Кіріспе

Қызыл көйлектер (италянша: Camicie rosse немесе Giubbe rosse), сондай-ақ Қызыл жақалылар деп те аталады, – итальяндық патриот Джузеппе Гарибальдидің жорықтарында оны еріп жүрген еріктілер. Атауы еріктілердің, әдетте Гарибальдини деп аталғандардың, формасының орнына киген көйлектерінің немесе кең көйлектің қызыл түсінен шыққан. Бұл күш Уругвай азамат соғысы кезінде Колорадо партиясын қолдаған Итальяндық легион ретінде құрылды. Дәстүр бойынша, Гарибальдиге қасапшыларға арналған қызыл көйлектер сыйға тартылған. Кейін, Италияны біріктіру соғыстары кезінде Қызыл көйлектер Австрия империясының, Екі Сицилия Корольдігінің және Папа мемлекеттерінің әскерлеріне қарсы бірнеше шайқаста жеңіске жетті. Ең танымал мысалы, Гарибальди 1860 жылғы Мыңдық экспедициясында Қызыл көйлектерін жетектеп, Сицилия, Оңтүстік Италия, Марке және Умбрияны Сардиния Корольдігіне қосып, біріккен Италия Корольдігінің құрылуына әкелді. Оңтүстік Америка мен Еуропадағы әскери іс-қимылдары Гарибальдиді "Екі дүниенің батыры" деп таныстырды. Қызыл көйлектер және Гарибальдино терминдері кейінгі халықаралық қақтығыстардағы итальяндық еріктілерді сипаттау үшін де қолданылды, соның ішінде Гарибальдидің ұлы Менотти ұйымдастырған Польшадағы Гарибальди легионы (1863 жылғы қаңтар көтерілісі); Гарибальдидің ұлы Риччотти басқарған Грек армиясымен грек-түрік соғысында (1897) және Балқан лигасымен (1912-1913) шайқасқан Қызыл көйлек еріктілері; Бірінші дүниежүзілік соғыста Франция үшін соғысқан Гарибальди легионы (1914-1915); Испания азамат соғысында республикашылар үшін соғысқан Гарибальди батальоны; және Екінші дүниежүзілік соғыста итальяндық антифашистік партизандар. Қызыл көйлектер өте танымал болды және әлемдік армияларға үлкен әсер етті. Мысалы, Америка азамат соғысы кезінде Одақтың Гарибальди гвардиясы және оның Конфедерациядағы әріптесі Гарибальди легионы өздерінің формаларының бір бөлігі ретінде қызыл көйлек киді. Гарибальди көйлегі де кең таралған киім түріне айналды. "Қазіргі заман мәдени тарихы: Еуропа жанның дағдарысы" кітабында айтылғандай: "Біраз уақыт бойы Гарибальди Еуропаның ең танымал адамы болды, ал қызыл көйлек, la camicia rossa, тіпті Италиядан тыс жерлерде де әйелдер арасында сәнге айналды".

Өмірбаян

Қызыл көйлектерді Джузеппе Гарибальди бастады. Гарибальди елден қуылған жылдары Уругвайдағы әскери қимылға қатысты. 1843 жылы ол Буэнос-Айрестегі қасапшыларға арналған қызыл көйлектерді пайдаланды. Кейін Нью-Йорк қаласында жеке зейнетке шықты. Екі орын да Гарибальдидің қызыл көйлектерінің туған жері деп есептеледі. Уругвайда еріктілер жасағын құру, партизандық соғыс тактикасын меңгеру, Бразилия императорына және Аргентинаның аумақтық талаптарына (либералдар бұл талаптарды империалистік деп санайтын) қарсы тұру, сондай-ақ 1846 жылы Серро және Сант-Антонио шайқастарындағы жеңістері Уругвайдың тәуелсіздігін қамтамасыз етті және Гарибальди мен оның ізбасарларын Италия мен Еуропаның батырлары етті. Осы ерліктері үшін Гарибальди кейін "Гран Чико Форнидо" деп аталды. Уругвайда ол Монтевидеодағы итальяндықтарды жинап, 1843 жылы Итальяндық легионды құрды. Кейіннен, Уругвайда легион алғаш рет Гарибальдидің "Мың" тобымен байланысты қызыл көйлектерді кигені туралы айтылды, олар Аргентинаның қасапшылықтарына экспорттауға арналған Монтевидеодағы фабрикадан алынған делінеді. Алайда, 1840 жылдарда Аргентиналық қасапшылардың қызыл көйлектерін кигені туралы басқа деректер жоқ, ал әйгілі camicie rosse 1849–1850 жылдары Римдегі Гарибальдидің әрекеттері кезінде пайда болған жоқ. Кейін, Римді бағындыру жорығы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Гарибальди 1850–1853 жылдары итальяндық патриот және өнертапқыш Антонио Мюччимен бірге Стейтен-Айлендте, Нью-Йорк қаласында қарапайым готикалық үйде (қазір Нью-Йорк қаласының тарихи ескерткіші) тұрды, содан кейін 1853 жылы Италияға қайтып келді. Гарибальди-Мюччи мұражайы Стейтен-Айлендте орналасқан. Нью-Йорк қаласында, Америка Азамат соғысынан бұрын, ерікті өрт сөндірушілердің бәсекелес топтары жұмысшы табының батырлары болды. Олардың батылдығы, қоғамдық сезімі және жандара достығы Нью-Йорк қаласының фанатикалық жақтастарына, алғашқы "өрт сүйерлерге" шабыт берді. Ерікті өрт сөндірушілердің жасақтары формасының толықтығы мен егжей-тегжейі әртүрлі болды, бірақ олардың барлығы қызыл фланельді көйлек киді. Гарибальди Нью-Йоркте болғаннан кейін Италияға оралғанда, қызыл көйлектер оның ізбасарлары арасында алғаш рет пайда болды. Гарибальди қаладағы еуропалық иммигранттар арасында жергілікті батыр болып қалды. "Гарибальди гвардиясы" (39-шы Нью-Йорк штатының еріктілері) 1861 жылдан 1865 жылға дейін Америка Азамат соғысында шайқасты. Олардың барлығы өз формасының бір бөлігі ретінде қызыл жүннен жасалған "Гарибальди" көйлектерін киді. Нью-Йорк Трибьюн оларды былай бағалады:

1860 жылы Францияда императрица Евгения бастаған әйелдер модасы, Гарибальди көйлегі, бірнеше жыл бойы танымал болды және ақырында Викториялық көйлек белдігіне және қазіргі әйелдердің блузкасына айналды. Гарибальдидің ұлы Риччоти Гарибальди кейіннен 1897 жылы грек-түрік соғысында және 1912–1913 жылдары Бірінші Балқан соғысында грек армиясымен бірге шайқасқан қызыл көйлек еріктілерін басқарды.

Мұра

Ноттингем Форест клубы 1865 жылы құрылғаннан бері қызыл жейде киіп келеді, бұл Гарибальдидің қызыл жейделі әскерлері мен олардың жетекшісіне деген құрметтің белгісі.