Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық журналист және фашизмге қарсы либералдық социалистік зиялы (1901–1926)
Italian journalist and anti fascist liberal socialist intellectual (1901–1926)
Пьеро Гобетти (ˈpjɛːro ɡoˈbetti; 19 маусым 1901 – 15 ақпан 1926) – итальяндық журналист, зиялы және фашизмге қарсы күрескер. Радикалды және революциялық либерал болған ол, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Италиядағы қиын жылдары мен фашистік Италияның алғашқы кезеңінде өте белсенді үгітші және сыншы болды.
Piero Gobetti (ˈpjɛːro ɡoˈbetti; 19 June 1901 – 15 February 1926) was an Italian journalist, intellectual, and anti fascist. A radical and revolutionary liberal, he was an exceptionally active campaigner and critic in the crisis years in Italy after the First World War and into the early years of Fascist Italy.
Ерте өмір және білім
Гобетти Туринде дүниеге келген. Турин университетінің құқық факультетінің студенті болған ол 1918 жылы өзінің «Energie Nove» («Жаңа Энергиялар») журналын шығарды. Ол жерде ол либералды парламенттік саясатты сынаған көптеген сыншылармен бірігіп, радикалды мәдени және саяси жаңаруды қолға алды. Бенедетто Крочедің идеалистік философиясына ден қойып, Гобетти мәдени өзгерістерді қоғамдық және жеке өмірді біріктіретін рухани өзгеріспен байланыстырды. Ол сондай-ақ тәуелсіз депутат Гаэтано Сальвемини бастаған білім беру реформасы және әйелдерге дауыс құқығы сияқты мәселелерді де қолдады.
Gobetti was born in Turin. A student of law at the University of Turin, he set up his own review Energie Nove (New Energies) in 1918. There, he promoted the cause of radical cultural and political renewal, aligning himself with the many critics of liberal parliamentary politics. Drawing upon the idealist philosophy of Benedetto Croce, Gobetti identified cultural change with a spiritual transformation that would unite public and private life. He also attached himself to causes such as educational reform and votes for women led by the independent deputy Gaetano Salvemini.
Мансап
1920 жылы Гобеттиге бұрынғы студенті және Италия Коммунистік партиясының редакторы Антонио Грамши әсер етті, оның редактерлік еткен «L'Ordine Nuovo» («Жаңа тәртіп») басылымы белгілі болды. Грамши 1919–1920 жылдардағы «Биеннио Россо» (Қызыл Екі жылдық) кезеңіндегі Туриндегі пролетариаттың наразылықтарында жетекші рөл атқарды, бұл 1920 жылдың қыркүйегіндегі зауыттарды басып алуға әкелді. Жұмысшылар қозғалысынан және Грамшидің олардың жаңа революциялық күш екенін айтуынан шабыттанған Гобетти өз ұстанымдарын қайта қарастыру үшін «Энергия Нове» журналын басқарудан бас тартты. 1922 жылы Гобетти «La Rivoluzione Liberale» («Либералды революция») атты жаңа журналды шығара бастады. Мұнда ол либерализмнің ерекше түрін ұсынды, оны партиялық доктрина емес, азаттық философиясы ретінде қарастырды. Орыс революциясының күшті әсеріне тап болған Гобетти жұмысшы табын либералды революцияның жетекші күші ретінде қарастырды. Олар зауыттарды иеленуге және өздерін басқаруға тырысқанда, жұмысшылар Италияны жаңартатын автономия мен ұжымдық бостандыққа ұмтылысын білдірді деп ол дәлелдеді. Гобеттидің пікірінше, либералдар либерализм терминін буржуазия мен парламенттік демократиядан өзге де таптар мен институттарға бейімделуге болатын нәрсе ретінде түсінуі керек. Италиялық қарсылық қозғалысының қайраткері Ада Гобетти оның әйелі болды және «La Rivoluzione Liberale» мен басқа да журналдарға материалдар жазды. Гобетти Бенито Муссолини мен 1922 жылдың қазан айында билікке келген Ұлттық фашистік партияның қаупіне ерекше назар аударды. Консервативті либералдар Муссолинидің танымалдылығын уақытша пайдаланып, Парламентті қайта жаңартуды үміттене бастағанда, Гобетти фашизмнің тирандық табиғатын мойындады. Ол итальян фашизмін «ұлттың автобиографиясы» деп сипаттады, ол итальян қоғамының барлық кемшіліктерінің жиынтығы екенін айтты. Оның сөзіне сүйенсек, фашизм саяси қарсыластарды ашық түрде қақтығысқа түсірмей, оларды сіңіріп алып, келісімге келу дәстүрін жалғастырды. Либерализм, оның түсіндіруінше, бостандық күрес пен қақтығыс арқылы ғана жеңіледі, сондықтан фашизмге қарсы тұрады. 1924 жылдың желтоқсанында Гобетти еуропалық әдеби мәдениетке арналған «Il Baretti» журналын басқаруды бастады. Ол бұл журналды либералды антифашизм идеясын іске асыру және итальян халқының еуропалық мәдениетті оқып-үйрену арқылы фашистік мәдениеттің оқшауланған сипатын жеңуге үйренуіне болатынына сену үшін пайдаланды.
In 1920, Gobetti was influenced by Antonio Gramsci, fellow ex student and Communist Party of Italy editor of the L'Ordine Nuovo (The New Order). Gramsci was the leading intellectual during the Biennio Rosso (1919–1920), a period of proletarian unrest in Turin that led to the factory occupations in September 1920. Inspired by the workers' movement and Gramsci's argument that they constituted a new revolutionary subject, Gobetti gave up editing Energie Nove in order to rethink his commitments. In 1922, Gobetti began publishing a new review, La Rivoluzione Liberale (Liberal Revolution). Here, he expounded a distinctive version of liberalism, conceived as a philosophy of liberation rather than a party doctrine. Deeply moved by the Russian Revolution, which he understood as a liberal event, Gobetti conceived the working class as the leading subject of a liberal revolution. In seeking to take over the factories and govern themselves, he argued that the workers expressed a desire for autonomy and collective freedom that could renew Italy. According to Gobetti, liberals should understand the term liberal as adaptable to different classes and institutional arrangements other than the bourgeoisie and parliamentary democracy. Italian resistance movement leader Ada Gobetti was his wife and contributed to La Rivoluzione Liberale as well as other magazines. Gobetti was highly attentive to the dangers of Benito Mussolini and the National Fascist Party, which entered government in October 1922. Whilst conservative liberals hoped to make temporary use of Mussolini's popularity in order to restore Parliament, Gobetti recognised the tyrannical orientation of fascism. He argued that Italian fascism represented the "autobiography of the nation", an accretion of all the ills of Italian society. In particular, he argued that fascism continued a political tradition of compromise, absorbing political opponents rather than allowing conflict to express itself openly, and that liberalism was anti fascist insofar as, on his account, it recognised that liberty was achieved through struggle and conflict. In December 1924, Gobetti also began to edit a journal of European literary culture entitled Il Baretti. He used the journal to put into practice his idea of liberal anti fascism and his conviction that the Italian people could learn to reject the insular nature of fascist culture by means of an education in European culture.
Өлім және мұра
Фашизмге қарсы қатал оппозициясы үшін Гобеттидің журналы жабылды, ал ол өзі фашистік бұзақылардың шабуылына ұшырады. 1925 жылы оны қатты ұрып-соғып, келесі жылдың басында Парижге қашып кетті. 1926 жылдың ақпанында, 24 жасында, Нёйи-сюр-Сен қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды, бұл, фашистік қара көйлектердің (Blackshirts) салған ауыр жарақатынан туындаған болуы мүмкін. Ол Пьер-Лашез зиратында жерленген. Өлімінен кейін, оның салыстырмалы түрде аз жазбаларына қарамастан, Гобетти либералды антифашизмнің символына айналды, Карло Леви және Норберто Боббио сияқты зиялыларға шабыт берді. Флорестано Ванчинидің "Маттеоттинің өлтірілуі" (1973) фильмінде Гобетти рөлін Стефано Оппидазано сомдады.
For his rigid opposition to fascism, Gobetti's review was closed down and he himself was assaulted by fascist thugs. He was beaten up in 1925 and escaped to Paris early the next year. He died at age 24 in Neuilly sur Seine of a heart attack in February 1926, perhaps brought on by the injuries he had received after the severe beating by fascist Blackshirts. He is buried in Père Lachaise Cemetery. Following his death and despite his relatively few writings, Gobetti became a symbol of liberal anti fascism, inspiring intellectuals such as Carlo Levi and Norberto Bobbio. In Florestano Vancini's film The Assassination of Matteotti (1973), Gobetti is played by Stefano Oppedisano.