Кіріспе

Құрып кеткен динозаврлар туысы

Nemegtosauridae – диплодоцидтерге ұқсас бас сүйектеріне байланысты титанозаврлық сауропод динозаврлардың туысы. Қазірге дейін тек үш түрі ғана белгілі: Немегтозавр, Куэзитозавр және, мүмкін, Тапуизавр, олардың барлығы да бор дәуірінен.

Сыныптастыру тарихы

Немегтозавридтерге жатқызылған таксондардың диплодоцид тәрізді ерекшеліктеріне байланысты, бұл отбасының Сауроподтар ішіндегі жүйелік орны жақында ғана даулы болды. Макинтош (1990) осы екі жануарды да Диплодоцидтер тұқымдасының Дикреозавриналар кішітұқымдасына қосты, себебі олар Дикреозаврдың бас сүйегіне ұқсас, бірақ кейбір егжей-тегжейлі айырмашылықтары бар. Немегтозаврдың бас сүйегі Опистокоэликаудияның бассыз қаңқасымен бірге табылғанмен, Макинтош (1990) Немегтозаврды Диплодокоидеяда қалдырып, Опистокоэликаудияны одан бөлек ұстады. Бұл позицияны Апчерч (1995, 1999) және Апчерч және авторлар тобы (2004) қайталады. 2002 жылы жарияланған кладистік талдау Немегтозавр мен Опистокоэликаудияны Диплодокоидеядан Титанозаврияға көшірді. Немегтозаврдың голотипін қайта сипаттаған Уилсон (2005) Немегтозаврдың титанозавр екенін толықтырып, Немегтозавридтерді Немегтозаврға қарағанда Салтазаврға жақын барлық титанозаврларды қамтитын, тамырлық клад ретінде анықтады. Ол сондай-ақ Опистокоэликаудияның Немегтозаврдың кіші аталысы болуы мүмкін екенін айтты. Кристина Карри Роджерс (сонымен қатар Кури Роджерс пен Форстер [2001] еңбектерін қараңыз) Уилсонмен келісіп, Немегтозавр мен Куэзитозаврдың екеуі де диплодокоидтар емес, титанозаврлар екенін, бірақ Немегтозавридтердің жарамдылығына және осы атаумен берілген кладтық ұғымдарға қарсы болды. Куэзитозавр Saltasaurinae-ге, ал Немегтозавр жаңа, аталмаған "Рапетозавр кладына" енгізілді (ICZN ережелеріне сәйкес, атау берілген жағдайда, оның орнына байланысты Nemegtosaurinae кішітұқымы немесе Nemegtosaurini тайпасы деп аталады). Опистокоэликаудия жеке кладқа, Opisthocoelicaudiinae-ге орналастырылды. Бұл үш кладтың барлығы Saltasauridae (= Titanosauridae) құрамына кіреді. Тапуиазаврдың бас сүйегі туралы жаңа анатомиялық деректерді талқылаған мақалада Уилсон және оның әріптестері Захер және авторлар тобының (2011) кладистік талдауын қайта қарастырып, Nemegtosauridae-дің монофилиясына күмән келтірді. Тапуиазавр Lithostrotia-ға жақын деп танылды, бұл оның Nemegtosauridae-дегі орнын күмәнді етті. 2014 жылы Diamantinasaurus-тан алынған жаңа анатомиялық деректерді пайдаланған кладистік талдау Nemegtosauridae-ді парафилетикалық етті, Рапетозавр Saltasauridae-дің мүшесі ретінде Isisaurus-қа, ал емес Немегтозаврға жақын болды. Патаготитанның кладистік талдауы Тапуиазаврды Рапетозавр мен Изизаврдың бауырлас таксоны ретінде анықтады, бірақ Немегтозавр емес. Карбаллидо және авторлар тобы (2022) Немегтозавридтерді титанозаврлардың әлеуетті пайдалы клады ретінде сақтап қалды, олар оны титанозаврлардың кіші клады ретінде немесе Салтазаврға қарағанда Немегтозаврға жақын таксондардың кең тобы ретінде анықтады. Немегтозавр мен Опистокоэликаудияның қарым-қатынасын анықтау үшін табылған посткраниал сүйектерді одан әрі зерттеу қажет болды, бірақ ол алдын ала солтазавроидтардың клады ретінде сақталды, ол Опистокоэликаудинай немесе тіпті Лираинозавринайдың синонимі болуы мүмкін.

Филогения

Төмендегі кладограмма Захер және авторлардың (2011) жұмысына сәйкес жасалған.