Кіріспе

Қызыл апта 1914 жылдың 7-14 маусымы аралығында болған тәртіпсіздіктерге берілген атау. Осы жеті күнде Италияның Романья және Марке провинцияларында кең ауқымды қырқыстар мен ірі ереуілдер болды.

Шығу тегі

Шараға қатысушылар 1914 жылы бұрынғы премьер-министр Джованни Джолитти бастаған реформалар сериясына жауап ретінде наразылық білдірді (Сальандра 1914 жылдың маусым айында премьер-министр болды), оның мақсаты Италияның либералды жүйесіне жұмысшы табын "сіңіру" болды. Жаппай ереуілдердің басталуына себеп болған соңғы оқиға маусым айында үш антимилитарист адамның қаза болуы болды. Сайлау құқығының кеңейтілуіне және үкіметтің өндірістік дауларға қатысты саясатының жұмыскерлердің пайдасына өзгеруіне қарамастан, көптеген ірі өнеркәсіптік қалаларда үлкен демонстрацияларды қолдау үшін жалпы ереуіл жарияланды, бұл өз кезегінде үш социалистік наразылық білдірушінің атылуына әкелді. Алайда, Италия Социалистік партиясының (PSI) ұйымдаспағандығына байланысты, ереуіл үйлестірілмеген болып шықты және тәртіпсіздікке қарсылық білдіргендерді үкімет әскерлері тоқтатып қалды. Жағдай осыншалықты ауыр деп есептелгендіктен, үкімет 100 000 сарбазды, оның ішінде көптеген резервтегілерді де жұмылдырды, нәтижесінде 17 көтерілісші қаза тауып, мыңға жуық адам жарақат алды. Көтерілістер екі күн бойы дерлік барлық ірі қалаларды парализге түсірді. Революционерлер қысқа мерзімге Орталық Италиядағы бірнеше қаланың бақылауын алды, теміржолдар тоқтатылды, көпірлер қиратылды, ал көтерілісшілер мемлекеттік ғимараттарда қызыл туларды көрсетті.

Әсерлер

Қызыл аптадағы тәртіпсіздіктер төменгі орта таптарды қорқытты және Италияның бірігу мәселелері жас мемлекеттің өсу кезеңіндегі қиындықтардан гөрі ауыррақ екенін көрсетті. Италияның Бірігу соғыстары (Risorgimento) мен одан кейінгі сауда шаралары өнеркәсіптік дамыған солтүстік пен ауылшаруашылық оңтүстік арасындағы теңсіздіктерді жоюға жеткіліксіз болды – екі аймақтың да қажеттіліктерін бір мезгілде қанағаттандыру мүмкін болмады. Бенито Муссолини Италияда Settimana Rossa (Қызыл апта) деп аталған халық көтерілісін қорғаған жалғыз танымал марксист болды. Муссолини Қызыл аптаны Италия Социалистік партиясын басқарған кезінде өзінің "ең үлкен жетістігі және көңіл көшіруі" деп санады, ереуілді радикалды сыныптық күрестің шыңы деп есептегенмен, сонымен бірге ауыр сәтсіздік деп бағалады. Муссолини Қызыл аптаны Италияда капитализмнің аяқталуының бастамасы деп мәлімдегенімен, еңбек және социалистік қозғалыстағы көптегендер үшін бүлік, жалпы ереуілдер мен революциялық "мифтер" революцияны құрай алмайтыны анық болды. Ереуілдердің нәтижесінде ұлттың реакциялық күштері күшейді, өйткені орта тап пен консерваторлар бүлікке қарсы үкіметті қолдады, ал социалистер сәтсіз көтеріліске қатысқандары үшін көңілі қалды және кінәраттарға ұшырады. Қызыл аптаның сәтсіздігі қазіргі кездегі таптық социализмнің шектеулерін көрсетті. Муссолини Италияның өнеркәсіптік секторының жетілмегенін, толыққанды дамыған заманауи буржуазиясы мен заманауи пролетариат қозғалысының болмағанын айтты. 1914 жылғы маусымдағы оқиғалардан кейін Бенито Муссолинидің Avanti! саяси журналында Италия үкіметіне қарсы қатаң шаралар қабылдау туралы редакциялық мақалалар жарияланды, ал Италияның Қызыл аптадан кейін Бірінші дүниежүзілік соғысқа қосылуы Муссолинидің үкіметке қарсы риторикасына күш берді, себебі үкімет Ұлы соғысқа оңай нысана ретінде ұсынылған. 1943-1945 жылдары Муссолинидің фашистік режимі құлатылғаннан кейін, бірқатар "қара көйлектілердің" солшыл радикализмге бет бұруы және кейде антифашистік ұйымдарға қосылуы қиын болмады. Демократиялық парламенттік үкіметке ортақ қарсылық танытқандықтан, фашизм мен коммунизмнің жақтастары көбінесе "бірдей оқшауланған адамдарға" үндеді.