Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қафир арфасы – Ауғанстанның солтүстік-шығысындағы Нуристан провинциясы мен Пакистанның солтүстік-батысындағы Төменгі Читрал ауданының нуристандықтары қолданатын, төрт немесе бес ішекті дәстүрлі қисайған арфа. Ол әлеуметтік жиындарда, сондай-ақ эпикалық әңгімелерге немесе батырлық жырларға қосымша ойнатылады. Осыған ұқсас арфалар ежелгі заманда Орталық Азия және Үндістан аймақтарында кеңінен таралған. Бұл арфа буддизмнің аймақ бойынша таралуы кезінде Ауғанстанға келген болуы мүмкін, бірақ қазіргі күні ваджи Ауғанстанның басқа бөліктерінде қолданылмайды. Ол Уганданың эннангасымен, сондай-ақ Шумер және ежелгі Египеттегі б.з.д. 3000 жылға дейін қолданылған арфа үлгілерімен салыстырылады.
The Kafir harp is a traditional four or five stringed arched harp used by the Nuristanis native to the Nuristan Province of northeastern Afghanistan and Lower Chitral District of northwestern Pakistan. It is played during social gatherings, and to accompany epic storytelling or songs of heroic tales. Similar harps used to be widespread in ancient times throughout Central Asia and India, and this harp possibly entered Afghanistan during the spread of Buddhism across the region but today the waji is not used in any other part of Afghanistan. It has been compared to the ennanga of Uganda and harp designs used in Sumer and ancient Egypt as far back as 3000 BC.
Атауы
Қафир арфасы нуристан тілдерінде Камвири воч, Ката вари вож, Ашкун вẫч және Вайгали вадж деп белгілі. Ол санскрит тіліндегі «музыкалық аспап» деген мағына беретін vā́dya сөзімен байланыстырылған.
The Kafir harp is known in the Nuristani languages as Kamviri voč , Kata vari voj , Ashkun vẫć , and Waigali vâj It has been linked to Sanskrit vā́dya, meaning "musical instrument".
Құрылыс және жобалау
Қафир арфасы екі негізгі бөліктен тұрады: резонатор және сым ұстағыш. Резонатор ойылған ағаштан жасалған, үстіне жануар терісінің қалың қабаты керілген. Сым ұстағыш – резонатордың үстіне қойылатын иілген бұтақ, оның бүйінінде жасалған тесіктер арқылы беске дейін сымдар тартылады. Бұтақтың бір жағында сымдар бұрап реттелетін түймелермен бекітіледі, ал екінші жағында сымдар аспаптан мақтаны (тұмаршақ) сияқты төгіледі. 1950 жылдардағы антропологиялық экспедицияда жиналған бір арфада төрт сым болған, олар дорийлік ладтың орталық тетрахордына сәйкес келген.
The Kafir harp is constructed of two main components, the soundbox and the stringholder. The soundbox is made from a hollowed piece of wood with a thick piece of animal skin stretched over it. The stringholder is a curved branch that sits on top of the soundbox, and up to five strings are pulled through holes created along the side of the branch. On one side of the branch, the strings are held in place with non tuning knobs, on the other side the strings dangle off the instrument like tassels. One harp collected in an anthropological expedition in the 1950s had four strings that corresponded to the central tetrachord of the Dorian mode.
Ойын техникасы
Қафир арфасын тарғанда, дыбыс қорабын сол қолға теңестіріп, ішектерін музыканттан емес, жоғары қаратып ұстау керек. Оң қолмен медиатормен тартылады, ал сол қолмен кейбір ішектерді басу арқылы дыбысын өшіруге болады. Стильдік тұрғыдан, Қафир арфасымен орындалатын музыкалық шығарма арфадағы остинтолық үлгімен, сонымен қатар солистің (ол Қафир арфашысының өзі болуы да, болмауы да мүмкін) ойнауымен және/немесе синхронды қол соғумен басталуы мүмкін.
When one plays the Kafir harp one has to balance the sound box on the left arm, leaving the strings to face up, rather than away from the musician. It is played with a plectrum in the right hand while using the left hand to mute certain strings. Stylistically, a piece of music featuring the Kafir harp may begin with an ostinato figure on the harp, underneath a soloist (who may or may not be the Kafir player himself) and/or by syncopated hand clapping.
Мәдени маңызы
Ұлы Ескендірдің македониялық әскерлерінен таратынымызды айтатын нұристандықтар 19 ғасырдың соңында ислам дініне кірді және солтүстік-шығыстағы қалың таулы аймақта қоныстанған. Нуристанда ойналатын музыкалық аспаптар осы аймаққа ғана тән, Ауғанстанның басқа жерлерінде кафир арфасы сияқты зитерлер мен арфалардың ұқсас түрлері табылмайды. Бұл арфаны аймақтағы ер адамдар негізгі орындаушылар болып табылады.
The Nuristanis, who claim a lineage back to Alexander the Great's Macedonian armies and who converted to Islam in the late 19th century, inhabit a remote mountain area in the north east. The instruments played in Nuristan tend to be unique to the region, and there are no similar types of zithers or harps like the kafir harp to be found in other parts of Afghanistan. This harp is played predominantly by men in the region.