Кіріспе

Мұл Мантар (ਮੂਲ ਮੰਤਰ) – сикхтердің "Гуру Грант Сахиб" кітабының бастапқы өлеңі. Ол панджаби тіліндегі он екі сөзден тұрады, Гурмухи әрпімен жазылған және сикхтер арасында ең көп танылған. Ол Гуру Нанактың маңызды үйретімін қамтиды, сонымен сикхизмнің негізгі доктриналық тұжырымын құрайды. Ол әртүрлі жолдармен аударылған, әсіресе алғашқы екі сөздің мағынасы туралы пікір таластар тудырады. Олар "Бір Құдай бар", "Бір ғана шындық бар", "Бұл бірлік" және тағы басқалар деп аударылады. Кейде дау-дамайлар "god" сөзіндегі 'g' әрпін немесе "reality" сөзіндегі 'r' әрпін үлкен әріппен жазуға байланысты туындайды, бұл ағылшын тіліндегі түсініктің өзгеруіне әкеледі. Ол 16 ғасырда көптеген нұсқаларда кездескен, ал 17 ғасырда Гуру Аржан оған түпкілікті нысан берген. Мантардың маңызды элементтері Гуру Нанақтың шығармаларында, оның Акал Пурах (Жоғары Шындық) үшін қолданған әртүрлі атауларында табылады.

Грамматика

Гуру Грант Сахибтің архаикалық тілі жоғары мөлшерде жіктеледі; жоғарыда жақшада көрсетілген қысқа дауыстылар түрлі жіктемелерді білдіреді. Мұл Мантарда u жұрнағы еркек жыныстың дара түріндегі тікелей септігіндегі есімдер мен сын есімдерді көрсетеді, бірақ ā (қарата сияқты) аяқталатын кейбір сөздер де осы септікті білдіре алады. Бұл жұрнақ етістікке қосылғанда, япу сияқты, бұйрық сөзді де білдіре алады. a жұрнағы Нанакадағыдай еркек жыныстың шақыру септігін, gura prasādiдегідей күрделі сөздердегі еркек жыныстың көлбеу септігін, ал akalaдағыдай әйел жыныстың дара түріндегі тікелей септігін, сондай-ақ еркек жыныстың көпше түріндегі тікелей септігі мен әйел жыныстың дара түріндегі тікелей септігін көрсете алады. i жұрнағы күрделі сөздерде иелік септігін (sati nāmu), ал ādi және jugādi сияқты жер-орналас септігін немесе gura prāsadi сияқты құрал септігін көрсете алады; тікелей септік болғанда бұл терминдер ādu, jugādu және prasādu болар еді. Бұл сонымен қатар әйел жыныстың дара түріндегі тікелей септігін де білдіреді (mūrati сияқты); a және i осы септіктің басым жіктемелерінің ішінде. Сын есімдер мен анықтауыштар да өз тәуелді элементтерімен сан және жыныс жағынан сәйкес келеді, сондықтан ikku oaṅkāru, akāla mūrati және mūlu mantaru термині. Бұл септіктердің көпшілігі қазіргі тілде де сәл өзгеше формада сақталып қалған; архаикалық тілдегі еркек жыныстың дара түріндегі тікелей жұрнақ u және әйел жыныстың дара түріндегі тікелей жұрнақ a сияқты ерекшеліктер басқа туысқан тілдердегі есімдердің жіктелуімен паралель. Жоғарыда келтірілген транслитерациялардағы қалың белгі тонды көрсетеді және өлеңнің сөздік айтылуын бағыттайды.

Сөйлеу

Мұл мантар сикх жазбаларының кеңінен танымал бөлігі болып табылады, бірақ ол аудармашыларға қиындық тудырды. Ол "көптүрлілікке қарамастан бірегейлік" және "Бұл болмыс бір" деп айтады, сондай-ақ "Алланың түсініктерін жеткізе алмайтын қасиетіне" және "уақыттан тыс Тұлға", "Мәңгілік" және "Тұлғасыз" сипаттары арқылы "сикхтердің ерекше теологиялық басымдығын" білдіреді. Сикхизмде бұл Алланың абсолютті монотеистік бірлігін көрсетеді. "Құдай", "Шындық" немесе "Болу" сөздерінің әртүрлі үлкен әріппен жазылуы ағылшын тіліндегі мағынаны өзгертеді.