Кіріспе

"Оздың керемет сиқыршысы" кейіпкері – Солтүстіктің жақсы сиқыршысы, кейде Локаста немесе Татипу деп аталады, американдық жазушы Л. Франк Баум жасаған Оз еліндегі ойдан шығарылған кейіпкер. Ол – Гилликиндер елінің қарт және мейірімді билеушісі. Баумның шығармаларында оның маңызды көрінісі – "Оздың керемет сиқыршысы" (1900) кітабының 2-тарауында, онда ол Дороти Гейлді Озбен таныстырады және оны сиқыршымен кездесуге жібереді, алдымен оның маңдайына қорғау үшін сүйіктейді. Ол Принцесса Озманың туған күні тойында "Озға жол" (1909) кітабында қысқаша камео рөлінде пайда болады, бірақ басқаша айтқанда, серияда тек есімдермен ғана аталады. Л. Франк Баум оны адамдардың қысымы мен бағындыруына қарсы тұрған, өте мейірімді және жұмсақ мінезді кейіпкер ретінде бейнеледі. Ол Гилликиндер елінің билеушісі болды, себебі Гилликиндерді Солтүстіктің бұрынғы зұлым сиқыршысы Момбидің билігінен босатты. Алайда, кейіпкердің мейірімділігі мен кең пейілділігі тек оның өзінің елімен ғана шектелмеді, оны оның халқы ғана емес, Оздағы басқа да адамдар, мысалы, Мунчкиндер де жақсы көретін. Ол Шығыстың зұлым сиқыршысы сияқты күшті болмағандықтан және Момбиді құлатқандай оны құлата алмағандықтан, Солтүстіктің жақсы сиқыршысы құлдыққа түскен Мунчкиндердің жағдайына өте сезімтал болды, олар оны өз достары деп есептеді. Ол сондай-ақ Рут Пламли Томпсонның "Оздың алып аты" (1928) романында өте өзгерген рөлде пайда болады, онда оны Татипу деп атайды. Оның рөлі 1902 жылғы музыкалық қойылымда едәуір кеңейтілді, онда Л. Франк Баум оны Локаста деп атады. Кейіпкер 1939 жылғы фильмде Оңтүстіктің жақсы сиқыршысы Глиндамен біріктірілді, Глинда Доротидің оқиғасындағы екі рөлін де орындайтын Солтүстіктің жақсы сиқыршысы болды.

Классикалық кітаптар

"Оздың керемет сиқыршысы" романында Солтүстіктің жақсы сиқыршысы Дороти Гейлдің үйі құлап, Шығыс сиқыршысын өлтірген кезде Мунчкиндер еліне шақырылады. Ол зұлым сиқыршының қаза болған жеріне үш Мунчкинмен бірге келеді және Шығыс сиқыршысын өлтіргендіктен, Доротиді күшті сиқыршы деп санайды. Сондықтан, оған сөйлесуге батылы жететін жалғыз адам – ол. Ол Доротиді Мунчкиндер еліне құрметпен қарсы алады, өлген сиқыршының денесін көрсетеді, содан кейін өзін Солтүстік сиқыршысы деп таныстырады. Барлық сиқыршылар зұлым деген әңгімеге сенген Дороти бастапқыда одан қорқады, бірақ ол өзін жақсы сиқыршы екенін және халқының оны жақсы көретінін айтады. Ол сондай-ақ, Шығыс сиқыршысы сияқты күшті емес екенін, әйтпесе Мунчкиндерді құлдықтан өзі босатар еді дейді. Шапанынан жасалған сиқырлы тақташаны пайдаланып, ол Доротиге Канзасқа оралу үшін күшті Оз сиқыршысының көмегін іздеу үшін Изумруд қаласына баруға кеңес береді. Ол Доротидің маңдайынан сүйеді, бұл сапарда оны қорғау үшін жасалған сиқырлы амал, себебі "Солтүстік сиқыршысының сүйген адамына ешкім зиян келтіруге батылы бармайды". Бұл сөз кітаптың соңында расталады, себебі Қанатты маймылдар немесе Батыс сиқыршысынан сақтану үшін, оның сүйген жерінен қалған жарқыраған белгіні көргенде, Доротиге еш нәрсе істей алмайды. Осы белгінің көрінуі, сонымен қатар, сиқыршының Доротиді қабылдауына себеп болатын факторлардың бірі болады. "Оздың ғажайып елі" кітабының басында Солтүстіктің жақсы сиқыршысы Гилликиндер еліндегі басқа сиқыршылардың сиқыр қолдануын тыйым салғандығы айтылады (осылайша болашақтағы қауіптерді азайтады). Гилликиндер елі бұрын Момбидің билігінде болған, бірақ ол Солтүстіктің жақсы сиқыршысымен жеңіліп, қуылған, бұл туралы "Дороти және Оз сиқыршысы" кітабында айтылған. Осылайша, Солтүстік зұлым сиқыршысы Солтүстік жақсы сиқыршысының билігінде қарапайым сиқыршы әйелге айналды. Баумның Оз туралы бесінші кітабында, "Оз еліне жол" кітабында, Солтүстік сиқыршысы Озманың туған күніне келген көптеген қонақтардың бірі болады. Ол он тасты он құсқа, он құсты он қойға, ал он қойды он қызға айналдырады, олар әдемі би билейді, содан кейін қайтадан он тасқа айналады. Баумның "Оз сиқыршысы" атты сахналық нұсқасындағы Солтүстік жақсы сиқыршының аты Локаста.

1939 жылғы фильм

1939 жылы MGM-нің классикалық "Оз сиқыршысы" фильмінде Солтүстіктің ізгі сиқыршысы Глинда деп аталады, бұл Оз романдарының Оңтүстіктің ізгі сиқыршысының аты. Фильмде Билли Берк сомдаған Солтүстіктің ізгі сиқыршысы Глинда, сәл аналық бейнеде және өте әдемі, Дороти Озға келген кезде оны қарсы алудан басқа, оның сиқыршыға саяхатындағы жолын бақылайды және әңгіменің соңында Канзасқа қайтуына көмектеседі. Ол ұшында жылтыр жұлдыз бар ұзын сиқырлы таяқпен бірге, сол түстің балдақша көйлек және тәж киеді. Глинда мен басқа екі сиқыршының бағыттық атаулары "Оңтүстіктің ізгі сиқыршысының" бар екендігін меңзесе де, фильмде осы кейіпкерге тікелей сілтеме жасалмайды.

Кейінгі еңбектері

Оздың алып аты кітабында Рут Пламли Томпсон Солтүстіктің ізгі сиқыршысын "Таттипу" деп атайды; оқиға дами келе, Таттипу Орин есімді әдемі Мунчкин патшайымының сиқырланған кейпі екені белгілі болады. Орин бастапқыда Солтүстіктің бұрынғы зұлым сиқыршысы Момби тарапынан ұрланып кеткен, ол Озуре аралдарының патшасы Чириобедке ғашық болған. Бәсекелесін жою үшін Момби Оринды оның ұлы, ханзада Филадор дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай ұрлап алады. Ол Оринды Озуре аралдарының патшайымы ретіндегі бұрынғы өмірін есіне алмаған қарт сиқыршыға айналдырады. Соңында Таттипу ретінде Орин Гилликиндердің билеушісі ретінде Момбиді ығыстыра алады. 25 жылдан кейін өзінің нағыз бейнесіне оралғаннан кейін Орин Солтүстіктің ізгі сиқыршысы ретінде алған сиқырлы күштерінен айырылады. Ол күйеуі мен ұлына оралып, енді Гилликин елін басқаруды қаламаған Озуре аралдарының патшайымы ретінде өмірін жалғастырады. Кітаптың соңында ханшайым Озма Жо Король мен Гилликин провинциясынан шыққан Халифа Гьясинтті Гилликиндердің жаңа билеушілері деп жариялайды. Глинда, басқа бір ізгі сиқыршымен бірге, 1995 жылы британдық теледидар үшін түсірілген "Оз сиқыршысының" аз танымал нұсқасында пайда болады. Батыстың зұлым сиқыршысын жеңгеннен кейін, ол Доротиге (Дениз Ван Оутен) Рубинді шұлықтардың Шығыс зұлым сиқыршысының қолында екенін айтады. Ол оларды иеленуден бас тартады, себебі олардың күшіне тәуелді болудан қорқады, сондықтан ол басқа бір ізгі сиқыршыны шақырады, ол Дороти үйіне оралғаннан кейін оларды алады. 2000 жылы Дейв Харденбрук "Оздың белгісіз сиқыршылары" кітабын жариялайды, онда Локаста, Солтүстіктің ізгі сиқыршысы, басты кейіпкер болады. Дейв Харденбрук Л. Фрэнк Баумның кейіпкердің түпнұсқа нұсқасын Рут Пламли Томпсонның нұсқасымен келістіруді қалаған. Харденбруктың романында Локаста мен Королева Орин Момби тарапынан "ауыстырылады", дәл сол сияқты Момби Л. Фрэнк Баумның "Оздың керемет елі" романында қызметші Желлия Джамбпен "ауыстырылған" болатын. Локаста, Солтүстіктің нағыз ізгі сиқыршысы, Ұлы Сыртқы Әлемде жоғалып кеткен, ал сиқырланған Королева Орин өзінің титулын Таттипу атымен алды. Харденбруктың романы Локастаның Оз еліне оралуын баяндайды. Александр Мелентьевич Волковтың "Сақыл-ойлы ел" сериясында сиқыршының аты Виллина. Шығыс зұлым сиқыршысы (осы нұсқада) адамзатты сиқырлы дауыл арқылы жоюға тырысқанда, Виллина сиқырды тек бір үйге әсер ету үшін өзгертеді (оның сиқырлы кітабында айтылғандай, дауыл кезінде ол әрқашан бос болады) және оны зұлым сиқыршының үстіне тастайды. Оның сиқырлы тақтасы ұшқанда алып томға айналатын кішкентай кітапқа айналады, және, болжамдық қасиеттеріне қоса, энциклопедия ретінде де қызмет етеді. Ол бірінші кітаптан кейін екі кітапта пайда болады (бірақ олардың бірінде ол сахнадан тыс көрінеді, ал ол басты кейіпкерлерге айтылады).

Жамандық

Грегори Магуайрдың 1995 жылғы ревизионисттік романы «Wicked: The Life and Times of the Wicked Witch of the West» және оған негізделген «Wicked» мюзиклы 1939 жылғы фильмнің үлгісін сақтай отырып, Солтүстік жақсы сиқыршы болып өсетін кейіпкерге «Glinda» есімін қояды. Бұл кейіпкер туралы толық ақпарат алу үшін «Глинда, жақсы сиқыршы» мақаласын қараңыз.

" Ақымақ "

Уильям Ф. Браун мен Чарли Смоллстың Бродвейдегі хиті "Сөзгер" туындысында Солтүстіктің Жақсы Сиқыршысы "Аддаперл" деп аталады. Оның рөлін Кларис Тейлор сомдады. 2015 жылғы телеарналық арнайы бағдарламада Эмбер Райли осы рөлді ойнады. 1978 жылғы фильмде оның есімі "Мисс One" (Телма Карпентер ойнады). Глинда, Оңтүстіктің Жақсы Сиқыршысы, сахналық және фильмдік нұсқалардың екеуінде де жеке кейіпкер болып табылады.

Анимация

1982 жылғы аниме фильмінде Солтүстік жақсы сиқыршы романның әжелік бейнесін қайтадан сомдайды. Американдық нұсқада оның дауысын Батыс зұлым сиқыршысының рөлін ойнаған, тізімге енбеген Элизабет Ханна жасайды. Глинда (Венди Тэтчер) өте жас көрінгенімен, Солтүстік жақсы сиқыршыны өз әпкесі деп атайды. VeggieTales эпизоды Big Idea Productions компаниясының "The Wonderful Wizard of Ha's" шығармасында Мадам Блюберри "Splenda the Sweet But Non Fattening Fairy" (қанттың орнын басатын заттың атауы) ретінде екі жақсы сиқыршының орнына келеді. Ол Диснейдің "Ұлы және күшті Оз" фильмінде көрсетілмейді, себебі бұл фильмде Глинда Оңтүстік жақсы сиқыршысы болып бейнеленеді.

Теледидар

Карен Холнесс ойнаған "Солтүстік сиқыршысы" "Бір кезде" сериалының үшінші маусымында көрінеді. Ол бастапқыда жақсы сиқыршы, Сиқыршылардың қауымдастығының құрамында Глиндаға көмектеседі. Кейін, Батыс зұлым сиқыршысы Изумруд қаласын басып алғаннан кейін, ол Солтүстікке қайта оралды, онда ол қатыгез "Солтүстік зұлым сиқыршысы" болып өзгереді және Станмды қалайы адамға айналдыруға кінәлі болады. "Маппеттердің Оз сиқыршысы" фильмінде Глинда мен Солтүстіктің жақсы сиқыршысы тағы да екі бөлек кейіпкер (соның ішінде Солтүстіктің жақсы сиқыршысы Татипу деп аталған), бірақ олардың екеуін де Мисс Пигги ойнайды (сондай-ақ екі зұлым сиқыршыны да). Мисс Пиггидің тағы бір рөлі – өзінің өзі. Дороти қайтып келгенге дейін ол Кермитпен бірге пайда болып, Доротиден құтылуға тырысады. Дороти қайтып келгеннен кейін, ол "Маппеттер" шоуына қайта оралады. Алғашқы нұсқадан өзгешелігі, Солтүстік Доротидің ашулы шабуылына ұшырайды, себебі оны бекер саяхатқа жіберген. Өйткені, Дороти үйге қайту үшін тапочкаларды үнемі пайдалана алатын еді.

Роман

2014 жылы Даниэль Пейдждің «Дороти өлуге тиіс» романында Солтүстіктің бұрынғы Жақсы Сиқыршысы Герт Зұлымдар Орденінің мүшесі болып келеді.