Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мерка (مركة) – Сомалидің Төменгі Шебель провинциясының астанасы, аймақтағы тарихи порты қаласы. Ол елдің астанасы Могадишодан оңтүстік-батысқа қарай шамамен орналасқан. Мерка – Бимал тайпасының дәстүрлі қоныс аумағы және Бимал көтерілісінің орталығы болды.
Merca (, مركة) is the capital city of the Lower Shebelle province of Somalia, a historic port city in the region. It is located approximately to the southwest of the nation's capital Mogadishu. Merca is the traditional home territory of the Bimal clan and was the center of the Bimal revolt.
Ежелгі дәуір
Эссина қаласы Мерка мемлекетінің алдыңғы қадамы болған деп саналады. Бұл ежелгі прото-сомали сауда порты болған қала-мемлекет. Ол біздің заманымыздың бірінші ғасырына жататын грек саяхат құжаты – Эритрея теңізінің айналымында (Periplus of the Erythraean Sea) Сомали жағалауындағы сауда порттарының бірі ретінде көрсетілген. Periplus мәліметтері бойынша, теңіз саудасы Мерка аймағындағы халықтарды Сомали теңізінің жағалауындағы басқа да елді мекендермен байланыстырған.
The city of Essina is believed to have been the predecessor state of Merca. It used to be an ancient Proto Somali emporium city state. It is mentioned in the Periplus of the Erythraean Sea, a Greek travel document dating from the first century AD, as one of a series of commercial ports on the Somali littoral. According to the Periplus, maritime trade already connected peoples in the Merca area with other communities along the Somali Sea coast.
Орта ғасырлар
XII ғасырдағы автор Әл Идрисидің сөзіне сәйкес, Хавие тайпасы Рас-Хафун мен Мерка арасындағы жағалау аймақтарын, сондай-ақ Шабелле өзенінің төменгі ағысын мекендеген. Әл Идрисидің Хавие туралы айтуы – Хорн аймағындағы белгілі бір сомали тобына жасалған алғашқы жазбаша сілтеме. Кейінгі араб авторлары да Хавие кланына Мерка және Шабелле өзенінің төменгі аңғарына қатысты айтады. Мысалы, Ибн Саид (1214–74) Мерканы Хавие тайпасының астанасы деп есептеген, олар өзен жағасындағы елу ауылда тұрған, ал ол оны Могадишудың Найлы деп атаған, бұл Шабелле өзеніне нақты сілтеме. Якут әл Хамави, тағы бір XIII ғасыр араб географы, Мерканы атап өтеді, ол қара берберлерге тиесілі болған дейді, олар қазіргі сомалилердің бабалары саналады. Орта ғасырларда бұл аймақ Ажуран сұлтандығының маңызды әкімшілік орталықтарының бірі болған. Бұл мемлекет Хорн аймағындағы ең ірі патшалықтардың біріне жатқан. Аймақта жергілікті дәстүр бойынша XV ғасырда Сұлтандықтың наибтері басқарған кезде салынған бірнеше бағаналы қабірлер сақталған. Ибн Саид XIII ғасырдағы жазбаларында Мерканы Шығыс Африка жағалауындағы Могадишу және Барава қалаларымен бірге үш маңызды қаланың бірі деп сипаттаған, олар Үнді мұхиты үшін сауда және ислам орталықтары болып табысқан. Ажуран сұлтандығының құлдырауынан кейін, 1650-1700 жылдар аралығында Мерка маңында Эль-Амир деп танылатын құпия топ пайда болды. 1847 жылы Гиллен жинаған мәліметтерге сәйкес, Абгаал тайпасынан шыққан деп саналатын Әмір есімді көшбасшы Мерка аумағына шабуыл жасап, Ажуран кланын қуған "тайпаны" құрды. Эль-Амир тридцать төрт жыл билік еткенге дейін Бимаал тайпасы оларды қуып, Мерканы толығымен басып алды.
According to the 12th century author Al Idrisi the Hawiye occupied the coastal areas between Ras Hafun and Merca, as well as the lower basin of the lower Shabelle river. Al Idrisi's mention of the Hawiye is the first documentary reference to a specific Somali group in the Horn. Later Arab writers also make references to the Hawiye clan in connection with both Merca and the lower Shabelle valley. Ibn Sa'id (1214–74), for instance, considered Merca to be the capital of the Hawiye, who lived in fifty villages on the bank of a river which he called the Nile of Mogadishu, a clear reference to the Shabelle river. Yaqut al Hamawi, another thirteen century Arab geographer also mentions Merca, which he says belonged to the Black Berbers considered ancestors of modern Somalis. During the Middle Ages, the area was one of several prominent administrative centers of the Ajuran Sultanate. The polity formed one of the largest kingdoms in the Horn region. Various pillar tombs exist in the region, which local tradition holds were built in the 15th century when the Sultanate's naa'ibs governed the district. According to Ibn Sa'id in the thirteenth century described nearby Merca as one of the three most important cities on the East African coast along with Mogadishu and Barawa all serving as the commercial and Islamic centers for the Indian Ocean. Following the decline of Ajuran Sultanate. In the vicinity of Merca, a mysterious group known as the El Amir made its appearance between 1650 and 1700. According to an account collected by Guillain in 1847, a leader known as Amir, believed to originate from the Abgaal, formed a following or "tribe" which invaded the territory of Merca and expelled the Ajuran clan. The El Amir ruled for thirty four years until the Biimaal expelled them and definitively occupied Merca.
Қазіргі заманның алғашқы кезеңдері
Оңтүстік Сомалиден пайда болған ең қуатты сұлтандықтардың бірі – 17-ғасырдың соңында Афгоойеде құрылған Геледи сұлтандығы. Геледи сұлтандығы Мерка теңіз қаласын басып алу үшін Бимаал тайпасына көп рет шабуыл жасап, жоюға тырысты. Бірақ Меркадағы Бимал тайпасы Геледи сұлтандығын екі рет жеңіске жеткізді. 1843 жылы Геледи сұлтаны Юсуф Махамуд Бимаалды толығымен жоюға ант беріп, Геледи әскерін дайындады. 1848 жылы Геледи сұлтаны Юсуф Махамуд Меркаға жақын Ададдей Сулейман ауылында Бимал мен Геледи сұлтандықтары арасындағы шайқаста қаза тапты. Оның ұлы, Сұлтан Ахмет Юсуф кек алуға тырысты, бірақ 1878 жылы Марка маңындағы Агааранда Бимал тайпасы оны да өлтірді. Бұл Геледи сұлтандығының үнемі әлсіреуіне әкеп соқты.
One of the most powerful sultanates to have emerged from Southern Somalia called the Geledi Sultanate centered in Afgooye in the late 17th century. The Sultanate of Geledi tried to attack and destroy the Bimaal clan many times to try and capture the coastal city of Merca. But the Bimal of Merca managed to defeat the Geledi Sultanate 2 times. In 1843 Yusuf Mahamud, the Sultan of Geledi, vowed to destroy the Bimaal once and for all and mobilizes the Geledi army. In 1848 the sultan of the Geledi, Yusuf Mahamud was killed at Adaddey Suleyman, a village near Merca, in a battle between the Bimaal and Geledi Sultanates. His son Sultan Ahmed Yusuf tried to seek revenge but was also killed in 1878 at Agaaran, near Marka by the Bimal. This caused a steady decline in the Geledi Sultanate.
Қазіргі заманғы
1930 жылдары итальяндық сомалилер тобы Мерка қаласына қоныстанды. Мерка порты – Италиялық Сомалидегі ең көне порт болды және Сомалиден Еуропаға банан экспорттау бойынша маңызды орын иеленгендіктен, "банан порты" деп аталды. 1930 жылдары Мерка қаласында үлкен экономикалық даму болды, бұл негізінен Генале шаруашылық аймағына шағын теміржолмен байланысқан Мерка портының өркендеген саудасының арқасында болды. 2016 жылдың ақпан айында Мерка қаласы үкіметтік күштер тастап кеткеннен кейін, Аль-Шабаб тобының бақылауына өтті. Бірнеше күннен кейін Сомали Ұлттық Армиясы мен Африка Одағы әскерлері бірлесіп қаланы қайта басып алды. Осы шайқаста сомалилік әскер, бірнеше әрекеткер және төрт бейбіт тұрғын қаза тапты. 2022 жылдың 27 шілдесінде Аль-Шабаб тобының жанкешті шабуыл жасаған бомбалаушысы Мерка қаласының әкімі Абдуллахи Али Ахмет Ваафофты және тағы жиырма адамды Ваафоф сөз сөйлеп тұрғанда өлтірді.
In the 1930s a group of Italian Somalis established residency in Merca. The Port of Merca was the oldest port in Italian Somalia and was nicknamed the "port of bananas" due to its status as a key exporter of bananas from Somalia to Europe. In the city of Merca there was a huge economic development in the 1930s, due mainly to the growing commerce of the port of Merca connected by small railway to the farm area of Genale. Merca was abandoned by government forces and captured by Al Shabaab in February 2016. It was recaptured by the Somali National Army along with African Union troops, a few days later. A small battle was fought in which a Somali soldier, several militants, and four civilians died. On 27 July 2022, an Al Shabaab suicide bomber killed mayor Abdullahi Ali Ahmed Waafow and twenty other people while Waafow was giving a speech.
Демография
2005 жылы БҰҰ-ның мәліметтері бойынша, Мерка қаласының халқы шамамен 250 мың адамды құрады. Оның көп бөлігі Бимаал руымен қоныстанған, сонымен қатар басқа сомали тайпалары да бар.
According to the UNDP in 2005, Merca had a population of around 250,000inhabitants. it is primarily inhabited by Biimaal Clan with there being a recognizable amount of other Somali tribes.
Көлік
Мерка қаласында теңіз порты, Мерка порты бар. Қалаға ең жақын әуежай Төменгі Шебель облысындағы K50 әуежайы.
Merca has a jetty class seaport, the Port of Merca. The nearest airport to the city is the K50 Airport in the Lower Shebelle province.