Кіріспе

Конфуцийдің шәкірті, әдеп аты Зигун

Зигун (, tsihkung) қаласы, бұрынғы екі қаланың – Зилиучинг (Тзилучинг, сөзбе-сөз "өзінен ағып шығу қайнары") және Гонгцинг (Кунчинг, сөзбе-сөз "құрбандық қайнары") бірігуінен құрылған. Бұл қала Сычуань провинциясында, Оңтүстік-Батыс Қытайдағы префектура деңгейіндегі әкімшілік орталық.

Демография

2020 жылғы Қытай халық санағы бойынша Зигонг қаласының префектуралық деңгейдегі халқы 2,489,256 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы көрсеткіштен кем (2010–2020 жылдар аралығындағы халықтың орташа жылдық өсімі 0,73% болды). Дегенмен, 4 қалалық ауданнан тұратын құрылыс аймағы (немесе қалалық агломерация) 1,297,695 адамға дейін өсті (2010 жылы 1,262,064 адам).

Тарих

Зигонг ауданының ежелгі Қытайда ұзақ тарихы бар, ал "Соққылы бұрғылау орнатылымын" (Percussion Drilling rig) ойлап табу және дамыту – қаланың маңызды жетістіктерінің бірі. Зигонг тұздың көп мөлшерде өндірілуімен әйгілі және "Тұз астанасы" деп аталады. Зигонг аймағындағы құдық тұзын өндіру Шығыс Хань дәуірінде басталды, Тан және Сун дәуірлерінде танымал болды, ал Цин дәуірінің соңы мен Қытай Республикасының басында гүлденді. Бұл жерде ескі және жаңа қала деп екі бөлікке бөлінеді. 1950 жылдары қалаға теміржол салынды. Сичуань провинциясының басқа қалаларынан қалаға бірнеше төрт жолақты тас жолдар салынған. Зигонгтың жаңа қаласы 1970 жылдардың соңынан бері жаңғыруда, бірақ 1990 жылдардың басынан бастап бұл үдеріс қарқындады. Ескі "Тұз" қаласы өнеркәсіп және ауыл шаруашылығына негізделген, ал жаңа "Туризм" қаласы негізінен қытай туристеріне қызмет көрсетеді (Зигонг Қытайдың ішкі аймақтарында жақсы танымал). Зигонг Сычуань ғылым және инженерия университетінің және жаңа Жоғары Технологиялық Аймақтың орналасқан жері.

Экономика

Бір кездері тұз Қытайдың маңызды кіріс көздерінің бірі болған. Соңғы император құлағаннан кейін Қытайда тұздан қанша ақша түскенін көрсету үшін, Сунь Ятсен басқарған Қытай Республикасы Қытай тұз басқармасының (тұзға салық салуға жауапты мемлекеттік орган) кірістерімен қамтамасыз етілген несиелерді алды. Бұл басқарманың бас инспекторы: «Қытайдағы ең жақсы тұз Сычуаньдағы тұз орталықтарынан шығарылады» деді. Сычуаньдағы ең жақсы тұз орталықтары Зилуцзин ауданындағы, Зигонг қаласында орналасқан. Зигонг халқы Хан әулетінің (б.з.д. 76-88 жж.) кезінен бері тұзды судан тұз алу үшін осы аймақта тұз қазып келеді. Кейбір тарихшылар Қытайдың шамамен б.з.д. 6000 жылдан бері тұз өндірумен айналысқанын болжайды. Аймақтағы тұзды сулы жер асты суларының тұздылығы литріне кемінде 50 граммды құрайды. Бұрғылау және өндірудің дәстүрлі әдісі мынадай болды: бұрғылау тірегі орнатылып, бұрғылау биті мен арқанды пайдалана отырып, тесік бұрғыланады. Тұзды су ұзын құбырды тесікке түсіру арқылы алынады. Содан кейін мембрана клапаны тұзды суды жер бетіне көтеру үшін ұстап алады. Тұзды су алынғаннан кейін, оны қайнатуға арналған тақтайшаларға жіберіледі. Қайнату процесінде аздап су және ұнтақталған сары соя қосылады. Соя тұздағы қоспаларды сіңіріп алады. Қайнағаннан кейін сары қабат пайда болады, ол сызылып алынып, толығымен таза тұз қалдырылады. Тұздың дәмділігі өте күшті және ерекше, әртүрлі өлшемдегі кристалдары бар орташа дәнді тұз. Бұл тұзға ешқандай қоспалар қосылмайды, сондықтан ол жиі жиналады. Жергілікті тұрғындар тұздың жиналуын болдырмау үшін тұзға бірнеше күріш дәнін қосады. Тұзды судан тұз өндірудің алғашқы әдістері жерде үлкен шұңқырлар қазуды қамтыды (Қытайдың басқа аймақтарында булану әдісі қолданылды). Кейінірек бұрғылау және тұзды суды алудың инновациялық әдістері пайда болды. Бұрғылаудың және одан пайда болған ұңғымалардың күтпеген қосалқы өнімі – табиғи газ болды. Табиғи газдың қазіргідей қолданылуы болмағандықтан, ол құбырлар арқылы өткізіліп, негізінен тұзды суды қайнату және тұзды алу үшін қолданылды. Зигонг өндірген тұздың дәмділігі жоғары болғандықтан, ол Қытай императорына құрмет көрсету үшін сый ретінде ұсынылатын. Зигонг халқы оның дәмінің француздық Fleur de sel сияқты танымал теңіз тұздарынан жоғары екеніне сенеді. Бұрғылау арқылы тұз өндіру бұрын бүкіл Сычуань аймағында кең таралған, бірақ соғыс, көтеріліс, салықтар және құдықтардың кеуіп қалуы сияқты бірнеше факторларға байланысты Зигонг өндіріс орталығына айналды. Зигонгтағы тұз орталықтары тереңірек болды және тұздылығы жоғары болды, бұл тұзды алу процесінде жақсы өнімділікті қамтамасыз етті. Бұрғылау әдісі де маңызды. 1835 жылы әлемдегі (сол кездегі) ең терең ұңғыма 3300 фут тереңдікке жететіндей бұрғыланды. Зигонг кеншілері терең бұрғылау техникасын жетілдірді. Кейін еуропалықтар соққымен бұрғылау әдістерін көшіріп, жетілдірді, сондықтан оның нәтижелерін қазіргі заманғы мұнай және су бұрғылау тірегінде көруге болады. Тұз Зигонгтың сауда және байлықтың қозғалтқышына айналды. Тұз өндірудің арзан әдістері де болды, бірақ бұрғылау ұңғымасын ашу үшін 3000 күміс теңге қажет болды, ал Сычуань аңғарына тасымалдау құны арзан өндіріс әдістерін тиімсіз етті (өйткені олар көбінесе теңіз суын қамтыды). Зигонг Қытайдың орталық Сычуань провинциясында орналасқан, ол үш жағынан таулармен қоршалған үлкен алап болды, сондықтан біршама оқшауланды. Мұздату технологиясы пайда болғанға дейін тұз көкөністерді, ет пен балықты сақтау үшін қолданылатын маңызды химиялық зат болды. Жоғарыда аталған факторларға байланысты (соғыс, құдықтардың кеуіп қалуы және көтеріліс) Зигонг 1930 жылға дейін Сычуань провинциясына тұздың маңызды жеткізушісі болды. 1892 жылы кеншілер Зигонг су қоймаларын толықтыратын тау тұзының кенін тапты. 1946 жылы айналмалы бұрғылау битімен ұңғыма бұрғыланды. Ескі соққымен бұрғылау әдістері ескірді және көптеген бұрғылау тіректері шіруіне байланысты бұзылды. Бүгінде тек бір ғана дәстүрлі тұз орталығы – Шэньхай орталығы сақталған, ол жұмысшылар мен өнеркәсіпке құрмет көрсету үшін салынған. Шэньхай орталығы (тереңдігі: 1001.4 метр / 4400 фут) әлі де ескі қолмен сору және қайнату әдістерін қолданып келеді. Тұз қышқылға немесе консервіге салу үшін қолданылады және Сычуань стиліндегі қышқылға (жергілікті тұрғындардың сүйікті тағамы) маңызды ингредиент болып табылады. Бүгінде Зигонг тұзға қоса, табиғи газ, көмір және органикалық емес химия өндірісінің маңызды орталығы болып табылады.

География

Зигонг Сычуань алабында орналасқан және ауданымен Қытай Халық Республикасы Мемлекеттік Кеңесі тарапынан Қытайдың тарихи және мәдени қалаларының бірі ретінде мойындалды. Зигонг ұзақ жылдар бойы тұздықтарды өндіру технологиясы мен оған байланысты тұздық мәдениеті үшін "Тұз қаласы" ретінде әйгілі болған. Ежелгі Қытайда тұз – денеге қуат сыйлайтын нәрсе саналған және оның құны алтыннан да жоғары бағаланған. Сондықтан тұз саудасы әрқашан ең табысты кәсіп болып келген, ал тұз саудагерлері ең бай адамдарға жатқан. Осылайша, Қытай Халық Республикасы құрылғанға дейін Зигонг тұз өндірудің жаңа әдістері енгізіліп, технологиялар дамығанға дейін Қытайдағы ең бай қалалардың бірі болып келді. 1736 жылдан бері қазіргі Зигонг тұз мұражайы осы қалада орналасқан. Фукси өзені – Туо өзенінің саласы, ол қаланың ортасынан иректеп өтеді. Аймақ өте ылғалды, ал жер бетіндегі тұман көру мүмкіндігін күрт төмендетуі мүмкін. Зигонгтың ылғалдылығы мен тұмандығы оның бұрын кең ауқымды ішкі теңіздің орнында орналасқандығымен байланысты болуы мүмкін. Қоршаған ортаның өзгеруі су деңгейінің төмендеуіне әкеліп, тұз, тұздық және табиғи газды қалдырды. Зигонг Сычуань алабының оңтүстігінде жатыр. Зигонгтың шығысында Лучжоу, ал батысында Лешан қалалары орналасқан. Зигонгтың оңтүстігінде Ибин, ал солтүстік-шығысында Нейцзян қаласы орналасқан.

Зигонг динозаврлар мұражайы

1980 жылдары Зигонг қаласының солтүстік-шығысында орналасқан Шаксимао формациясында кең ауқымды динозавр қазбалары табылды, оның ішінде Дашанпу қаласының атымен аталған Дашанпузавр да болды. Ерекше және сақталған сүйек қалдықтарының арқасында Зигонг содан бері әлемнің түкпір-түкпірінен палеонтологтар мен динозаврларға құмар адамдарды қызықтыруда. 1987 жылы Зигонг динозаврлар мұражайы (自貢恐龍博物館) ашылды, ол Азиядағы динозаврларға арналған алғашқы мамандандырылған мұражай болды. Мұражайда Омейзавр, Гигантспинозавр, Янчуанозавр хепинги, Хуаянгозавр және Сяозавр сияқты экспонаттар қойылған.

Фанналар мерекесі

Зигонг – Қытай Фонарьлар фестивалінің бастауында тұрған қала, ол Пекин, Гонконг және Шанхай қалаларында қайталанған. Қытайдың тарихи және мәдени қалаларының бірі ретінде Зигонг "Оңтүстік елдегі шамшаң қаласы" деп аталады. Соңғы жылдары жыл сайынғы фонарьлар көрмесі жергілікті тұрғындарды Қытайдың Көктем фестивалі кезінде болжамсыз және ұзаққа созылатын қараңғылыққа шыдауға мәжбүр етеді. Бірақ, бұл фестиваль алыс, бірақ тыныш қалада туризмді дамытуға көмектеседі және жергілікті үкіметке үлкен кіріс әкеледі. Қытайдың фестиваль экономикасының үлгісі саналатын фонарьлар көрмесінің форматы бүкіл Қытайға тарады, бұл Зигонгтың түпнұсқалық ерекшелігін жояды. Қаланың имиджін жақсарту мақсатында фонарьлар көрмесі жылдар бойы Қытайдың көптеген қалаларына және Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріне әкелінді. Қытай Батыста Қытай күнтізбесі деп белгілі, ай күнтізбесін пайдаланады, сондықтан Көктем фестивалі, сондай-ақ Қытай Жаңа жылы Григориан күнтізбесі бойынша әр жыл сайын өзгереді, бірақ әдетте қаңтардың 16-сы мен ақпанның 19-ы аралығында болады. Фонарьлар фестивалі Тан дәуірінен бері жалғасып келеді және жыл сайын одан да әсем болып келеді, көруге тамаша көрініс.

Зигонг шайханасы

Қазір Сичуаньдағы тұз саудагерлері салған тарихи шайхана бастапқыда тұз саудагерлерінің гильдиясы ретінде қызмет еткен. Бастапқыда Ван Санвей руының залы деп аталған бұл ғимарат қазір Ванье Миао шайханасы деп аталады. Ванье Миао шайханасы тұз саудасының өркендеген кезінде аса танымал болды және Зигонг қаласының ортасынан өтетін Фукси өзенінің қисығында әлі де тұр. Бұл құрылыс классикалық қытай сәулетімен ерекшеленеді және бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Шайхана Биньцзян Лу көшесінде, өзен жанында орналасқан. Шын мәнінде, шайхана Зигонг тұз мұражайының бөлігі болып табылады және мұражайды қаржыландыруға жұмсалады. Дегенмен, шайхананың бастапқы мақсаты кеме саудагерлерінің жиналыс залы болу болған және ол Вангье Миао ғибадатханасы деп аталған. Оның тарихы туралы толық ақпаратты төмендегі "Саудагерлер жиналыс залдары" бөлімінен таба аласыз.

Ежелгі көшелер

Фукси өзенінің бойында "ежелгі көшелер" деп аталатын бірнеше тас төселген жолдар орналасқан. Зигонг қаласының тұз саудасының гүлденген орталығы болған шағындағы дәстүрлі үйлер мен дүкендер осы аймақта сақталған. Өзен бойында иіліп өтетін көшелердің бойында бірнеше тұз құдықтары жабылып, белгіленген. Көшенің соңында қолмен керуге арналған қайық бар, ол саяхатшыларды өзеннің екінші жағына жеткізеді, онда тас баспақыштар қалаға қарай көтеріледі.