Кіріспе

Жаңа Келісімнің апокрифтерінен алынған сетиандық гностикалық мәтін. Триморфты Протенноя немесе Бірінші Ойдың Үш Түрі – Жаңа Келісімнің апокрифтерінен шыққан сетиандық гностикалық мәтін. Қолда бар жалғыз данасы Наг-Хаммади кітапханасынан (XIII кодекс) табылды. Мәтінде Барбело дауысымен бірінші жақта үш түсу оқиғасы баяндалады. Бұл дауыс – өмірдің, білімнің және алғашқы ойдың бастауы. Оның үш аты, үш еркектік қасиеті және үш күші бар екендігі айтылады, сондай-ақ ол андрогин ретінде сипатталады. София Жалдабаот пен архонттардың жоспарына қарсы тұру үшін түскенін түсіндіреді. Сөйлеуші оқырманды жоғары, таза жарыққа кіруге, даңққа, таққа отыруға және дұғаға шақырады.

Алғашқы түсіп-тууы

Бірінші тұлғада сөйлегенде, мәтін сөйлеушіні алғашқы ой, барлық нәрседегі қозғалыс және өмір мен білімнің көзі ретінде сипаттаумен басталады. Сөйлеуші үш есіммен аталады, ол көзге көрінбейді, бірақ өзін ашуға қабілетті. Сөйлеушінің ойынан туған дауыс үш мәңгілік ретінде бар: әке, ана және ұл. Дауыс – үш еркектік қасиет, күш және атпен бай және ұлық сөз. Сөйлеуші жан сарайына түсіп, қараңғылықты жарықпен нұрландырады. Ол мәңгілік сөзді ашып, қараңғылықта және тереңдіктегілерге оның хабарын жеткізеді, жарық пен өмір арасындағы адамзатқа айтылмаған құпияларды ашады. Бұл дауыстың үш нысаны бар екендігі айтылады, үштік сияқты, жасырын түрде айтылмаған біреудің үндеуінде. Мәтін мәңгілік әлемнің жаратылуы мен мәңгілік ұлының, жабылғанның орнауы туралы баяндайды. Ұлы жарық Элелет (нұрлы) өзінің патша екенін мәлімдейді, ал Софиядан билікті тартып алған Ялдабаот есімді ұлы жын пайда болады. София өз дауысын жасырып, жынның жоспарына тойтарыс беру үшін өлім-жітім әлеміне түседі. Жын Софияның келбетімен адам жасайды, бірақ бұл оның жойқылығының жарлығы. София хаосқа түсіп, өзінің күшін арттырады және өзінің үлесі – жарық балаларына өзін ашады. Ол жан сарайының жын-перілерінің шектеулерін бұзып, жарық балаларына бастапқы күйлеріне қалай оралу керектігін үйретеді. София – жанның рухы, өзінің үлесі үшін алғаш төмен түсетін.

Екінші рет түсіру

Сөйлеуші – ой арқылы пайда болған дауыс, бір-бірімен байланысқан. Оны өзгермейтін сөз, дауыстың анасы және көрінбейтіннің санасы деп атайды. Сөйлеуші екі рет келді, бірінші рет ер адам бейнесінде, екінші рет әйел адам бейнесінде. Сөйлеуші осы әлемнің аяқталуын және өзгермейтін мәңгілік әлемнің басталуын ашады. Күштер сөйлеушінің дауысынан алаңдайды, бірақ оны танымайды. Сөйлеуші андрогин, ана да, әке де, жарық арқылы барлық нәрсенің нысанына келтіреді. Сөйлеуші тыңдаушыны жоғары, таза жарыққа шақырып, оларды мақтауға, тәж кигізуге және қадірлеуге ұсынады. Сөйлеуші сондай-ақ, олардың әркімнің ішінде жасырынып, оларда ашылғанын, тыныс-демалды жаратқанын және өз халқына мәңгілік қасиетті рухты сыйлағанын айтады.

Үшінші түсіп кету

Сөз – ананың ұлы сөзінен шыққан, түсініктемес дауыс пен жарықтың сөзі. Баяндаушы өз құпияларын оқырманға ашады, оны өзінің бауыры немесе қарындасы деп есептейді. Баяндаушы үш рет келді: бірінші рет – дауыстың сөзі ретінде, содан кейін – сөз ретінде, ал соңында – жарық ретінде. Баяндаушы оқырманды түрлі жандарға жеткізді, оқырманға ананың жарығынан бес мөр сыйланды. Баяндаушы Исаны айқыштан алып, әкесінің үйіне қайтарды. Мәтін баяндаушының оқырманның ішінде және оқырманның онымен бірге өмір сүретін түсініктемес бес мөрді (Сеттің шомылу рәсімі) жариялауымен аяқталады.

Басқа мәтіндермен ұқсастықтар

Мәтіннің мазмұны сетиандық және осылайша, Иоаннның апокрифі, Зострианос, Ұлы көрінбейтін рухтың қасиетті кітабы және Сеттің үш стеласы сияқты басқа сетиандық гностикалық еңбектермен ортақ сенімдерге ие. Бірінші тұлғадағы мәлімдемелер "Жұлдызды дауыл" кітабындағыларға ұқсас. Бакли (2010) мандалық мәтіндерде сипатталған мандалық шомылдыру рәсімімен (масбута) ұқсастықтарды атап көрсетеді.