895 – Gare Montparnasse, Париж, Франция – Экспресс пойыз буферлік аялдаманы басып, төмендегі көшеге құлады. 1902 – Франкфурт-на-Майне, Германия – Буферлік аялдамамен қатты соқтығысу энергия жұтатын буферлік аялдамалардың Rawie түрлерін әзірлеуге түрткі болды. 27 шілде 1903 – Глазго, Шотландия – Сент-Энох терминалына келген пойыз уақытында тоқтамай, буферлік аялдамамен күшті соқтығысып, ауыр зақымдар алды. 16 адам қаза тапты, 13-і дереу, ал 3-і алған жарақаттарынан кейіннен көз жұмды. 64 адам жарақат алды, оның 17-сі ауруханада емделді. 28 ақпан 1975 – Мургейт метросының апаты – 43 адам қаза тапты, 74 адам жарақат алды – буферлік аялдамамен соқтығысу, одан әрі кішкентай "түтік" пойыздың үлкен өлшемді туннельге кіріп кеткенінен нашарлады. Туннельге толық өлшемді вагондар сыйып, кішкентай пойызға туннель ішінде жиырылуға мүмкіндік берді. 13 сәуір 1978 – Будапешт, Венгрия – жолаушылар пойзы тежегіштері істен шыққандықтан буферлік аялдаманы басып, вокзал ғимаратына соқтығысты. 16 адам қаза тауып, 25 адам жарақат алды. 8 қаңтар 1991 – Лондонның Кэннон-стрит станциясындағы теміржол апаты – 2 адам қаза тапты, 200-ден астам адам жарақат алды – жолаушылар пойзы буферлік аялдамаларға соқтығысты. 22 ақпан 2012 – Буэнос-Айрес, Аргентина – таңғы сағатта Буэнос-Айрес теміржол станциясында жолаушылар пойзы буферлік аялдамаларға соқтығысты. Бұл Аргентинадағы соңғы 30 жылдағы ең ауыр теміржол апаты болып, 51 адам қаза тауып, 700-ден астам адам жарақат алды. Буферлік аялдамалар энергияны жұтпайды. 15 қаңтар 2013 – Saltsjöbaden, Швеция – "Толық газ" режимінде пойызды басқару тұтқасымен тоқтатылған пойыз, тазалаушы Neglinge депосында төрт вагондық ЭМУ жолаушылар пойзының есігін жапқан кезде қозғалды. Ол сағатына 80 км жылдамдыққа жетіп, Сальцёбаден станциясындағы буферлік аялдаманы қиратып, жолдың соңындағы шағын пәтер блогына соқтығысып, тазалаушы әйелді ауыр жарақаттады. 13 тамыз 2014 – Манила, Филиппин – MRT Line 3 желісінің MRTC 3000 класындағы оңтүстікке қарай бағытталған пойзы Магаллен стансасынан шығарда қуатын жоғалтып, екінші пойызды Тафт даңғылы станциясына итеруге жіберді. Бірақ қуаты жоқ пойыз қозғалыс кезінде күрт ажыратылып, Тафт даңғылы станциясындағы тежегіш буферді басып өтті. Нәтижесінде пойыз Тафт даңғылына құлап, көптеген адамдар жарақат алды. Көлік және коммуникация департаментінің тергеуі стандартты біріктіру процедуралары орындалмағанын және қашып бара жатқан пойыз қуаты болмағандықтан автоматты тежегіштерді пайдаланбағанын көрсетті, сондай-ақ станциядағы тежегіш буферінің ең жоғары 20 наурыз 2015 – Үндістанның Уттар-Прадеш штаты – Varanasi Janata Express Bachhrawan маңында рельстен шығып, кемінде 58 адам қаза тауып, 150 адам жарақат алды. Жүргізуші радио арқылы пойыздың тежегіштері істен шыққанын және тоқтата алмайтынын хабарлады. Ол қосым жолға бұрылып, Bachhrawan станциясының буферлеріне соқтығысты. 29 қыркүйек 2016 – Нью-Джерсидің Хобокен қаласы – NJ Transit Pascack Valley Line жолаушылар пойзының локомотивтік бөлімі Хобокен терминалына кіргенде, сағат 8:45-те бесінші жолдағы буферлік тоқтауды басып өтті. Пойыз платформаларды байланыстыратын төменгі деңгейдегі жолаушылар залы арқылы жалғасып, терминал ғимаратының қабырғасына соқтығысып, ауыр құрылымдық зақымдар келтірді. Бір адам қаза тауып, 100-ден астам адам жарақат алды. 13 наурыз 2021 – Киркби, Ұлыбритания – Merseyrail операторы басқаратын 507 класындағы электрлік пойыз буферлік тоқтауға соқтығысты. Жарақат алған жалғыз адам – пойыздың жүргізушісі. Апаттың себебі жүргізушінің жүргізу кезінде ұялы телефонын қолданғаны болды. Оның назары шашырағандықтан станцияға тым жоғары жылдамдықпен кірді. Ол жұмыстан босатылып, теміржолдағы адамдардың қауіпсіздігіне қауіп келтіргені үшін айыпталып сотталды.