Шарль II және Шотландия келісімі: 1650 жылғы Бреда шарты
Treaty of Breda (1650)
1650 жылғы Бreda шарты: Шарль II мен Шотландия ковенанттары арасындағы келісім. Англия, Шотландия және Ирландия тағын қалпына келтіру, пресвитериан шіркеуін құру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1650 жылы Карл II мен шотландтық келісім жасаушылар арасындағы шарт
1650 treaty between Charles II and Scottish Covenanters
1650 жылғы Бреда шарты 1 мамырда Англияның, Шотландияның және Ирландияның қуғынға ұшыраған королі Карл II мен шотландтық келісім жасаушылар үкіметі арасында қол қойылды. Шарты бойынша, олар Карл II-ні Шотландия мен Ұлыбританияның королі етіп тағайындауға келісті, ал Карл Англияда пресвитериан шіркеуін құруға және Шотландия шіркеуінің құқықтарын қамтамасыз етуге міндеттенді. Шотландтар 1648 жылғы Екінші ағылшын азамат соғысында Карл I-ді таққа қайтару үшін ағылшын роялистерімен одақтасқан еді. Олардың жеңілісінен кейін Карл 1649 жылдың қаңтарында өлімге кесілді, бұл Англияның Республикасын құруға әкелді. Шотландтар түрлі себептермен осы жазалауға қарсы болды, және Бреда шарты ағылшын-шотланд соғысына (1650–1652) алып келді. Бұл жолы жеңіліс Шотландияның Республика құрамына енуіне әкеп соқты. Шотландия 1660 жылғы Стюарттардың қайта орналасуынан кейін тәуелсіздігін қайта алғанмен, осы одақтың тәжірибесі Карл II-ні өзінің билігінің барлық кезеңінде пресвитериандыққа қарсы күйге жеткізді және 1662 жылы Шотландия шіркеуіне епископтарды қайта орнатты.
The Treaty of Breda (1650) was signed on 1 May 1650 between Charles II, exiled king of England, Scotland and Ireland, and the Scottish Covenanter government. Under its terms, they agreed to install Charles II as King of Scotland and Britain, while Charles undertook to establish a Presbyterian Church of England, and guarantee the rights of the Church of Scotland. The Scots had previously allied with English Royalists to restore Charles I to the throne in the 1648 Second English Civil War. Following their defeat, Charles was executed in January 1649, leading to the establishment of the Commonwealth of England. For various reasons, the Scots objected to the execution, and the Treaty of Breda led to the Anglo Scottish war (1650–1652). This time, defeat meant Scotland was incorporated into the Commonwealth. Although Scotland regained its independence after the 1660 Stuart Restoration, his experience of the alliance meant Charles II remained hostile to Presbyterianism throughout his reign, and restored bishops to the Church of Scotland in 1662.
Өмірбаян
1639 және 1640 жылдардағы Епископ соғыстарындағы жеңіс Шотландиядағы Ковенантерлердің билігін бекітті және пресвитериандық құрылымдағы Шотландия шіркеуін, яғни "kirk" құрды. Одан кейін олардың басты саяси мақсаты осы жетістікті сақтау болды, ал оны іске асырудың бір жолы – Англиядағы одақтас шіркеуді құруда ағылшын одақтастарын қолдау еді. Бұл үшін Роялистерді Бірінші ағылшын азамат соғысында жеңу қажет болды, соның нәтижесінде 1643 жылғы Салтанатты Лига мен Келісім жасалды. Оның шарттары бойынша Англия Парламенті шотланд әскери көмегінің орнына, пресвитериандық "kirk"-ты "сақтауға" және "ең жақсы тәжірибеге" сәйкес Англия шіркеуін "реформалауға" келісті. Бірақ, бұл келісім Англияда, әсіресе, мемлекеттік дінге, оның ішінде "kirk" сияқты қатаң реттелген дінге қарсы болған Оливер Кромвель сияқты тәуелсіздерден шектеулі қолдау тапты. Жаңа армияда пропорционалды түрде көп өкілдік алған шотландтар мен олардың ағылшын одақтастары 1646 жылға қарай оларды Роялистерден де қауіпті деп санады. 1646 жылдың мамырында Карл I осы дауды пайдаланып, Ньюарк-он-Трентте шотландтарға басынып, Парламентке қарағанда олардан жақсы шарттар күтті. Оның пресвитериандыққа өтуден бас тартуы Карл мен шотландтар арасындағы келіспеушілікке әкелді, олар 1647 жылы оны 400 000 фунт стерлингке Парламентке өткізді. Алайда, олар жеңіске жеткен ағылшын Парламентімен келіссөздерге қатыса алмады және 1647 жылға қарай үш патшалықта пресвитериандық құру және Шотландия Парламентінің және Шотландия шіркеуінің (пресвитериан шіркеуі) Бас Ассамблеясының азаматтық билігін бекіту сияқты саяси мақсаттарына жетуден үміттерін үзді. Олар тіпті Парламентарийлердің Шотландияны аннексиялап, өздерінің "Тәуелсіз" діни жүйесін орнатуға тырысатынынан күдіктенді. Осы себепті Ковенантерлердің бір тобы, "Келісімшілер" (Engagers), Карл I-мен "Келісім" деп аталатын құпия келісімге қол қойды. Бірақ олар Англияға басып кіруге тырысқанда жеңіліске ұшырады және тіпті патшамен тікелей келісімге келуді қалаған өзге Ковенантерлермен де қарым-қатынасқа түсті.
Victory in the 1639 and 1640 Bishops' Wars confirmed Covenanter control of Scotland, and established a Presbyterian structured Church of Scotland, or "kirk". Thereafter, their main political objective was to preserve this achievement, and one way of doing so was to support their English allies in creating a closely aligned Church of England. This required the Royalists to be defeated in the First English Civil War, and led to the 1643 Solemn League and Covenant. Under its terms, the Parliament of England agreed to "preserve" a Presbyterian kirk and "reform" the Church of England in accordance with "best practice", in return for Scottish military support. However, the pact had limited support in England, particularly from religious Independents like Oliver Cromwell, who opposed any state religion, especially one so highly regulated as the kirk. Disproportionately well represented in the New Model Army, by 1646 the Scots and their English allies viewed them as more dangerous than their Royalist opponents. In May 1646, Charles I tried to take advantage of these divisions by surrendering to the Scots at Newark on Trent, hoping they would give him better terms than Parliament. His refusal to convert to Presbyterianism led to a stalemate between Charles and the Scots, who in 1647 handed him over to Parliament in exchange for £400,000. However, they were excluded from negotiations by the victorious English Parliament and by 1647, they despaired of achieving their political goals – the establishment of Presbyterianism in the Three Kingdoms and asserting the civil authority of the Scots Parliament and the General Assembly of the Scottish Kirk (Presbyterian Church). They even suspected that the Parliamentarians would annex Scotland and impose their own "Independent" religious settlement. For this reason, one faction of the Covenanters, the Engagers, signed a secret deal with Charles I called the "Engagement". However, they were defeated in an attempted invasion of England and even came to blows with fellow Covenanters who wanted a more forthright deal with the King.
Келісім
1649 жылы Карл I-нің өлім жазасына кесілуімен, радикалды Келісімшілер немесе "Кирк партиясы" марқұм корольдің ұлы, Бредада жер аударылған Карл II-мен жаңа келісім жасауға кірісті. Бұл келісім, негізінен, Кирк партиясының қалаған барлық талаптарын қанағаттандырды. Карл II пресвитериандық дінін ұлттық дін ретінде орнатуға және Шотландиядағыдай, Англияда да Кирк Бас Ассамблеясының азаматтық құқықтағы билігін мойындауға міндеттенді. Сондай-ақ, Карл 1643 жылғы Салтанатты Лига және Келісімге ант берді. Карл 1651 жылдың қаңтарында Сконда Шотландия королі болып тағайындалды, бірақ Бредада келісілген шарттар одан кейін күшін жойды. Дэвид Лесли басқаратын Кирк партиясымен байланысты әскер 1650 жылдың қыркүйегінде Дунбар шайқасында Оливер Кромвельдің қолынан жеңіліп жойылды, ал Англия парламенттік Жаңа үлгідегі армиясы Эдинбургті және Шотландияның төмендігінің көп бөлігін басып алды. Тіпті, кейін радикалды және орташа Келісімшілер мен олардың бұрынғы жауы – шотландтық роялистер арасындағы келісім де Карлдың тағын қайтаруға жеткіліксіз болды. Ол 1651 жылдың қыркүйегінде Вустер шайқасында жеңілгеннен кейін Францияға қашып кетті. Англияның басқаруы кезінде Шотландия аннексияланды, оның заң шығарушы мекемелері таратылды және пресвитериандық дін мемлекеттік дін ретінде жойылды. Рим католиктерінен басқа, басқару кезінде дін бостандығы болды, бірақ Кирк ассамблеяларының бұйрықтары бұрынғыдай заңмен орындалмай қалды. 1660 жылы таққа қайта оралған Карл корольі Бреда келісімінен толығымен бас тартып, Шотландияда епископалдық шіркеу құрылымын қалпына келтіруге тырысты.
When Charles I was executed in 1649, the radical Covenanters, or "Kirk Party", moved to do a new deal with Charles II, the son of the dead King, who was in exile in Breda. The treaty basically granted everything the Kirk Party wanted. Charles II undertook to establish Presbyterianism as the national religion and to recognise the authority of the Kirk's General Assembly in civil law in England as it already was in Scotland. Charles also took the Solemn League and Covenant oath of 1643. Charles was crowned King of Scots in Scone in January 1651, but by then the terms agreed at Breda were already a dead letter. The army associated with the Kirk Party under David Leslie was destroyed by Oliver Cromwell at the Battle of Dunbar in September 1650 and the English Parliamentarian New Model Army had taken Edinburgh and much of Lowland Scotland. Even a subsequent rapprochement between moderate and radical Covenanters and their former enemies, the Scottish Royalists, was not enough to restore Charles' throne. He fled the country for France after his defeat at the battle of Worcester in September 1651. Under the Commonwealth of England, Scotland was annexed, its legislative institutions abolished and Presbyterianism dis established. There was freedom of religion under the Commonwealth, except for Roman Catholics, but the edicts of the Kirk's assemblies were no longer enforced by law, as previously. After being restored to his throne in 1660 King Charles completely reneged on the Treaty of Breda, seeking to restore an Episcopalian church structure in Scotland.