Кіріспе

Италиялық моцарелла

Бұқа моцарелласы – Италияның Жерорта теңізі бұқасының сүтінен жасалған моцарелла. Бұл өнім Кампания аймағында, әсіресе Казерта және Салерно провинцияларында дәстүрлі түрде өндіріледі. «Моцарелла» термині «қолмен кесу» деген мағына беретін «моззарле» атты процестен шыққан, ол қамырдан бөліп, жеке-жеке порцияларға дайындау, яғни қамырды кішкентай шарларға ажырату процесін білдіреді. Ол әмбебаптығы мен серпімді текстурасы үшін жоғары бағаланады және көбінесе «Жерорта теңізі асханасының патшайымы», «ақ алтын» немесе «дастарханның інжуі» деп аталады. 1993 жылдан бері «mozzarella di bufala campana» деп сатылатын бұқа моцарелласына «denominazione di origine controllata» (DOC – «бақыланатын тектік атау») мәртебесі берілді. 1996 жылдан бастап ол Еуроодақ және Ұлыбританияның қорғалатын тектік атауы (италия тілінде: DOP) ретінде тіркелді. Қорғалатын тектік атау талаптарына сәйкес, оны тек Кампания, Лацио, Пулья және Молизе аймақтарындағы белгілі бір жерлерде дәстүрлі рецепт бойынша ғана өндіруге болады. Италиядағы бұқа моцарелласының жылдық өндірісі 300 миллион евроны (330 миллион доллар) құрайды, ол жыл сайын шамамен 33 000 тонна өнімді қамтиды, оның 16 пайызы шетелге, негізінен Еуропалық Одаққа сатылады. Франция мен Германия – негізгі импорттаушылар, бірақ Жапония мен Ресейге сатылым көбейіп келеді. Италиядағы туған жерінен басқа, бұқа моцарелласы әлемнің көптеген елдерінде өндіріледі. Швейцария, АҚШ, Австралия, Мексика, Бразилия, Канада, Қытай, Жапония, Венесуэла, Аргентина, Ұлыбритания, Ирландия, Испания, Швеция, Колумбия, Таиланд, Израиль, Египет, Үндістан және Оңтүстік Африкада бұқа моцарелласын өндіретін мекемелер бар, олардың барлығы өздерінің су бұқаларынан сүт алады.

Моцарелла ди буфала кампана

Кампаниядан шыққан буфал моцарелласы "mozzarella di bufala campana" тауар белгісімен белгіленеді. 1993 жылы оған "denominazione di origine controllata" (DOC) статусы берілді, ал 1996 жылы тауар белгісіне 1107/96 тіркеу нөмірі берілді, 2008 жылы Еуропалық Одақ қорғалған географиялық көрсеткіш статусын және DOP белгісін берді. "Consorzio per la Tutela del Formaggio di Bufala Campana" ("Кампания бұқа ірімшігін қорғау консорциумы") – шамамен 200 өндірушіден тұратын ұйым, итальяндық заңға сәйкес "Моцарелла ди Буфала Кампананың қорғалуын, бақылауын, насихатталуын және сатуын" қамтамасыз етеді. Италиядағы моцарелла өндірісі Италияның Жерорта теңізі тұқымының 34 990 тіркелген аналықтарынан туындады, олар сүт беруші бұқалардың жалпы санының шамамен 30% құрайды (мұндай көрсеткіш басқа елдерде кездеспейді) және 270 күндік сүт беру кезеңінде орташа есеппен 2356 кг сүт береді, онда майлылығы 8% және ақуыз 4,63% құрайды.

Италия тарихы

Италиядағы су бұқасының тарихы толық анықталмаған. Бір теория бойынша, Азиялық су бұқаларын Италияға ерте орта ғасырларда көшіп келген готтар әкелген. Дегенмен, мәліметтерге сәйкес, "ең мүмкін болған гипотеза" – оларды 1000 жылы Сицилиядан нормандықтар енгізген, ал арабтар оларды Сицилияға әкелген. Сондай-ақ, су бұқасының Италияда пайда болғанын көрсететін қазба жәдігерліктері (тарихи алдындағы Еуропалық су бұқасы, Bubalus murrensis) бар. Төртінші теорияға сәйкес, су бұқаларын Месопотамиядан Таяу Шығысқа арабтар әкеліп, содан кейін Еуропаға паломниктер мен крест жорығынан оралғандар арқылы енгізген. Су бұқасы сүтінен жасалған ірімшік туралы алғашқы жазбалар он екінші ғасырдың басында пайда болды. Неаполь және оның төңірегіндегі өндіріс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қысқа мерзімге тоқтатылды, себебі шегініп келе жатқан неміс әскерлері аймақтың су бұқаларын қырқып тастады, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше жылдан соң қайта жаңартылды.

2008 жылғы диоксин қорқынышы

2008 жылғы 21 наурызда «Нью-Йорк Таймс» газеті Кампания аймағындағы моцарелла өндірушілерінің сүт өнімдерін диоксиндермен ластануына жол бермеу және осыған байланысты жергілікті сатудағы дағдарысты басқарудағы қиындықтары туралы мақала жариялады. Бұл мақала, кейін блогтар мен басқа да басылымдарда сілтеме жасалып, Неаполь қаласының қоқыс басқару мәселесіне және «International Herald Tribune» мен басқа да ұлттық және халықаралық газеттерде жарияланған материалдарға тоқталды. Бұл жариялымдар Кампаниядан әкелінетін қара буйвол моцарелласының зиянды болу мүмкіндігіне халықаралық БАҚ назарын аударды және осы мәселеге қоғамдық назарды арттырудың бастапқы кезеңі болды. Мақалаларда әртүрлі деңгейде қоқыс полигондарының өртенуі мен диоксиндер және басқа да қатерлі заттардың бөлінуі арасындағы байланыс көрсетілді, бұл заттар сүт малдарының жайылымдарына түсуі мүмкін еді. Диоксин сынақтарының кейбір оң нәтижелерінен алаңдаған Оңтүстік Корея үкіметі итальяндық қара буйвол моцарелласын импорттауға тыйым салды, ластану фактісі расталған және жауапты өндірушілер анықталған жағдайда ғана тыйымды алып тастауға уәде берді. Осыған орай, Жапония, Қытай, Ресей және Германия сияқты бірнеше елдер импортты тоқтатудан бастап, мәселеге назар аударуға дейін әртүрлі шаралар қолданды. Италиялық органдар дер кезінде, тіпті Еуропалық Одақтың шұғыл сұраныстарына жауап ретінде, бірқатар тексерулер жүргізіп, күдікті провинциялардан сүт өнімдерін сатуды тоқтатты. Тексерулер нәтижесінде Неаполь, Казерта және Авеллино провинцияларында алынған үлгілердің кем дегенде 14%-ында диоксин деңгейі қалыпты көрсеткіштен жоғары болды. Салерно және Беневенто провинцияларында диоксин анықталған жоқ. Дегенмен, ластану белгілі бір шекте қара буйвол моцарелласын өндіруге арналған шаруашылықтарға әсер етті. Италияның жалпы еңбек конфедерациясы 2013 жылы Terra di Lavoro аймағында жұмыспен қамтылғандардың саны 40%-ға төмендегенін хабарлады. 19 сәуірде Қытай 2008 жылғы 28 наурызда енгізілген моцареллаға қатысты тыйымды толығымен алып тастады, ал 2013 жылдың желтоқсанында Германияда төрт итальяндық тұтынушылар қауымдастығы тапсырысымен жүргізілген сынақтар диоксин мен ауыр металдардың деңгейі заңмен белгіленген шектен кем дегенде бес есе төмен екенін көрсетті.

Өндірістің кезеңдері

Ірімшік өндіру үшін ірімшік жасаушыға сиыр сүті көп мөлшерде қажет, ал бұқа сүтінен азырақ керек. 1 кг сары май өндіру үшін сиыр сүті қажет, бірақ бұқа сүтінен одан да азырақ керек. Сүт сақтау (шикі бұқа сүтін темір ыдыстарда сақтау). Сүтті қыздыру (сұйық сүтке жылумен әсер ету, содан кейін оны қаймақ ажыратуға құю). Сырту (табиғи сарысу қосу арқылы). Сырдың пісуі (қышқылдану процестерін азайту және шамамен 4,95 pH деңгейіне жеткізу үшін сырды ванналарда қалдыру). Езу (сырды жұмсақ ету үшін оған ыстық су құйып, паста филата алу). Пішіндеу (арнайы айналмалы пішіндеу машиналарымен). Салқындату (салқын суға батыру арқылы). Тұздау (бастапқы сарысуы бар тұздау ванналарына батыру арқылы). Қаптама (қаптар түрінде немесе кішкентай ыдыстар мен пластикке кесілген арнайы пленкаларда).