Кіріспе
1641 жылы ағылшын парламентінің Чарльз I-ге жолдаған петициясы, Эдуард I-ге ұсынылған шағымдар жиынтығы. Ұлы Наразылық – 1641 жылдың 1 желтоқсанында ағылшын парламенті Англия королі Чарльз I-ге ұсынған, бірақ 1641 жылдың 22 қарашасында Ұзақ Парламент кезінде Халық қабылдаған арыз-шағымдардың тізімі. Бұл оқиға Англия азамат соғысының басталуына себеп болған маңызды оқиғалардың бірі болды.
the set of complaints presented to Edward I
The Grand Remonstrance was a list of grievances presented to King Charles I of England by the English Parliament on 1 December 1641, but passed by the House of Commons on 22 November 1641, during the Long Parliament. It was one of the chief events which was to precipitate the English Civil War.
Өмірбаян
1625 жылдан бері король мен парламент арасындағы қарым-қатынас шиеленісті болды, Англия королі Карл I француздық рим-католик Генриетта Марияға үйленген соң. 1626 жылы Карл өзінің сүйіктісі, ықпалды Букингем герцогының импичментін болдырмау үшін парламентті таратып жіберді. Отыз жылдық соғысқа араласу стратегиясының бір бөлігі ретінде Испаниямен соғыс жүргізу үшін ақша қажет болғандықтан, Карл қажетті қаражатты жинау үшін құқықтық мәні күмәнді әдістерге жүгінді, төлеуден бас тартқандарды қандай да бір айып таққансыз түрмеге қамады. Бұл 1628 жылы парламент патшаға Құқық туралы петицияны ұсынды, жауабында Карл парламентті қайта таратып, келесі он бір жыл бойы онысыз билік жүргізді. 1640 жылы жағдай Карл үшін парламентті қайта шақыруға дейін жетті: Шотландиядағы епископтар соғысына тап болған ол жаңа патшалық армияға ақша жинауға тырысты және парламент мамыр айында оған келісім беруден бас тартқанда дереу таратылды. Ол армияны жіберуге тырысты, бірақ қаржы жетіспегендіктен, нашар жабдықталған және нашар басқарылған ағылшын армиясы Ұлттық келісімді қолдаушы шотландтар тарапынан оңай жеңіліске ұшырады. Шотландтарға өтемақы төлеу үшін ақша қажет болғандықтан, Карлға асыққан түрде шақырылған Магнум Консилиум кеңес берді, ол қарашада қайта құрылған парламентке оралудан басқа жолы қалмағанын айтты.
Үлкен наразылық
Алғаш рет Джон Пим ұсынған, парламенттегі корольге қарсылық білдірудің тиімді көшбасшысы және Джордж Дигби, Джон Хэмпден сияқтылар қолдаған Ұлы Наразылық, Карлдың сыртқы саясатына, қаржылық, құқықтық және діни реформаларына парламенттің қарсылығын жинақтады. Онда 204 жеке қарсылық тармағы баяндалды, парламенттен барлық епископтарды қуу, лауазымды тұлғаларды тазарту, Парламентке Корольдің тағайындауларына вето құқығын беру және ирландиялық көтерілісшілерден тартылып алынған жерлерді сатуды тоқтату талап етілді. Құжат корольдің өзіне немесе басқа да аталған тұлғаларға тікелей айыптау жасамауға тырысты, керісінше, ағымдағы жағдайды Рим католиктерінің құдайылықтарына байланыстырды. Корольдің Испаниямен келісуі және Рим католигі Генриетта Мариямен некелесуі бұл құдайлықтардың ықпалын күшейтті. Ол 1633 жылы Карл Кентербери архиепискобы етіп тағайындаған Уильям Лаудқа қарсы ағылшын шіркеуіндегі пуритандық партияны қолдады, Рим шіркеуіне қатысты қатты сынға алды. 1641 жылдың 22 қарашасында ұзақ пікірталас нәтижесінде Ұлы Наразылық салыстырмалы түрде аз дауыс айырмасымен – 159 дауысқа 148 дауыспен қабылданды. Оның қабылдануы Парламентті екіге бөлді және бұрын корольді сынаған Хайд пен Фолкленд сияқты көрнекті парламентарийлерді роялист лагеріне итермеледі. Сонымен қатар, бұл Рим және абсолютизмге қарсы тұрушылардың құлшынысын арттырды. Кромвель Фолклендке: «Егер Ұлы Наразылық жеңіліске ұшыраған болса, мен ертесіне бар мүлкімді сатып, Англияны ешқашан көрмес едім, және менің осындай шешімге келген көптеген адал адамдар бар екенін білемін» деді. Дін басқару мәселесінде Ұлы Наразылық осы аралдың ең қадірлі, ізгі, білімді және салмақты дін қызметкерлерінен тұратын жалпы синодты шақыруды ұсынды, сондай-ақ бізбен бірдей дінді ұстанатын шетелдіктердің де қатысуымен, шіркеутің тыныштығы мен жақсы басқару үшін қажетті барлық мәселелерді қарастыруды көздеді. Осының нәтижесінде Вестминстер діни ассамблеясы құрылды.
Патшаның жауабы
Ұлы наразылық 1641 жылдың 1 желтоқсанында король Карл I-ге табыс етілді, бірақ ол оған жауап беруді ұзаққа дейін кешіктірді. Сондықтан Парламент құжатты жариялап, халыққа таратып, корольдың қолын мәжбүрледі. 1641 жылдың 23 желтоқсанында ол епископтарды қызметтен алудан бас тартып жауап берді. Чарльз өзінің ешбір министрінің қылмыс жасағандығын, оларды қызметтен алуға лайық емес екенін мәлімдеді және Ирландиядағы соғыс аяқталғанға дейін сол жердегі жер мәселесі бойынша шешім қабылдауды кейінге шегерді. Король Парламенттің Англияның жағдайына қатысты көзқарасын өзінің көзқарасымен келістіре алмайтынын, ал діни мәселелерде, Рим католиктігіне қарсылығын растаумен қатар, шіркеуді 'көптеген ағымдас және бөлінісшілдерден' де қорғау қажет екенін айтты. Хайдпен ақылдасып жазылған жауап, Парламенттің орташа мүшелерінің қолдауын қайтаруға бағытталған, саясатты жұмсартуға жасалған әрекет болды. Осыған қарамастан, Уильям Лаудты қамауға алу сияқты жасалған ұсыныстарға қарамастан, кейінгі оқиғалар татуласуға мүмкіндік бермеді.