Жан-Франсуа Жербильон: Қытайдағы француз миссионері
Jean-François Gerbillon
Жан Франсуа Жербильон – Қытайдағы француз миссионері, 1685-те миссия құруға қатысқан. Математиктермен бірге Қытайға сапарлаған, корольдік елшілікте болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жан Франсуа Гербильон (4 маусым 1654, Верден, Франция – 27 наурыз 1707, Пекин, Қытай) – Қытайда қызмет еткен француз католик миссионері.
French missionary who worked in China
Jean François Gerbillon (4 June 1654, Verdun, France – 27 March 1707, Peking, China) was a French Catholic missionary who worked in China.
Өмірбаян
Гербильон 5 қазан 1670 жылы Иса қоғамына кірді және әдеттегі оқу курсын аяқтағаннан кейін жеті жыл бойы грамматика және гуманитарлық пәндерді оқытты. 1685 жылы ол Қытайдағы француз миссионерлік қауымын құруға таңдалған иезуиттердің қатарында болды. Сапардың алғашқы кезеңінде ол Шевалье де Шомонның Сиам елшілігіне қосылды және оны иезуит математиктерінің тобы (Жан де Фонтани (1643–1710), Жоахим Буве (1656–1730), Луи Ле Конте (1655–1728), Гай Тахар (1648–1712) және Клод де Висделу (1656–1737)) бірге сүйемелдеді. Тахар Сиамда Нарай патшасының жанында қалды, ал қалғандары 1687 жылы Қытайға жетті. Пекинге келген соң, оларды Кангси императоры қабылдады, ол олардың ғылыми білімдеріне қызығушылық танытып, Гербильон мен Жоахим Бувені сарайында қалдырды. Олар ел тілін үйренген соң, Гербильон және оның серіктерінің бірі Томас Перейра, екі империяның шекараларын анықтау үшін ресейліктермен келіссөздер жүргізуге уәкілеттік алған елшілермен бірге Нерчинскіге аудармашы ретінде жіберілді, бұл мәселе Нерчинск шартында (1689) шешілді. Император Гербильонның ғалым және дипломат ретіндегі қабілеттеріне тәнті болды және содан кейін Гербильон императордың сүйемелдемесінде жиі саяхат жасады. Гербильон «Тартар» (яғни Маньчжурия және Моңғолия) аймағына сегіз рет сапар шекті. Осы сапарлардың бірінде ол Кангсидің ойраттарды жеңген жорығының куәсі болды. Соңғы сапарында ол императорға адал халха моңғолдары арасында қоғамдық істерді реттеуге және жаңа заңдар енгізуге уәкілеттік алған үш комиссармен бірге болды. Ол осы мүмкіндікті пайдаланып, бүгінгі Қытайдың солтүстік-шығысы және Ресей мен Моңғолияның іргелес аймақтарындағы бірқатар жерлердің ендігі және бойлықтарын анықтады. Гербильон біраз уақыт Пекиндегі француз колледжіне жетекшілік етті, кейін миссияның бас басқарушысы болды. 1692 жылы ол христиан дінін еркін тануға рұқсат беретін жарлыққа қол жеткізді. Император Гербильон мен Буве күтімінде қызудан айыққаннан кейін, оларға шіркеу және тұрғын үй салу үшін жер сыйлап, ризашылығын білдірді.
Gerbillon entered the Society of Jesus on 5 October 1670, and after completing the usual course of study taught grammar and humanities for seven years. In 1685 he was among the Jesuits chosen to found the French mission in China. For the first leg of the trip, he was attached to the embassy of the Chevalier de Chaumont to Siam, and was accompanied by a group of Jesuit mathematicians (Jean de Fontaney (1643–1710), Joachim Bouvet (1656–1730), Louis Le Comte (1655–1728), Guy Tachard (1648–1712) and Claude de Visdelou (1656–1737)). Tachard remained in Siam besides King Narai, but the others reached China in 1687. Upon their arrival in Beijing they were received by the Kangxi Emperor, who was interested in their scientific knowledge and retained Gerbillion and Joachim Bouvet at the court. As soon as they had learned the language of the country, Gerbillion with Thomas Pereira, one of his companions, was sent as interpreter to Nerchinsk with the ambassadors commissioned to treat with the Russians regarding the boundaries of the two empires, which were determined in the Treaty of Nerchinsk (1689). The emperor was impressed by Gerbillon's abilities as a scientist and diplomat, and thereafter Gerbillon frequently travelled in his suite. Gerbillon made eight different journeys into "Tartary" (i. e., Manchuria and Mongolia). On one of these he was an eyewitness to the campaign in which Kangxi defeated the Oirats. On his last journey he accompanied the three commissioners who regulated public affairs and established new laws among the Khalkha Mongols, who had yielded allegiance to the emperor. He availed himself of this opportunity to determine the latitude and longitude of a number of places in what is today the Northeastern China and adjacent areas of Russia and Mongolia. Gerbillion was for a time in charge of the French college in Beijing, and afterwards became superior general of the mission. In 1692, he obtained an edict granting the free exercise of the Christian religion. After the emperor's recovery from a fever, during which he was attended by Gerbillion and Bouvet, he showed his gratitude by bestowing on them a site for a chapel and residence.