Кіріспе
Италиялық балықшы және 1647 жылғы Неаполитен көтерілісінің басшысы, Масаниелло (mazaˈnjɛllo,; Томмасо Аниеллоның қысқартылған түрі; 29 маусым 1620 – 16 шілде 1647) – Неаполи корольдігінде Габсбург Испаниясының үстемдігіне қарсы 1647 жылғы көтерілістің жетекшісі болған итальяндық балықшы.
the opera
Masaniello (mazaˈnjɛllo, ; an abbreviation of Tommaso Aniello; 29 June 1620 – 16 July 1647) was an Italian fisherman who became leader of the 1647 revolt against the rule of Habsburg Spain in the Kingdom of Naples.
Аты-жөні және туған жері
Жақында ғана Масаниелло Амальфиде туған деп есептелді, бірақ шындығында ол Неапольдегі базар алаңының маңындағы көптеген көшелердің бірі – Вико Ротто ал Меркатода дүниеге келді. Бұл жаңылысудың себебі – Амальфи оның атының бір бөлігі ғана болған, бірақ оны әдетте оның тегі ретінде түсіндіріп келген. Кейбір дереккөздер Томасо Аниелло Амальфиде туды, онда ол есімдерімен ерекшеленетін тағы бір тұлға – абат Пиронемен дос болды. Пироне әділеттен қашу үшін киім-кешегін тиісінше пайдаланбағандықтан осылай аталған, бірақ шын мәнінде ол ақыға кісі өлтіретін қарақшы еді және Неаполь көтерілісі кезінде Томасоның серігі болған болар еді. 1896 жылы ақын Сальваторе Ди Джакомо Масаниелло мен Амальфиге қатысты шатасуды Санта-Катерина шіркеуінде табылған крещение актісін көшіру арқылы шешті: «1620 жылдың 29 маусымында Чикко д’Амальфи мен Антония Гарганоның ұлы Томмасо Аниеллоны мен, Дон Джованни Маттео Пета крещение рәсімінен өткіздім, ал Агостино Монако мен Джованна де Лието оны Вико Роттодағы қасиетті судан көтерді». Салтанат туған күні және 1641 жылы Томазо Аниелло он алты жасар Бернардина Пизаға үйленген шіркеуде өтті. Тарихшы Джузеппе Галассо бұл жаңылысудың «Испаниялық Неапольде билік пен ресми мәдениет тарапынан саналы түрде қолдау көрсетілгенін» айтты. «Адал қала [ ] сенімсіз, көтерілісші және Неапольдегі испан үкіметін сынаған адамның болуын қабылдай алмас еді». 1997 жылдың 7 шілдесінде, халық көтерілісінің 350 жылдығында Неаполь қаласы Вико Ротто ал Меркатода Масаниеллоның құрметіне жазу орнатты.
"On June 29, 1620 Tommaso Aniello son of Cicco d'Amalfi and Antonia Gargano was baptized by me Don Giovanni Matteo Peta, and lifted from the sacred font by Agostino Monaco and Giovanna de Lieto in Vico Rotto." The celebration took place on the day of birth, and in the same church where in 1641 Tommaso Aniello would later marry the sixteen year old Bernardina Pisa. The historian Giuseppe Galasso suggested that the misunderstanding "was fostered and encouraged by a conscious attitude of power and official culture in Spanish Naples. The faithful city [ ] was not to be and could not admit the presence of an infidel, a rebel and one who had questioned the Spanish government in Naples." On 7 July 1997, at the 350th anniversary of the popular uprising, the City of Naples placed an inscription in honour of Masaniello in Vico Rotto al Mercato.
Көтеріліс
Отыз жылдық соғыс кезіндегі басқарудың нашарлауы және қаржылық қысым Неаполь Корольдігінде үлкен наразылық тудырды. 1647 жылдың мамыр айында Палермода көтеріліс басталды, ал Неаполь халқы Сицилиялықтардың үлгісін алды. Көтерілістің тікелей себебі кедейлердің күнделікті тағамына – жемістерге және басқа азық-түлікке жаңа салық еді, ал қозғалыстың басты қозғаушысы – Масаниелло, ол наразылардың басшылығын өз қолына алды. 1647 жылдың 7 шілдесінде қала қақпаларындағы жеміс сатушылар мен кеденшілер арасындағы төңкеріспен басталды. Кеденшілер қашуға мәжбүр болды, ал кеден кеңсесі өртенді. Содан кейін көтерілісшілер Неапольге құйылып кіріп, вице-король Родриго Понсе де Леонның сарайына бұзып кірді, ол жек көрінетін Аркос герцогы еді. Ол алдымен көрші манастырға, содан кейін Сант-Эльмоға және, ақырында, Кастель-Нуовоға тығылды. Масаниелло халықты тәртіпке келтіруге және оның қиратуға бейімділігін шектеуге тырысты, және оған белгілі бір дәрежеде қол жеткізді. Балықшы киімінде ол аудиенция қабылдады және үйінің сыртындағы ағаш мұражайдан әділдік жасады. Вице-корольге қарсы болған Маддолони герцогы және Неапольге қырқыс тудыру үшін келген оның інісі Джузеппе Караффа сияқты бірнеше көтерілісшілер өлім жазасына кесіліп, атқыланды. Күннен-күнге көбірек қару-жарақ жинап, одан да қиыншылыққа толы халық қаланы қорқытып, сырттан шақырылған әскерлерді ығыстырып, Масаниеллоны «генерал-капитан» етіп сайлады. Көтеріліс провинцияларға да тарала бастады. Генуино мен Масаниелло қалалық кеңесте халық пен аристократия арасындағы теңдік және Неаполь үшін жаңа жарғы талап етті. Олардың мақсаты мемлекетті құлату емес, аристократиялық үстемдікті жою үшін вице-корольмен бірлесіп жұмыс істеу еді. Масаниелло шамамен мың адамнан тұратын халықты басқарып, қару-жарақ қоймаларын тонады және түрмелерді ашты, соның нәтижесінде қала басшылығы оған жүктелді. Ақырында, Масаниелломен келіссөздері жиі жаңа толқулармен үзіліп тұратын вице-король барлық талаптарды қанағаттандыруға келісті. 1647 жылдың 13 шілдесінде Неаполь архиепискобы, кардинал Асканио Филомариноның делдалдығымен, Аркос герцогы мен Масаниелло арасында «Неапольдің ең адал халқының басшысы» ретінде келісімге қол қойылды. Осы келісімге сәйкес көтерілісшілер кешірілді, ең ауыр салықтар алынып тасталды және азаматтарға, соның ішінде келісім патша тарапынан бекітілгенге дейін қарулы болу құқығы берілді. Аркос герцогы Масаниеллоны сарайға шақырып, «Неаполь халқының генерал-капитаны» атағын бекітті, алтын мойындық сыйлады және зейнетақы ұсынды. Масаниелло зейнетақыдан бас тартып, өзінің лауазымдарынан бас тартты, балықшы ретінде бұрынғы өміріне оралуға ниеттенгенін айтты. Бірақ вице-король оны құрметпен қабылдады, және өткен күндердің шаршаңқысы мен қызығушылығының әсерінен, немесе, болжам бойынша, уланғандықтан, ол ақылдан безіп, еңкейгендей әрекет етті. Вице-король мойынсұнып, бірақ Неаполь ақсүйектері қарсылық көрсетті: Масаниеллоны өлтіруге әрекет жасалды. Бірақ 13 шілдеде ол әсем киіммен және алтын таққа отырып, собордағы салтанатты рәсімде генерал-капитан ретінде бекітілді. Масаниелло 300 жыл бұрынғы Римдегі популистік көшбасшы Кола ди Риенцоның ақылға сыймайтын мінез-құлқын тез және керемет түрде қайталады. 16 шілдеде үй қамауынан қашып шыққаннан кейін Масаниелло Кармель шіркеуіне барды, онда архиепископ Кармельдің Әйелінің мерекесіне арналған мисса өткізіп жатқан еді. Құдайға қарсы сөздер айтып, Масаниелло өз қалаластарын айыптады. Ол тағы да тұтқындалып, жақын маңдағы монастырға жеткізілді, онда астық сатушылар тобы оны өлтірді.