Кіріспе

Войцех Джерзи Хас (1 сәуір 1925 жыл - 3 қазан 2000 жыл) - поляк суретке түсіруші режиссері, сценарийші және кино өндіруші.

Ерте өмір және оқу

Войцех Джерзи Хас Краков қаласында дүниеге келген. Өзі агностик болған. Дегенмен, оның отбасы екі жағынан да рим-католиктер болды, бірақ ол филосемит еді. Оның әкесі тарапынан еврей, ал анасы тарапынан рим-католик тегі болған. Хас тегі – голланд, идиш және немісше еврей тегі Хаас (האָז), ағылшын тілінде «қоян» деген мағынаны білдіреді. Соғыс жылдары Польшаның неміс оккупациясы кезінде Хас Краковтағы бизнес және коммерция колледжінде оқыды, содан кейін 1943 жылы таратылғанға дейін Краков Көркемсурет академиясында құпия сабақтарға қатысты. Соғыс аяқталғаннан кейін ол қайта құрылған Краков Көркемсурет академиясында оқуын жалғастырды. 1946 жылы бір жылдық кино курсын бітіріп, Варшавадағы деректі фильмдер студиясында оқу және деректі фильмдер түсіре бастады, ал 1950 жылдары Польшаның ең ірі кино академиясы – Лодзьдегі Ұлттық киностудиясында жұмыс істеді.

Мансап

"Гармония" (Harmonia, 1948) атты ортаметражды фильммен дебют жасап, 1957 жылы толықметражды көркем фильмдер түсіре бастады. 1974 жылы Лодзьдегі Ұлттық кино мектебінің режиссура кафедрасының профессоры болып тағайындалды. Ұзақ және жемісті мансабында ол "Сарагоса қолжазбасы", "Күлік" және "Сағат шыны санаторийі" (сонымен қатар "Жемшік шынысы" деп те аталады) сияқты атақты фильмдерді түсірді. Карьерасының басында өзінің шығармашылығында саяси мәселелерден аулақ болған, өзгеше ойлы суретші ретінде танылды. Ол Польша кино мектебінің ең гүлденген кезеңінде өзінің ең маңызды фильмдерін жасады; алайда, оның туындылары Польша мектебінде басымдық құратын саяси тақырыптардан тәуелсіз, өзіндік стильдік сезімге ие болды. Іс жүзінде, дерлік әр фильмде Хас герметикалық орта құруға ұмтылды, онда басты кейіпкерлердің проблемалары мен сюжеттері оның жасаған ерекше әлеміне екінші деңгейдегі мәнге ие болды, бұл бірегей визуалды әлемді құрайтын кездейсоқ заттардың жиынтығымен сипатталады. "Егер Войцех Хас суретші болғанда, ол сөзсіз сюрреалист болар еді", - деп жазды поляк сыншысы Александер Джакиевич. "Ол ежелгі заттарды барлық нақты ерекшеліктерімен қайта жасайтын және оларды күтпеген жағдайларда үйлестіретін еді". Хастың шығармашылығы поляк сыншылығында сюрреалистік суретпен байланысты. Бұл режиссердің арманды поэзиясымен және сюрреалистердің көптеген туындыларында да кездесетін заттарды пайдалануымен нығайтылды. Сонымен қатар, өзінің мансабында "Қалай сүйісуге болады" және "Қоштасулар" сияқты көптеген жеке психологиялық драмаларды жасады, олар өмірге бейімделуде қиындықтарға тап болған жараланған тұлғаларға назар аударды. Ол өзінің туындыларында сырттан келгендерге және шындықта өз орнын таба алмайтын адамдарға қызығушылық танытты. Хастың шығармашылығында екі бағыт анық көрінеді: бірі – психологиялық талдау киносы, екіншісі – көбінесе саяхат мотивін пайдаланған көрнекі фильмдері.

Кейінгі өмірі

1987-1989 жылдары Хас Рондо киностудиясының көркемдік директоры және Польша мемлекеттік кино комитетінің мүшесі болды. 1989-1990 жылдары Ұлттық кино мектебінің режиссура факультетінің деканы қызметін атқарды. 1990 жылы ол мектеп проректоры болып тағайындалды және алты жыл осы лауазымда қалды. Сонымен қатар, ол мектепке қатысты Indeks студиясының басқарушы директоры және бас кеңесшісі болды.