Клара Лемлих: Еңбек күресінің желісі

Кіріспе

Украинада туған еврей-американдық еңбек ұйымдастырушы (1886-1982)

Клара Лемлич Шавелсон (28 наурыз 1886 - 12 шілде 1982) – 20 мың адамның көтерілісінің, 1909 жылы Нью-Йорктегі киім өнеркәсібіндегі көйлек тігушілердің жаппай ереуілінің жетекшісі, ол идиш тілінде сөйлеп, әрекет етуге шақырды. Кейіннен еңбек одағындағы жұмысы үшін өнеркәсіптен шеттетілген ол АҚШ Коммунистік партиясының мүшесі және тұтынушылардың құқығын қорғаушы белсенді болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол қарттар үйіндегі қызметкерлерді ұйымдастыруға көмектесті.

Алғашқы жылдар

Лемлих 1886 жылғы 28 наурызда бұрынғы орыс, қазіргі украиндық Городок қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Көптеген адамдардың идиш тілінде сөйлейтін ауылда өскен жас Лемлих ата-анасының қарсылығына қарамастан орысша оқуға үйренді, түйме тесіктерін тігіп, кітаптарына ақша жинау үшін сауатсыз көршілеріне хат жазды. Бір көршісі оны революциялық әдебиетпен таныстырғаннан кейін Лемлих адал социалист болды. Ол Кишиневтегі қастандықтан кейін 1903 жылы отбасымен бірге АҚШ-қа көшіп келді. Лемлих Нью-Йоркке келгеннен кейін киім өнеркәсібінде жұмыс таба алды. Ғасыр басынан бері жағдай нашарлап, жаңа өндірістік тігін машинасы жұмыс берушілерге жұмыскерлерден екі есе көп өнім талап етуге мүмкіндік берді, ал олар көбінесе өз машиналарын әкеліп, жұмысқа және кері қайтаратын. Лемлих көптеген әріптестерімен бірге ұзақ сағаттар жұмыс істеуге, төмен жалақы алуға, жоғарылау мүмкіндігінің болмауына және басшылардың қараусыздықтарына қарсы шықты. Лемлих Халықаралық әйелдер киім-кешек жұмысшылары одағына (ILGWU) қосылып, ILGWU-ның 25-ші жергілікті бөлімінің атқару комитетіне сайланды. Лемлих өзінің әріптестері арасында тез танылып, бірнеше көйлек тігушілер ереуіліне жетекшілік етті және одақтың көбінесе ерлерден құралған басшылығын әйелдер киім өндірушілерін ұйымдастыруға шақырды. Ол батылдықты әсемдікпен (оның ән айту дауысымен танымал болды) және жеке батылдықпен (1909 жылы бірнеше қабырғасы сынғаннан кейін қайтадан пикетке қатысты) үйлестірді. Лемлих 1909 жылғы 22 қарашада Купер Юнионда өткен жаппай жиналыста көпшіліктің назарына түсті. Екі сағат бойы американдық еңбек қозғалысының жетекші тұлғалары мен Төменгі Шығыс жағының социалистік лидерлері ынтымақтастық пен дайындық қажеттігі туралы жалпы сөздер айтты. Ол іс-қимылға шақыруды қалап, тек сөздерді емес, сөйлеуге мүмкіндік сұрады. Ол сахнаға көтеріліп, былай деді:

Lemlich was born March 28, 1886, in the former Russian, now Ukrainian town of Gorodok, to a Jewish family. Raised in a predominantly Yiddish speaking village, young Lemlich learned to read Russian over her parents' objections, sewing buttonholes and writing letters for illiterate neighbors to raise money for her books. After a neighbor introduced her to revolutionary literature, Lemlich became a committed socialist. She immigrated to the United States with her family in 1903, following a pogrom in Kishinev. Lemlich was able to find a job in the garment industry upon her arrival in New York. Conditions there had become even worse since the turn of the century, as the new industrial sewing machine allowed employers to demand twice as much production from their employees, who often had to supply their own machines and carry them to and from work. Lemlich, along with many of her co workers, rebelled against the long hours, low pay, lack of opportunities for advancement, and humiliating treatment from supervisors. Lemlich became involved in the International Ladies' Garment Workers' Union (ILGWU) and was elected to the executive board of Local 25 of the ILGWU. Lemlich quickly made a name for herself among her fellow workers, leading several strikes of shirtwaist makers and challenging the mostly male leadership of the union to organize women garment workers. She combined boldness with a good deal of charm (she was known for her fine singing voice) and personal bravery (she returned to the picket line in 1909 after having several ribs broken

Lemlich came to the attention of the outside world at the mass meeting held at Cooper Union on November 22, 1909 For two hours the leading figures of the American labor movement and socialist leaders of the Lower East Side spoke in general terms about the need for solidarity and preparedness. Desiring a call to action, not just words, Lemlich demanded the opportunity to speak. Lifted onto the platform, she said:

The crowd responded enthusiastically and, after taking a modified version of the ancient Jewish oath of fidelity to Israel — "If I turn traitor to the cause I now pledge, may this hand wither from the arm I now raise" — voted for a general strike. Approximately 20,000 out of the 32,000 workers in the shirtwaist trade walked out in the next two days; this would become known as the Uprising of the 20,000. Lemlich took a leading role in bringing workers out, speaking at rallies until she lost her voice. The strike lasted until February 10, 1910, producing union contracts at almost every shop, but not at Triangle Shirtwaist.

Көпшілік ынтамен жауап берді және ежелгі еврейлік Израильге адалдық сертінің өңделген нұсқасын қабылдағаннан кейін – «Егер мен қазір ант берген мақсатымды сатсам, мен қазір көтерген қолымнан осы қол кемиді» – жалпы ереуілге дауыс берді. Келесі екі күнде көйлек тігу саласындағы 32 000 жұмысшының шамамен 20 000-ы жұмыстан шықты; бұл 20 000-ның көтерілісі деп белгілі болды. Лемлих жұмысшыларды ереуілге шығаруда жетекші рөл атқарды, дауысы шығып қалғанша митингілерде сөйледі. Ереуіл 1910 жылдың 10 ақпанына дейін жалғасты, нәтижесінде барлық дүкендерде кәсіподақ шарттары жасалды, бірақ Үшбұрышты жейде тігу фабрикасында емес.

Сайлау құқығы

Өнеркәсіпте қара тізімге енгізіліп, ILGWU-ның консервативті басшылығымен келіспеушілік тудырған Лемлич әйелдердің сайлау құқығы үшін күреске өзін арнады. Роза Шнайдерман және Паулин Ньюман сияқты әріптестерімен бірге Лемлич әйелдердің сайлау құқығын жұмыстағы және жұмыстан тыс өмірдегі әйелдердің жағдайын жақсарту үшін қажетті деп көрсетеді. Өндірушінің дауысы бар, басшылардың дауысы бар, шеберлердің дауысы бар, инспекторлардың дауысы бар. Бірақ жұмысшы қыздың дауысы жоқ. Ол өзі жұмыс істейтін ғимаратты таза және қауіпсіз етуді сұрағанда, шенеуніктер тыңдауға міндетті емес. Ол тым ұзақ сағаттар бойы жұмыс істемеуді өтінгенде де, олар тыңдауға міндетті емес. Олбэнидегі заң шығарушылар басшылар мен шеберлерді қаншалықты жақсы өкілдік етсе, сондай-ақ оны да өкілдік етпесе, ол әділдікке қол жеткізе алмайды, лайықты жағдайға ие бола алмайды. Сондықтан жұмысшы әйел енді өзінің дауыс беру құқығын талап етеді. Лемлич, Ньюман және Шнайдермен сияқты, жоғары және орта таптың әйелдерімен де жеке және саяси пікір келіспеушіліктері болды. Мэри Берд Лемлихті 1911 жылы сайлау құқығын жақтау үшін жұмысқа алғаннан кейін, түсініксіз себептермен бір жыл ішінде жұмыстан шығарды. Лемлич сайлау құқығын жақтау қызметін жалғастырып, Шнайдерман, Леонора О'Рейли және тағы екі тігіншімен бірге жұмысшы табының орта таптық сайлау құқығы ұйымдарына баламасы болған «Жалақы алушылардың сайлау құқығы лигасы»н құрды. Лига тек жұмысшы әйелдерді қабылдаса да, ол жұмысшы емес әйелдердің қолдауына мұқтаж болды және қолдаушыларының тілегін ескере отырып, өзін балама деп санайтын Ұлттық американдық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығына, емес Социалистік партияның әйелдер комитетіне қосылды. Бірақ «Жалақы алушылардың сайлау құқығы лигасы» Купер Одағында Лемлих, Шнайдерман және басқалар сөз сөйлеген сәтті митингіні ұйымдастырғаннан кейін таратылды. Лемлич әйелдердің кәсіби одағының сайлау құқығын жақтау жөніндегі қызметін жалғастырды, ал Шнайдерман, сол кезде WTUL-ден кетіп, бірнеше жылдан кейін WTUL-ге оралғанға дейін ILGWU-де жұмыс істеді. Басқа белсенділер, мысалы Паулин Ньюман, Социалистік партияның басшылығымен жұмыс істеді, ол көптеген басшылардың бұл мәселені сыныптық күрестен гөрі маңыздырақ деп санайтындықтан, сайлау құқығын қолдады.

Blacklisted from the industry and at odds with the conservative leadership of the ILGWU, Lemlich devoted herself to the campaign for women's suffrage. Like her colleagues Rose Schneiderman and Pauline Newman, Lemlich portrayed women's suffrage as necessary for the improvement of working women's lives, both inside and outside the workplace. The manufacturer has a vote; the bosses have votes; the foremen have votes, the inspectors have votes. The working girl has no vote. When she asks to have a building in which she must work made clean and safe, the officials do not have to listen. When she asks not to work such long hours, they do not have to listen. . [U]ntil the men in the Legislature at Albany represent her as well as the bosses and the foremen, she will not get justice; she will not get fair conditions. That is why the working woman now says that she must have the vote. Lemlich, like Newman and Schneiderman, also had strong personal and political differences with the upper and middle class women who led the suffrage movement. Mary Beard fired Lemlich, for reasons that are not entirely clear, less than a year after hiring her to campaign for suffrage in 1911. Lemlich continued her suffrage activities, founding the Wage Earner’s Suffrage League, a working class alternative to middle class suffrage organizations, along with Schneiderman, Leonora O'Reilly, and two other women garment workers. Yet while the League admitted only working class women to membership, it was dependent on non working class women for support and, in deference to its supporters' wishes, affiliated with the National American Woman Suffrage Association — the organization to which it saw itself as an alternative — rather than with the Socialist Party Women's Committee. The Wage Earner’s Suffrage League passed out of existence, however, after organizing a successful rally at Cooper Union at which Lemlich, Schneiderman, and others spoke. Lemlich continued her suffrage activities for the Women's Trade Union League, while Schneiderman, who quit the WTUL at that time, went to work for the ILGWU before returning to the WTUL several years later. Other activists, such as Pauline Newman, worked under the aegis of the Socialist Party, which supported suffrage even though many in the leadership considered it a distraction from the more urgent business of class struggle.

Тұтынушылардың мүдделерін қорғау

Лемлич 1913 жылы Джо Шавелсонға үйленді. Жұбайлардың үш баласы болды: Ирвинг Чарльз Велсон, Марта Шейвлсон Шаффер және Рита Шейвлсон Маргулес. Ол Шығыс Нью-Йоркке, жұмысшы табының шоғырланған тұрғын ауданына, кейін Брайтон-Бичке көшіп, келесі отыз жыл бойы тек қана ара-тұра жартылай жұмыспен айналысты. Оның орнына ол отбасын тәрбиелеуге және үй шаруашылығын ұйымдастыруға өзін толықтай арнады. Лемлихтен бұрын осы аймақта басқалар да ұйымдасқан: Нью-Йорктегі еврей әйелдері жиырмасыншы ғасырдың басындағы жылдары қымбат бағаларға наразылық ретінде кошер ет дүкендерін бойкоттаған, ал Бруклиндегі жалға алушылар одағы жалға төлемдеріне қарсы ереуілдер ұйымдастырып, шығарылып жатқан адамдармен күрескен. Коммунистік партияға қосылғаннан кейін, тұтынушылардың ұйымдастырылуына немқұрайлы қараған Лемлих пен Кейт Гитлоу, Бенджамин Гитлоудың анасы, тұтынушылардың мәселелерін ғана емес, сонымен қатар тұрғын үй және білім беруді де қарастыратын үй шаруашылығындағы әйелдер одағын құруға тырысты. Жұмысшы таптың үй шаруашылығындағы әйелдердің Біріккен кеңесі ақша жинап, 1926 жылғы қатал ереуіл кезінде Нью-Джерси штатының Пасаик қаласындағы ереуілшілерге көмек көрсетуді ұйымдастырды. 1929 жылы Коммунистік партия Әйелдер комиссиясын құрғаннан кейін Лемлих Жұмысшы таптың үй шаруашылығындағы әйелдердің Біріккен кеңесін (UCWW) құрды, оның Нью-Йоркте елуге жуық филиалы болды, сондай-ақ Филадельфия, Сиэтл, Чикаго, Лос-Анджелес, Сан-Франциско және Детройтте де филиалдары ашылды. Ұйым КП мүшелерінен жаңа мүшелер қабылдады, бірақ Кеңесті КП-мен теңестірмеді және Кеңес мүшелеріне партияға қосылуға қысым жасамады. 1935 жылы UCWW Нью-Йорк қаласындағы 4000-нан астам ет дүкендерін жапқан пикетшілердің шабуылдық отрядының тактикасын қолданып, ет бағасының өсуіне қарсы кең ауқымды бойкот ұйымдастырды. Ереуіл бүкіл елге тарады және UCWW Нью-Йоркте шектелген еврей және афроамерикандық қауымдастықтарынан тыс қолдау тапты. UCWW келесі жылдары өзін Прогрессивті әйелдер кеңесі деп атады, ол сол кездегі Халық фронты саясатының бір бөлігі болды. Партия кеңестерді қолдауын тоқтатып, 1938 жылы әйелдерге арналған басылымдарды жабуға мәжбүр болды. Лемлих PWC-дегі белсенді қызметін жалғастырды және 1940 жылдары Халықаралық жұмысшылар орденімен біріккеннен кейін оның жергілікті жетекшісі болды. Кеңестер 1948 және 1951 жылдары бағаның өсуіне қарсы одан да кең бойкоттар ұйымдастырды, бірақ 1950 жылдардың басында Коммунистік партияның үстемдігі туралы айыптаулар оны жойды. 1952 жылы Нью-Йорк штаты IWO-ны таратуға бұйрық берді. Лемлих өзінің қызметін Еврей әйелдер клубтарының Эмма Лазарус федерациясы аясында жалғастырды, ол Ред Моген Дэвидке қаражат жинады, ядролық қаруға қарсы наразылық білдірді, Біріккен Ұлттар Ұйымының Геноцидке қарсы конвенциясын ратификациялау үшін науқан жүргізді, Вьетнам соғысына қарсы шықты және афроамерикандық әйелдердің азаматтық құқықтарын қорғау ұйымы – Соджернерс Фор Вьюртпен одақ құрды. Лемлих сонымен қатар Жұмыссыздар кеңесінің қызметінде және жалға алушылардың құқықтарын қолдаған Эмма Лазарус кеңесін құруда белсенді болды. Эмма Лазарус кеңесі 1931 жылы Брайтон-Бичте жалға төлеуге мүмкіндігі жоқ адамдардың үйден шығарылмайтынын мәлімдеді, содан кейін оны қолдаушылар жиналып, үйден шығаруды болдырмау және үйден шығаруға тырысқан жағдайда жалға алушылардың жиһаздарын пәтерлеріне қайтару арқылы қолдады. Лемлих коммунистік партияның тұрақты мүшесі болып қала берді, Розенбергтердің сотталуын және жазасын айыптады. 1951 жылы КСРО-ға сапар шеккеннен кейін оның паспорты күшінен айырылды. Ол 1954 жылы киім тігу жұмысынан зейнеткерлікке шықты, содан кейін ILGWU-мен ұзақ шайқасып, зейнетақы алуға қол жеткізді. 1960 жылы ол еңбек қозғалысының ескі танысы Эйб Голдманға үйленді. 1967 жылы Голдман қайтыс болғаннан кейін ол балалары мен күйеуінің жанында болу үшін Калифорнияға көшіп барды. 81 жасында ол Лос-Анджелестегі еврей қарттар үйіне түсті. Ол жергілікті тұрғындардан болғандықтан, басшыларды "Бірлескен шаруалар" ұйымының жүзім мен салатқа бойкот жариялауына қосылуға көндірді және жұмысшыларды кәсіподақ құруға көмектесті.

Lemlich married Joe Shavelson in 1913. The couple had three children: Irving Charles Velson, Martha Shavelson Schaffer, and Rita Shavelson Margules. Moving to the solidly working class neighborhood of East New York, then later to Brighton Beach, she did not return to work, other than on an occasional part time basis, for the next thirty years. Instead she devoted herself to raising a family and organizing housewives. Others had organized in this area before Lemlich: Jewish housewives in New York had boycotted kosher butchers to protest high prices in the first decade of the twentieth century and the Brooklyn Tenants Union led rent strikes and fought evictions. After joining the Communist Party, which largely disdained the notion of consumer organizing, Lemlich and Kate Gitlow, mother of Benjamin Gitlow, attempted to organize a union of housewives that would address not only consumers' issues, but housing and education as well. The United Council of Working Class Housewives also raised money and organized relief for strikers in Passaic, New Jersey during the bitter 1926 strike. In 1929, after the Communist Party created a Women's Commission, Lemlich launched the United Council of Working Class Women (UCWW), which eventually had nearly fifty branches in New York City, as well as affiliates in Philadelphia, Seattle, Chicago, Los Angeles, San Francisco, and Detroit. The organization recruited among CP members, but did not identify the Council with the CP or press non Party members of the Council to join the party as well. The United Council of UCWW led a widespread boycott of butcher shops to protest high meat prices in 1935, using the militant tactics of flying squadrons of picketers that shut down more than 4,000 butcher shops in New York City. The strike became nationwide and the UCWW won support outside the Jewish and African American communities to which it had been limited in New York. The UCWW renamed itself the Progressive Women's Councils the following years as part of the Popular Front politics of the day. The Party withdrew support for the councils and discontinued publications aimed at women, however, in 1938. Lemlich continued to be active in the PWC, however, and was a local leader in it after it affiliated with the International Worker's Order in the 1940s. The Councils organized even broader boycotts to protest high prices in 1948 and 1951, before accusations of Communist Party dominance destroyed it in the early 1950s. The IWO was ordered dissolved by the state of New York in 1952. Lemlich continued her activities as part of the Emma Lazarus Federation of Jewish Women's Clubs, which raised funds for Red Mogen David, protested nuclear weapons, campaigned for ratification of the United Nations' Convention on Genocide, opposed the War in Vietnam, and forged alliances with Sojourners for Truth, an African American women's civil rights organization. Lemlich was also active in Unemployed Councils activities and in founding the Emma Lazarus Council, which supported tenant rights. The Emma Lazarus Council declared in 1931 that no one would be evicted in Brighton Beach for inability to pay rent, then backed that up by rallying supporters to prevent evictions and returning tenants' furniture to their apartments in those cases in which authorities attempted to effect eviction. Lemlich remained an unwavering member of the Communist Party, denouncing the trial and execution of the Rosenbergs. Her passport was revoked after a trip to the Soviet Union in 1951. She retired from garment work in 1954, then fought a long battle with the ILGWU to obtain a pension. In 1960, she married Abe Goldman, an old labor movement acquaintance. After Goldman's death in 1967, she moved to California to be near her children and in laws. At age 81, she entered the Jewish Home for the Aged in Los Angeles. As a resident, she persuaded the management to join in the United Farm Workers boycotts of grapes and lettuce and helped the orderlies there to organize a labor union.