Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық зерттеуші (1799–1841)
Australian explorer (1799–1841)
Джон Бакстер (1799, 29 сәуір 1841) – ирландтық сотталған, кейін Австралияның пионері, мал өсіруші, зерттеуші және зерттеуші Эдвард Джон Эйрдің көмекшісі болған.
John Baxter (179929 April 1841) was an Irish convict who became an Australian pioneer, overlander, explorer, and offsider of explorer Edward John Eyre.
Шығу тегі
Бакстер 1799 жылы Ирландияның Даун графтығындағы Комбер қаласында, теңізші Джеймс Бакстердің ұлы болып дүниеге келді. Протестант отбасында өскен, денесі күшті, оқу-жазуға үйретілген бұл жас адам Даунда ферма басқарушысы болды. 1826 жылы Бакстер ұрланған брошканы қабылдағаны үшін сотталды және жеті жылға қатаң жаза ретінде тасымалдауға үкім шығарылды, жазасын Жаңа Оңтүстік Уэльсте өтеуге тиіс болды. Ол "Графиня Харкурт" кемесімен Сиднейге келді.
Baxter was born in 1799 at Comber, County Down, Ireland, a son of mariner James Baxter. Raised in a Protestant family, the powerfully built young man, who was educated to read and write, became a farm bailiff at Down. In 1826 Baxter was convicted for having received a stolen brooch, and was sentenced to seven years' penal transportation, to be served in New South Wales. He arrived in Sydney aboard the Countess of Harcourt.
N.S.W. сотталған
Бакстер дереу ерікті қоныстанушыларға шаруа жұмысына жіберілді, бастапқыда Хантер аңғарында Уильям Беллге, содан кейін басқа қоныстанушыларға. Жақсы мінез-құлқының арқасында 1831 жылы Хантер өзенінің жағасындағы Патрик жазында жұмыс істегенде ол босату қағазын алды. 19 тамыз 1833 жылы оған бостандық куәлігі берілді. Сол айда 33 жастағы, қызғылт бетті Бакстер 18 жастағы, тәжірибесіз қоныстанушы Эдвард Джон Эйрдің Хантер өзеніндегі жаңадан құрылған шаруашылығында жұмыс істеуге (жалақы және тамақпен қамтамасыз етіле отырып) тағайындалған алты босатылған бұрынғы сотталғанның бірі болды. Бакстердің үйленгені белгілі, бірақ әйелі 1837 жылы қайтыс болды. Осы кезеңде Эйр Бакстерді "жақсы шебер, қатал ағаш шебер және өте пайдалы, әдепті адам" деп сипаттады, оның қаталдығына және кейде маскүнемдікке берілуіне қарамастан.
Baxter was promptly assigned as a farm labourer for free settlers, initially for William Bell in the Hunter Valley, and then other settlers. Through good conduct he obtained his ticket of leave in 1831 while working at Patrick's Plains on the Hunter River. On 19 August 1833 he was granted his Certificate of Freedom. That same month the 33 year old ruddy faced Baxter was one of six freed ex convicts assigned to work (with wages and keep) for 18 year old novice settler Edward John Eyre at his newly established Hunter River property. Baxter was reputedly married, but his wife died in 1837. At this period Eyre described Baxter as "a good cooper and rough carpenter, and a most useful, well behaved man", despite his roughness and occasional alcohol binges.
Эирдің зерттеушісі және серігі
Келесі сегіз жыл бойы Бакстер Айрдың мал шаруашылығымен айналысу, мал айдау және зерттеу сапарларының көбіне серігі болды, көбінесе оның адал қараушысы және жақын досы ретінде, бірақ кейде серіктес ретінде де бірге болды. Мысалы, Бакстер өзінің 60 бас малын сол мал тобына қосты, оны ол және Айр 1838 жылдың шілдесінде Аделаидаға айдап жеткізді. 1840 жылы Бакстер мен Айр Клэр аңғарының игерілуіне әкелген арнайы сараптамада тең үлестес акционерлер болды, олардың иелігіндегі жер участалары жанында орналасқан еді. Бакстер Айр сияқты жоғары білім мен тәжірибелі болмаса да, Айр қайда барса, Бакстер де сонда болады деуге болады. Қауіпті жағдайларда, әсіресе қауіпті аборигендермен кездесу кезінде, жасы үлкен және денелі Бакстер көбінесе биік, бірақ жұқа бойлы Айрға жетіспейтін күшті физикалық күшті қамтамасыз етті. Сонымен қатар, Бакстер кейде Айр бармаған аудандарды барлап, зерттейтін, бірақ экспедиция жетекшісі болғандықтан, ол туралы баяндайтын. 1839 жылы Эйр түбегін зерттеу кезінде Бакстер өзі барған төбелердің қатарынан су көзін тапты, содан кейін Айр оны Бакстер жотасы деп атады. Порт-Аугустаның батысында орналасқан бұл жота бүгінде Бакстер жотасы деп аталады, ал оның бір бөлігі Коруна төбелері деп белгіленген. Сондықтан, осы жерге жақын орналасқан және 2002-2007 жылдары жұмыс істеген Бакстер ұстау орталығының бұрынғы сотталған адамның есімімен аталуында бір қызық жайт бар еді.
For the next eight years Baxter was to accompany Eyre through nearly every one of his pastoralist, livestock overlanding, and exploration endeavours, most usually as his faithful overseer and best friend, but sometimes as a partner. For example, Baxter brought 60 head of his own cattle in the herd that he and Eyre overlanded to Adelaide, arriving July 1838. In 1840 Baxter and Eyre were equal minority shareholders in the special survey that led to settlement of the Clare Valley, holding adjacent sections of land. Although Baxter lacked Eyre's higher education and sophistication, it could be said that wherever Eyre explored, so also did Baxter. In threatening situations, particularly with potentially hostile Aboriginals, the older and well built Baxter often provided the strong physical presence which the tall but slightly built Eyre lacked. In addition, Baxter sometimes scouted and explored districts that Eyre didn't actually visit, but nevertheless reported on, he being expedition leader. During their 1839 exploration of Eyre Peninsula, Baxter found a water source near a range of hills he had visited, which Eyre then named Baxter's Range. The range, which is sited west of Port Augusta, is today named Baxter Range, with parts being called Corunna Hills. The Baxter Detention Centre which operated near here 2002 07 therefore had the irony of being named after a former convict.
Өлім
1841 жылы Эйр Бакстердің бақылауымен Нулларбор жазығын шығыстан батысқа қарай кесіп өтетін алғашқы экспедицияны жетектеді. Кішкентай топ 1841 жылдың 11 наурызында Байттың басына жеткен Евклаға жетті. Батысқа қарай жол жүргенде, жердің бедері одан да шөлейттенді. 1841 жылдың 29 сәуірінде, экспедиция тобының азық-түлігі таусылып, суға зәру болған кезде, қазіргі Кайгунаның оңтүстігіндегі Нюйтсленд ұлттық паркі маңында Яри мен Джой есімді топтағы екі абориген Бакстерді өлтірді, қару-жарақтары мен азық-түліктерін алып, Эйр мен абориген Уайлиді ғана сапарды аяқтау үшін қалдырды. Эйр кешкі сағат 10:30-да жылқыларын тексеріп жатқанда, ұйықтап жатқан Бакстерді оянғанда, дезертирлердің жоспарын жолынан тоқтатуға тырысқанда, мылтықпен кеудесіне атқан. Экспедиция қайта оралу мүмкін емес нүктеге жетіп, көтеріңкі рух төмендеді. Эйр мен Уайли Албаниға дейін аман жеткеніне шүкіршілік етеді.
In 1841 Eyre led the first expedition to cross the Nullarbor Plain, east to west, with Baxter as his overseer. The small party reached Eucla, at the head of the Bight, on 11 March 1841. Heading further west, the harsh terrain became even more arid. On the night of 29 April 1841, when the exploration party was low on supplies and in desperate need of water, near the coast south of present day Caiguna in Nuytsland National Park, Baxter was murdered by Yarry and Joey, two of the Indigenous Australians with the group, who took guns and supplies, leaving only Eyre and the Aboriginal Wylie to complete the journey. Eyre had been checking their horses at 10.30pm when Baxter, who had been asleep in his swag, was shot in the chest by a rifle when he aroused and attempted to foil the deserters and their plot. The expedition was at or past the point of no return and morale was low. Eyre and Wylie were fortunate to survive the journey to Albany.
Бакстердің қабірі мен ескерткіші
Эйр мен Уайли сол аймақтағы тақталы тас болғандықтан Бакстерге қабір қаза алмады. Оның денесі жамылғыға оралып қалды. 1920 жылдардың аяғында Батыс Австралия тарихи қоғамы Бакстердің қалдықтарын табу үшін экспедиция ұйымдастырды. Оның шашыраңқы сүйектері жағалаудың биік жартастарынан шамамен табылды. Бұл жартастар ресми түрде Бакстер жартастары деп аталды. Бакстердің ескерткіші – 1930 жылы орнатылған бетон бағана, онда «Джон Бакстер, (саяхатшы), Джон Эдвард Эйрдің серігі, 1841 жылдың 29 сәуірінде жергілікті тұрғындар тарапынан қаза болды» деген жазуы бар мыс тақта орнатылған. Ескерткішке Кайгуна жол үйінен 4 дөңгелекті көлікпен жетуге болады. Ол Бакстердің ескерткішіне шамамен, ал Бакстердің қарау тұрағына (жартасқа) тағы да шамамен қашықтықта орналасқан. Ландшафт тегіс, өсімдік жамылғысы сирек. Бакстердің қарау тұрағында бір түн демалу экспедицияның қиын жағдайын сезінуге көмектеседі. Эйрдің экспедициясы 1962 жылы Колин Тильдің «Эдвард Джон Эйр» радио пьесасында бейнеленді.
Eyre and Wylie were unable to dig a grave for Baxter because of sheet rock in that locality. His body was left wrapped in a blanket. In the late 1920s the Western Australian Historical Society organised an expedition to locate Baxter's remains. His scattered bones were discovered approximately from the coastal cliffs. Those cliffs are officially named the Baxter Cliffs. Baxter's memorial is a concrete pillar erected in 1930 with a brass plaque reading "John Baxter, (explorer), The Companion Of, John Edward Eyre, Was Killed Here By Natives, April 29th 1841". The memorial can be accessed by 4 wheel drive from Caiguna road house. It is approximately to Baxter's memorial and a further to Baxter's Lookout (cliffs). The landscape is flat and vegetation stunted. An overnight stay at Baxter's Lookout gives a feel for the expedition's predicament. Eyre's expedition was dramatised in the 1962 Australian radio play Edward John Eyre by Colin Thiele.